Jańa Konstıtýtsııa el damýynyń uzaq merzimdi baǵdarlaryn aıqyndaıdy — áleýmettanýshy
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstannyń jańa Konstıtýtsııasy memlekettik saıasattyń uzaq merzimdi baǵdarlaryn aıqyndap, eldiń aldaǵy damýyna negiz qalaıdy. Mundaı pikirdi «Qazaqstandyq qoǵamdyq damý ınstıtýty» KeAQ Otbasy jáne genderlik saıasatty zertteý ortalyǵynyń dırektory, áleýmettanýshy Elmıra Otar bildirdi.
Sarapshynyń aıtýynsha, jańa Konstıtýtsııanyń mańyzy quqyqtyq normalardy jańartýmen ǵana shektelmeıdi. Ol memlekettiń aldaǵy damý baǵytyn da aıqyndaıdy.
— Jańa Konstıtýtsııa el damýynyń kelesi kezeńine jol ashady. Menińshe, onyń mańyzy quqyqtyq normalardy jańartýmen ǵana emes, memlekettik saıasattyń uzaq merzimdi jańa baǵdarlaryn qalyptastyrýymen de baılanysty. Konstıtýtsııa — zańnama, memlekettik ınstıtýttardyń qyzmeti jáne memleket pen qoǵam arasyndaǵy qarym-qatynas súıenetin negizgi qaǵıdattardy aıqyndaıtyn qujat. Sondyqtan onyń yqpaly quqyqtyq aýqymnan áldeqaıda keń, — dedi Elmıra Otar.
Onyń aıtýynsha, Ata zańda otbasyn qorǵaý, adam quqyqtary, azamattardyń qoǵamdyq ómirge qatysýy, sondaı-aq memleket pen azamattardyń ózara jaýapkershiligine qatysty máselelerge erekshe mán berilgen.
— Men úshin jańa Konstıtýtsııada otbasyn qorǵaý, adam quqyqtaryn qorǵaý, qoǵamnyń el ómirine qatysýy, sondaı-aq memleket pen azamattardyń bir-biriniń aldyndaǵy jaýapkershiligine qatysty qundylyqtardyń bekitilýi erekshe mańyzdy. Qazirgi jaǵdaıda munyń máni arta túsedi. Álem kúrdelenip, ne bolatynyn boljaý qıyndap barady, demografııalyq, tehnologııalyq jáne áleýmettik syn-qaterler kúsheıip keledi. Mundaı jaǵdaıda memleketke saıası nemese ekonomıkalyq ahýalǵa qaramastan, el damýynyń sabaqtastyǵyn qamtamasyz etetin ornyqty ınstıtýttar men túsinikti erejeler qajet, — dedi ol.
Áleýmettanýshy Konstıtýtsııadaǵy otbasy ınstıtýtyna qatysty normalarǵa da jeke toqtaldy.
— Búginde álemniń barlyq derlik eli demografııalyq qurylymnyń ózgerýi, otbasylyq qarym-qatynastardyń jańa sıpat alýy, ata-analarǵa túsetin salmaqtyń artýy jáne jastardyń qundylyqtarynyń ózgerýi sııaqty úderistermen betpe-bet kelip otyr. Sondyqtan otbasy ınstıtýtyna erekshe nazar aýdarylýy zańdy. Otbasy — adamnyń minez-qulqy, jaýapkershilikke, syılastyqqa, eńbekke, ózara kómek pen zańǵa degen kózqarasy qalyptasatyn orta. Sol sebepti otbasyn, ana men ákeni jáne balany memlekettik qorǵaýdyń Konstıtýtsııada bekitilýi quqyqtyq turǵydan ǵana emes, strategııalyq jaǵynan da mańyzdy, — dedi Elmıra Otar.
Sarapshynyń pikirinshe, jańa Konstıtýtsııanyń qabyldanýy reformalardyń aıaqtalǵanyn bildirmeıdi. Kerisinshe, bul zańnamany jetildirý men memlekettik ınstıtýttardy damytý baǵytyndaǵy aldaǵy jumystyń bastaýy.
