Jańa Konstıtýtsııa bilim ekonomıkasyn qalyptastyryp, azamattardyń tsıfrlyq quqyǵyn kúsheıtedi – sarapshy
ASTANA. KAZINFORM – Kúshine engen jańa Konstıtýtsııa Qazaqstan damýynyń uzaq merzimdi baǵytyn aıqyndaıdy. Onda bilim, ǵylym, adam kapıtaly jáne zamanaýı tehnologııalar basty ról oınaıdy. Bul jóninde QR Parlamenti Májilisi VIII shaqyrylymynyń depýtaty, Konstıtýtsııalyq komıssııanyń múshesi Snejanna Imasheva Kazinform agenttiginiń analıtıkalyq sholýshysyna bergen suhbatynda málimdedi.
Onyń sózinshe, eńbeksúıgishtik, damý jáne bilim tárizdi qundylyqtardyń konstıtýtsııalyq deńgeıde bekitilýi – Ata zańdaǵy eń mańyzdy jańa normalardyń biri.
— Qyzmettiń negizgi ustanymdary retinde eńbekqorlyq, órkendeý jáne bilim sekildi qundylyqtar engizilgen. Al damýdyń strategııalyq baǵyty retinde adam kapıtaly, ǵylym-bilim, ınnovatsııa aıqyndaldy, — deıdi ol.
Sarapshynyń pikirinshe, mundaı erejeler memlekettiń damý baǵytyn da kórsetedi, ıaǵnı Qazaqstan birtindep shıkizattyq modelden bilim ekonomıkasyna kóship jatyr.
— Bul eldiń shıkizattyq ekonomıka modelinen bilim ekonomıkasyna aýysyp jatqanyn bildiretin eń mańyzdy belgilerdiń biri. Munaı, gaz jáne basqa da tabıǵı resýrstar shekteýli, olardyń baǵasy álemdik naryqqa baılanysty. Al bilim, bilim berý jáne kásibılik durys ınvestıtsııa salynǵan jaǵdaıda toqyraýdy bilmeı, tek óse beretin kapıtal, — dedi Snejanna Imasheva.
Onyń sózinshe, Ata zańda mundaı qundylyqtardy bekitý kúlli memlekettik júıe jáne jalpy qoǵamǵa jańa baǵyttar nusqaıdy.
— Sol sebepti Konstıtýtsııada bilim jáne eńbek qundylyqtaryn bekitý – jalpy memlekettik júıe úshin jańa baǵdar. Bilimnen negiz alatyn qoǵam, ilgerileý jáne damý árdaıym turaqty jáne berik bolady. Al eńbek etý psıhologııasy tutyný túsiniginen mańyzdyraq bolýy tıis, – dedi ol.
Odan bólek, Konstıtýtsııalyq komıssııa múshesi jańa konstıtýtsııalyq modelde qarastyrylǵan ekonomıkalyq damý mehanızmderine toqtaldy. Onyń aıtýynsha, arnaıy quqyqtyq rejımder men jedel damıtyn qalalar ınvestıtsııa tartý jáne jańa óndiris oshaqtaryn iske qosýdyń mańyzdy quralyna aınalady.
— Konstıtýtsııa tájirıbeler jasap, jańa quqyqtyq jáne ekonomıkalyq sheshimder engizý, ınvestıtsııalar tartý, zamanaýı óndiris oryndaryn ashý úshin arnaıy aımaqtar qurýǵa múmkindik beredi, — dedi Snejanna Imasheva.
Onyń sózinshe, mundaı norma artyq bıýrokratııalyq shekteýlersiz jańa ósim núktelerin qurýǵa jol ashady.
— Bul jedel damıtyn oryndar qurýǵa, bıznes jáne ınvestorlardy bıýrokratııamen tusaýlamaýǵa yqpal etedi. Sóıte tura, búkil quqyqtyq júıeni qaterge tikpeıdi. Eger bul tájirıbe sátti bolsa, elde ekonomıkalyq ósimniń jańa oshaqtary paıda bolady, — dep túsindirdi sarapshy.
Reformanyń taǵy bir mańyzdy baǵyty retinde ol azamattardyń tsıfrlyq salada quqyǵyn qorǵaý máselesin atady. Snejanna Imashevanyń sózinshe, jappaı tsıfrlandyrý jaǵdaıynda jeke derekterdi saqtaý jáne kıberqaýipsizdiktiń mańyzy arta túsedi.
— Qazir ómirimizdiń aıtarlyqtaı bóligi tsıfrlyq keńistikte ótedi. Sondyqtan memleket tsıfrlyq qyzmetterdi damytyp qana qoımaı, ǵalamtorda adamdy senimdi qorǵanyspen qamtamasyz etýi qajet, — dedi ol.
Sarapshynyń aıtýynsha, halyqty tsıfrlyq qaýipsizdikpen qamtý zamanaýı memlekettiń negizgi qyzmetteriniń birine aınalyp keledi.
— Jeke derekterdi qorǵaý, tsıfrlyq qaýipsizdik jáne kıber qaterlerge qarsy is-qımyl qoǵamdyq tártipti, ulttyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý sııaqty memlekettiń basty mindetine aınalyp kele jatyr, – dedi Snejanna Imasheva.
Sonymen birge, ol jańa Konstıtýtsııany qabyldaý keń aýqymdy jumystyń bastamasy ǵana ekenine nazar aýdardy. Endigi másele – onda engizilgen ıdeıalar men ustanymdardy iske asyrý.
— Árıne, birde-bir Konstıtýtsııa ómirdi bir kúnde ózgerte almaıdy. Biraq ol memlekettiń aldaǵy onjyldyqtar boıǵy damý baǵytyn aıqyndaıdy, – dedi ol.
Al reformalardyń nátıje berýi memlekettik ınstıtýttardyń jańa normalardy is júzinde tıimdi júzege asyra bilýine baılanysty.
— Endi barlyq memlekettik ınstıtýttyń – Prezıdent, Vıtse-prezıdent, Quryltaı jáne Halyq keńesiniń – mindeti – osy konstıtýtsııalyq normalardy kúndelikti ómirimizdiń bir bólshegine aınaldyryp, is júzinde júzege asyrý, — dep túıindedi Snejanna Imasheva.
Aıta keteıik, buǵan deıin sarapshy Konstıtýtsııalyq sottyń sheshimine qatysty pikir bildirgen edi.
