Jambylda arheologtar VI-VII ǵasyrdaǵy qalashyqty tapty
TARAZ. QazAqparat - 2014 jyly Jambyl oblysynyń bes tarıhı nysany - Aqtóbe qalashyǵy (Stepnınskoe), Qulan, Órnek, Qostóbe, sonymen qatar Aqyrtas saraı kesheni ıÝNESKO-nyń Búkilálemdik mádenı muralary tizimine kirgen.
«Shý men Talas ózenderiniń arasynda jatqan Jambyl jeri tarıhı oryndar men oqıǵalarǵa toly meken, - dedi «QazAqparat» HAA tilshisine «Ejelgi Taraz eskertkishteri» respýblıkalyq murajaı-qoryǵynyń dırektory Táken Moldaqynov. - Tarazdan 100 shaqyrym qashyqtyqtaǵy Rysqulov aýdany Qulan aýylynyń aýmaǵynan kóptegen tarıhı eskertkishter tabyldy. Bul jerles-áskerlerimiz ben belgisiz sarbazdyń eskerkishteri, Absent jylqysynyń eskertkishi, temir ǵasyryndaǵy qorǵandyq beıitter, VІІ-HІІ ǵasyrlardaǵy dinı ǵımarattar, kerýen-saraı, Órnek qalashyǵy, jartastaǵy sýretter. Aýdan ortalyǵy Qulan aýylynyń mańynda respýblıkalyq mańyzy bar tarıhı jáne mádenı eskertkish Qulan qalashyǵy bar. Bul segiz ǵasyrdaǵy eskertkishterdiń biregeı kesheni».
Moldaqynovtyń aıtýynsha, Qulan ejelgi qalashyǵy VI - VIII ǵasyrdaǵy qytaı jáne arab derekterinde kezdesedi. Qulan Uly Jibek jolyndaǵy júkti aýystyryp tıeıtin oryn bolǵan. Saýdagerler Japonııa, Koreıa jáne Qytaıdan Ortalyq Azııa, Ejelgi Rýs pen Vızantııaǵa jibek, zergerlik buıymdar men boıaýlar alyp kelgen. HH ǵasyrdyń 60-jyldarynda zerttegen keńestik arheologtar bıleýshiniń qala syrtyndaǵy rezıdentsııasyn, baı qala turǵyndary men sharapshylardyń mekenderin tapty. Bul aýmaqta (ejelgi Taraz sekildi) túrli dinder men mádenıetterdiń bolǵandyǵyn dáleldeıdi. Qazirgi qazba jumystary VI ǵasyrdaǵy qala jasyn anyqtady. Nysannyń topografııasynda shahrıstan, tsıtadel men rabadtyń oryndary naqty kórsetilgen. Almatylyq arheologtar alǵash ret tsıtadeldiń ortalyq keńistigin ashyp, bıleýshi saraıynyń ortalyq aýmaǵyna deıin jetti. Qazba jumystary kezinde qyzyqty artefaktiler - keramıka, túrgesh dáýirindegi tıyndar, zergerlik buıymdar, qola qazan, dándi daqyldar men sharap saqtaıtyn qumyralar, eńbek quraldary, qol dıirmeni jáne taǵy basqa kóptegen zattar tabyldy.
Alaıda, eýropoıdtyq pen túriktik kelbeti aralas táj kıgen kúıdirgen sazdan jasalǵan tórt bastyń tabylýy tańqalarlyq oqıǵa boldy. Bul músinderdiń qaldyqtary IX ǵasyrǵa tán. Kompozıtsııa bizdiń dáýirimizdiń birinshi ǵasyryndaǵy Ortalyq Azııaǵa tıesili áýlettik toptyq keskindi bildiredi. Qulan qalashyǵynda tabylǵan osyndaı bas músinderi Qazaqstan aýmaǵynda joq.
