Jańa Konstıtýtsııa bıliktiń turaqtylyǵyn qamtamasyz etedi — sarapshy pikiri
ASTANA. KAZINFORM — Aldaǵy referendým — memleketti basqarýdyń jańa júıesine kóshýge alǵashqy qadam bolady. Bul model ádilettilik pen zań ústemdigi qaǵıdattaryna negizdeledi. Qazaqstandaǵy reformalar týraly Sıan Tszıaotýn ýnıversıtetindegi Ortalyq Azııa, Qazaqstan jáne Reseı quqyqtaryn zertteý ortalyǵynyń dırektory Sofııa Ýshýrova Kazinform agenttiginiń Beıjińdegi tilshisine pikir bildirdi.
Sarapshynyń aıtýynsha, jańa Konstıtýtsııadaǵy mańyzdy qorǵanys tetikteriniń biri — Parlamenttiń negizgi zańdy óz betinshe ózgerte almaýy. Endi Konstıtýtsııaǵa ózgerister tek búkilhalyqtyq referendým arqyly ǵana engiziledi. Bul negizgi normalardyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etip, olardy saıası jaǵdaıǵa baılanysty ózgeristerden qorǵaıdy.
— Usynylyp otyrǵan memlekettik basqarý júıesi saıası turaqtylyq pen basqarý tıimdiligin kúsheıtýge baǵyttalǵan. Vıtse-prezıdent ınstıtýtyn engizý bılik júıesinde naqty ıerarhııa qalyptastyrady. Sonymen birge bıliktiń aýys-túıisi kezinde turaqtylyqty qamtamasyz etip, belgisiz jaǵdaılardyń aldyn alady, — dedi ol.
Onyń sózinshe, bir palataly parlament — Quryltaıǵa kóshý zań shyǵarý úderisin ońtaılandyrady. Bul sheshim zań qabyldaý protsesin jedeldetip, ony ashyq ári túsinikti etedi. Al bul júıede Halyq keńesine erekshe ról beriledi. Ol zań shyǵarý bastamasyn kóterý quqyǵyna ıe bolyp, qoǵamnyń memlekettik saıasatqa tikeleı yqpal etýiniń naqty tetigine aınalady.
Sarapshynyń pikirinshe, reformanyń quqyqtyq baǵyty tsıfrlyq dáýirdiń talaptaryna jáne gýmanıstik halyqaralyq standarttarǵa beıimdelgen. Máselen, Konstıtýtsııa deńgeıinde alǵash ret jeke derekterdi qorǵaý kepildigi bekitilmek. Bul — qazirgi zaman úshin asa mańyzdy talaptardyń biri.
Sondaı-aq ekologııalyq qaýip-qaterlerdi jasyrýǵa jaýapkershilik engizilýi turaqty damý qaǵıdattaryna adaldyqty kórsetedi.
Sofııa Ýshýrova jańa memlekettik ıdeologııanyń negizinde jasampaz patrıotızm tujyrymdamasy jatqanyn atap ótti. Bul ustanym azamattyń quqyqtaryn onyń zań aldyndaǵy jaýapkershiligimen ushtastyrady.
— Usynylyp otyrǵan modelde memleket pen azamat seriktes retinde áreket etedi. Konstıtýtsııaǵa ózgerister engizý jónindegi referendým sońǵy kezeń emes. Kerisinshe, qoǵam men bıliktiń birlesken jumysynyń bastaýyna aınalady, — dep túıindedi sarapshy.
Aıta keteıik, MNU professory, PhD Marat Ahmadı jańa Konstıtýtsııa jobasynda preambýladan bastap qujat mátininde basty oryn adam men onyń quqyqtaryna berilgenin aıtqan edi.