Jańa kodeks: qurylys salasy qalaı ózgerip jatyr

Qaı óńir kósh bastady?

Ulttyq statıstıka bıýrosynyń málimetinshe, jyl basynan beri elde 8,5 mln sharshy metr turǵyn úı nemese 80 667 baspana paıdalanýǵa berildi. Jyl sońyna deıin kórsetkishti 20 mln sharshy metrge jetkizý josparlanyp otyr. Al qańtar–maýsym aılarynda qurylys jumystarynyń naqty kólem ındeksi ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 115,2 paıyzdy qurap, oń ósim respýblıkanyń 17 óńirinde tirkelgen.

Ónerkásip jáne qurylys mınıstrliginiń dereginshe, eń joǵary ósim Ulytaý oblysynda baıqaldy. Munda qurylys kólemi 3,3 ese artqan. Sonymen qatar Qyzylorda, Abaı, Pavlodar, Qostanaı jáne Túrkistan oblystarynda da joǵary ósim tirkeldi.

– Bul óńirlerde qurylys belsendiligi turǵyn úımen shektelmeıdi. Temirjol jáne avtomobıl joldary, energetıka, ónerkásip, agroónerkásip, áleýmettik ınfraqurylym men ınjenerlik jelilerdi damytý jobalary qatar júzege asyrylyp jatyr. Sonyń nátıjesinde qurylys jumystarynyń kólemi aıtarlyqtaı ósti, – delingen mınıstrliktiń Kazinform agenttigine bergen jaýabynda.

Almaty qalasynda qurylys kóleminiń ósýine kópqabatty turǵyn úı, mektep, medıtsınalyq nysandar men ınjenerlik ınfraqurylym qurylysy serpin berse, Atyraý oblysynda negizgi ósim gaz-hımııa keshenderimen baılanysty. Al Shyǵys Qazaqstan, Batys Qazaqstan, Jambyl oblystary, Shymkent qalasy men Mańǵystaý óńirinde turǵyn úı men óndiristik jobalar qarqyndy júzege asyrylyp jatyr.

Biraq barlyq óńirde birdeı ósim saqtalmaǵan. Soltústik Qazaqstan, Qaraǵandy jáne Jetisý oblystarynda qurylys kólemi tómen. Mınıstrlik muny iri ınfraqurylymdyq jáne turǵyn úı jobalarynyń aıaqtalýymen baılanystyrady.

Problemaly turǵyn úıler azaıyp keledi

Memleket uzaq jyldar boıy aıaqtalmaı kelgen turǵyn úı keshenderiniń sanyn qysqartýǵa basymdyq berip otyr. Ótken jyly respýblıka boıynsha jeti problemaly turǵyn úı kesheni paıdalanýǵa berilgen.

Bıyl Almatydaǵy «Úsh Qońyr» men «Vesnovka» turǵyn úı keshenderi problemaly nysandar tiziminen shyǵarylyp, onyń ornyna «Esentai City» engizildi. Sonymen qatar birinshi jartyjyldyqta Almatydaǵy «Vesnovka», Atyraýdaǵy «Qazanat», Shyǵys Qazaqstandaǵy «Astorııa» jáne Petropavldaǵy turǵyn úı kesheni boıynsha máseleler sheshilip, taǵy 153 úlesker baspanasyna qol jetkizdi.

Soǵan qaramastan elimizdiń 11 óńirinde úlestik qatysýy bar 37 problemaly turǵyn úı obektisi saqtalyp otyr. Zardap shekken úleskerler sany 3 myńnan asady.

– Olardy aıaqtaýdyń negizgi joly – ınvestorlardy tartý, qurylys salýshynyń óz qarajaty nemese jergilikti bıýdjet esebinen qarjylandyrý. Bul baǵyttaǵy jumystar barlyq óńirde jalǵasyp jatyr, – dep habarlady mınıstrlik.

Jańa kodeksneni ózgertedi?

Ótken aıda kúshine engen jańa Qurylys kodeksi salany tsıfrlandyrýǵa, memlekettik baqylaýdy kúsheıtýge jáne qurylys sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan.

Endi qala qurylysy jobalary kadastrlyq júıe arqyly baqylanyp, bekitilgen qujattarǵa qaıshy keletin ruqsattar berilmeıdi. Іri jobalar mindetti túrde qoǵamdyq talqylaýdan ótedi, al egjeı-tegjeıli josparlaý jobalaryna ózgerister eki jylda bir retten jıi engizilmeıdi.

