Jambyl - jańarǵan óńir, jaıqalǵan meken

Ónerkásiptegi ónimdi ister

Ónerkásip salasyn alatyn bolsaq, bul sala oblysymyzda táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynan bastap-aq qarqyndy damý jolyna tústi. Oǵan deıin toqtap qalǵan ónerkásip oryndarynyń deni iske qosylyp, shaǵyn kásiporyndardyń jumysy qaıta jandandy. Ónim óndirý kórsetkishi jyl sanap arta berdi. Atap aıtar bolsaq, ónip kólemi 1998 jyly 4,9 paıyzdy qurasa, 2000 jyly - 5,2 paıyzǵa, 2004 jyly 28,7 paıyzǵa deıin ósken. Al 2007 jyly bul kórsetkish 14,1 paıyzǵa ósken.
2000 jyldary óńirdiń hımııa ónerkásibi salasyna «Kazfosfat» JShS keldi. Osyǵan baılanysty fosfor óndirý óndirisi artyp, hımııalyq ónimderdi ótkizý naryǵy keńeıdi. Qazirgi tańda atalǵan kompanııa oblys ónerkásip óniminiń 23 paıyzdan astamyn óndirse, eksportqa shyǵarylatyn taýardyń 70 paıyzdan astamyn qamtamasyz etip otyr.
Táýelsizdik jyldaryndaǵy óńirimizdiń taǵy bir jetistigi - alǵash ret Amangeldi ken ornynda tabıǵı gaz jáne gaz kondensatyn óndirý men benzın shyǵarýdy qolǵa alǵandyǵy ekeni daýsyz. «Hımprom 2030» JShS bazasynda jańadan «Taraz metallýrgııalyq zaýyty» JShS qurylsa, «Jambylgıps» AQ-da gıpsokarton shyǵaratyn jańa qondyrǵy iske qosyldy. Sol sııaqty osy jyldar aralyǵynda ózge de kóptegen ónerkásipter qaıta jaraqtanyp, jumystary jandana bastady.
Eger de sandardy sóıletetin bolsaq, 1991 jyly oblystyń qoldanystaǵy baǵa boıynsha ónerkásip óniminiń kólemi 10,1 mıllıon teńgeni qurasa, aǵymdaǵy jyldyń birinshi jarty jyldyǵynyń ózinde bul kórsetkish 193 178,0 mıllıon teńgege jetken.

Tarıh túgendelip, mádenıet damýda
Tarıhy tereńnen tamyr alatyn Taraz topyraǵy, Jambyl óńiri mádenıettiń máıegine aınalyp keledi. Tasyn túrtseń tarıhy sóıleıtin bul ólkeniń mádenı qundylyqtardy jańǵyrtý jolyndaǵy atqaryp jatqan tirlikteri orasan zor. Atalmysh sala boıynsha oblys 25 jyldyń ishinde aıtarlyqtaı jetistikterge jetti deı alamyz. Olardyń qarapaıym ǵana kórinisin bir kezderi údere jabylǵan mádenıet úıleri men kitaphanalardyń qaıta ashylyp, halyq ıgiligine qyzmet etip jatqandyǵynan da kórýge bolady. Aıtalyq, búginde oblys turǵyndaryna barlyǵy 545 mekeme mádenı qyzmet kórsetýde. 2000 jyldary óńirde nebári 15 mádenıet úıi men klýb bolsa, qazirgi tańda olardyń sany 199-ǵa jetken. Al kitaphanalar osy on alty jyldyń ishinde 21-den 287-ge jetken.
«Tarıhı mura - baǵa jetpes qazyna» deıdi dana halqymyz. Qazirgi tańda oblystaǵy tarıh jáne mádenıet eskertkishteriniń sany 3365-ti quraıdy. Onyń 741-i memlekettik tizimge alynǵan. Sondaı-aq, 2014 jyly ıÝNESKO-nyń «Búkilálemdik Mádenı mura» tizbesine respýblıka boıynsha jeti tarıhı nysan engizilse, onyń beseýi kıeli Taraz ólkesinen ekendigin de erekshe aıtyp ótý kerek. Olar - Aqtóbe (Balasaǵun), Órnek, Qulan, Qostóbe qalashyqtary jáne Aqyrtas kesheni. Ol ǵana emes, 2011 jyly bastaý alǵan «Ejelgi Taraz» qalashyǵyndaǵy arheologııalyq qazba jumystary júrgizilip, birshama nátıjelerge qol jetkizildi. Ótken jyly Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵy qarsańynda atalmysh qalashyq tarıhı-mádenı ortalyqqa, ashyq aspan astyndaǵy mýzeıge aınalyp, tarazdyqtar men qonaqtardyń tynyǵýyna taptyrmas oryn bolýda. Sondaı-aq, aıtýly tarıhı toı qarsańynda shaharda «Máńgilik el» monýmenti boı kóterdi.