— Konstıtýtsııanyń qabyldanýy reformalardyń sońy emes, aýqymdy jumystyń bastalýy ekenin túsiný mańyzdy. Alda zańnamany jetildirý, jańa ınstıtýttardy damytý, quqyq qoldaný tájirıbesin qalyptastyrý mindetteri tur. Konstıtýtsııalyq normalardyń kúndelikti ómirde qanshalyqty jumys isteıtini jáne qoǵamnyń suranysyna qanshalyqty jaýap bere alatyny dál osy kezeńde kórinedi, — dedi ol.
Elmıra Otar respýblıkalyq referendýmda konstıtýtsııalyq ózgeristerdi qoǵamnyń basym bóligi qoldaǵanyn da atap ótti. Alaıda, onyń aıtýynsha, memlekettik ınstıtýttarǵa degen senim eń aldymen Konstıtýtsııada bekitilgen normalardyń is júzinde qalaı oryndalatynyna baılanysty.
— Respýblıkalyq referendým konstıtýtsııalyq ózgeristerge qoǵam tarapynan qoldaý joǵary bolǵanyn kórsetti. Resmı derek boıynsha, daýys berýge quqyǵy bar azamattardyń 73,12 paıyzy referendýmǵa qatysyp, olardyń 87,15 paıyzy jańa Konstıtýtsııany qoldady. Referendýmǵa deıin júrgizilgen zertteýler de halyqtyń usynylǵan ózgeristerden habardar ekenin jáne olarǵa oń kózqaras tanytqanyn kórsetti. Degenmen kez kelgen reformaǵa qoǵamdyq qoldaý bir deńgeıde saqtala bermeıdi. Adamdar naqty nátıjeni kórip, qabyldanǵan sheshimderdiń ómir sapasyna áserin sezingen kezde ǵana bul qoldaý nyǵaıady, — dedi áleýmettanýshy.
Onyń sózinshe, áleýmettaný turǵysynan memlekettik ınstıtýttarǵa senim jańa qujattardyń qabyldanýynan góri, ondaǵy normalardyń júıeli oryndalýy arqyly qalyptasady. Azamattar zańnyń bárine birdeı ári ádil qoldanylatynyn, memlekettik qyzmetterdiń qoljetimdi ekenin, quqyqtarynyń qorǵalatynyn jáne qoǵamdyq ómirge qatysýdyń túsinikti tetikteri baryn kórse, memlekettik ınstıtýttarǵa degen senim de birtindep nyǵaıady. Sondyqtan Konstıtýtsııa normalarynyń is júzinde oryndalýy olardyń mazmunynan da mańyzdy.
Sóz sońynda Elmıra Otar jańa Konstıtýtsııanyń tıimdiligi de onyń is júzinde qalaı júzege asatynyna qaraı baǵalanatynyn aıtty.
— Menińshe, jańa Konstıtýtsııanyń basty áleýeti de osynda. Ol memlekettiń odan ári damýyna negiz qalaıdy. Alaıda onyń shynaıy qundylyǵy bekitilgen qaǵıdattardyń zańnamada, memlekettik ınstıtýttardyń jumysynda jáne adamdardyń kúndelikti ómirinde qanshalyqty dáıekti júzege asatynyna baılanysty bolady. Kez kelgen konstıtýtsııalyq ózgeriske ýaqyt baǵasyn beredi. Jańa normalardyń qoǵamdaǵy senimdi nyǵaıtýǵa, ınstıtýttardyń turaqtylyǵyn arttyrýǵa jáne Qazaqstannyń odan ári damýyna qanshalyqty yqpal ete alǵanyn da ýaqyt kórsetedi, — dep túıindedi sarapshy.
Aıta keteıik, buǵan deıinQazaqstan Respýblıkasynyń jańa Konstıtýtsııasynyń tolyq mátini memlekettik jáne orys tilderinde aýdıo jáne beıne formattarda qoljetimdi ekeni habarlandy.