– Lıtsenzıattardyń elektrondyq tizilimi engiziledi. Josparly ınspektsııalaý tetigi iske qosylyp, baqylaýshy organdarǵa zań talaptaryn buzǵandarǵa qatysty jedel yqpal etý sharalaryn qabyldaý quqyǵy beriledi, – dedi Ónerkásip jáne qurylys mınıstri Ersaıyn Naǵaspaev.

Kodeks boıynsha turǵyn úılerdiń jalpy kepildik merzimi bes jylǵa deıin, al kótergish konstrýktsııalar, irgetas pen shatyrǵa beriletin kepildik on jylǵa deıin uzartyldy.

– Belgilengen merzim ishinde anyqtalǵan aqaýlardy qurylys salýshy óz qarajaty esebinen joıýǵa mindetti. Al talaptardy buzǵan kompanııalardyń lıtsenzııasy toqtatylýy nemese keri qaıtarylýy múmkin, – dedi «Qazaq qurylys jáne sáýlet ǵylymı-zertteý jáne jobalaý ınstıtýty» AQ Jobalyq keńsesiniń basshysy Nurdáýlet Egizekov.

Degenmen qurylys sapasy baqylaýǵa ǵana emes, otandyq qurylys materıaldarynyń qoljetimdiligine de táýeldi.

Importqa táýeldilik saqtalyp otyr

Ótken jyly Qazaqstanda qurylys materıaldarynyń óndirisi 1,8 trln teńgege jetip, bir jylda 13,9 paıyzǵa ósti. Qazir ishki naryqtyń 71,3 paıyzyn otandyq óndirýshiler qamtamasyz etedi. Al ımporttyń úlesi 28,7 paıyzdy quraıdy.

– Otandyq kásiporyndar tsement, beton, gıps jáne gıpsokartonǵa degen suranysty qamtamasyz etedi. Alaıda tehnologııalyq kúrdeli ári qosylǵan quny joǵary qurylys materıaldary boıynsha ımportqa táýeldilik saqtalyp keledi, – dep habarlady mınıstrlik.

Ásirese jumsaq shatyr jabyndary, zamanaýı jylý oqshaýlaǵysh materıaldar men kúrdeli árleý ónimderi syrttan jetkiziledi. Táýeldilikti azaıtý úshin jańa óndirister iske qosylmaq.

Qaýipsizdik pen kadr daıarlaý

Búginde qurylys salasynda 643,8 myń adam eńbek etedi. Sondyqtan eńbek qaýipsizdigin qamtamasyz etý negizgi mindetterdiń biri sanalady. Qazir tapsyrys berýshiden bastap merdigerge deıingi barlyq kezeńdi qamtıtyn biryńǵaı baqylaý ádistemesi ázirlenip jatyr.

Sonymen qatar óndiristegi jazataıym oqıǵalardan mindetti saqtandyrý júıesi keńeıip keledi. Qazir 119 myńnan astam kásiporyn saqtandyrylǵan. Bul – eldegi belsendi kásiporyndardyń shamamen 70 paıyzy.

– Qurylys alańynda qaýip árdaıym bar. Sondyqtan talaptardy qatań saqtaý ár mamannyń kúndelikti qaǵıdasyna aınalýy kerek, – dep sanaıdy jas qurylysshy Mansurbek Qamaladdın.

Qaýipsizdikti qamtamasyz etýmen qatar salanyń bolashaǵy bilikti mamandarǵa da tikeleı baılanysty. Búginde elimizdiń 34 joǵary oqý ornynda «Sáýlet jáne qurylys» baǵyty boıynsha 20 myńǵa jýyq stýdent bilim alady. Joǵary oqý oryndary BIM tehnologııalary, tsıfrlyq jobalaý, ekonomıka jáne menedjment baǵyttaryn engizip jatyr, al kolledjderde dýaldy oqytý júıesi keńeıip keledi.

Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń boljamynsha, Elektrondyq eńbek bırjasynda jarııalanatyn barlyq bos jumys oryndarynyń shamamen 7 paıyzy qurylys salasyna tıesili. Sondyqtan aldaǵy kezeńde jańa Qurylys kodeksiniń normalaryn tıimdi júzege asyrý, qurylys sapasyn arttyrý jáne salanyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý negizgi mindetterdiń biri bolmaq.