Jambyldyq jampozdardyń jetistigi
Beıbit kúnniń batyrlary eldiń dańqyn sportpen asqaqtatady. Jambyldyq sportshylardyń álemdik deńgeıdegi baıraqty básekelerde qashanda bási joǵary. Máskeý Olımpıadasynda Jaqsylyq Úshkempirovtiń altyn tuǵyrdan kórinip, Serik Qonaqbaevtyń kúmisten alqa taǵynǵan erlikteri osy kúnge deıin sátti jalǵasty. Táýelsizdik jyldaryndaǵy jetistigimiz de óte qomaqty. Fýtboldan Olımpıada chempıony Evgenıı ıAravenko óz aldyna bir tóbe. Atlanta Olımpıadasynda Bolat Jumadilovtyń kúmis, Ermahan Ybyraıymov pen Bolat Nııazymbetovtiń qola júldemen qýantqanyn qalaı umytaıyq?! Arada tórt jyl ótkende, Sıdneıde Ermahan Ybyraıymov qolany altynǵa almastyrsa, álem chempıony Bolat Jumadilov kúmis tuǵyryn ekinshi márte saqtap qaldy. Afınyda Baqtııar Artaev qorjynymyzǵa altyn júlde saldy. London Olımpıadasynda Aqjúrek Tańatarovtyń qola júldege qol jetkizip qýantqany da bir erlik bolatyn. Rıo Olımpıadasyndaǵy Eldos Smetovtyń altynǵa bergisiz kúmisi nege turady?! Artynsha Rıodaǵy Paralımpıada oıyndarynda Zúlfııa Ǵabıdýllına altynnan alqa taǵynyp, mereıimizdi taǵy bir bıiktetti.
Álem chempıonattarynda da eńsemiz san márte bıiktedi. Bolat Jumadilovtyń altyny, Ǵanı Jaılaýovtyń qolasy - óz aldyna bir mereı. Marat Mázimbaevtyń álem chempıony atanǵany - myqtylyq. Sálken Jartybaevtyń da atanǵa júk bolatyndaı jetistigin erekshe aıtyp ótýge tıispiz. Oljas Sáttibaev Azııa chempıony bolǵanda, qýanbaǵan qazaq qalmady. Beıbit Ystybaevtyń qazaq kúresinen álem chempıony atanǵany, Beıbit Ystybaev pen Rýslan Muhamedqalıevtyń qazaq kúresinen Azııa chempıony atanǵany namysymyzdy qorǵaıtyn daryndy sportshylardyń bar ekenin aıǵaqtaıdy.

Tarıhı Tarazdyń ajarly Astanaǵa taǵzymy
El Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyna oraı qyrkúıek aıynyń 23-25 aralyǵynda Astanada Jambyl oblysynyń kúnderi ótedi. Osyǵan baılanysty birqatar áleýmettik jáne mádenı is-sharalar ótkizý josparlanyp otyr.
Atap aıtar bolsaq, sharanyń birinshi kúni, ıaǵnı 23 qyrkúıekte M.Gorkıı atyndaǵy memlekettik akademııalyq orys drama teat­rynda saǵat 11.00-de Jambyl oblystyq orys drama teatrynyń S. Marshaktyń «Koshkın dom» atty balalarǵa arnalǵan ertegisin, saǵat 18.00-de Sh. Aıtmatovtyń povesiniń jelisi boıynsha «Pegıı pec, begýşıı kraem morıa» qoıylymyn tamashalaýǵa bolady.
24-25 qyrkúıek kúnderi saǵat 9-dan bastap keshki 18.00 aralyǵynda astanalyqtardy Beıbitshilik kóshesinde (eski alań) ótetin aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń jármeńkesine shaqyramyz. Osy kúnderi saǵat 10.00-den bas­tap elorda turǵyndary men qonaqtarynyń Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda «Qazaqstanda jasalǵan» aktsııasy aıasynda ótetin Jambyl oblysy kásiporyndary ónimderiniń kórmesin tamashalaýǵa múmkindikteri bolady.
24 qyrkúıek kúni teatr óneriniń kórer­menderin Astana qalasynyń sahnalarynda ótetin qoıylymdarǵa shaqyramyz. Saǵat 12.00-de M. Gorkıı atyndaǵy memlekettik akademııalyq orys drama teatrynda S.Marshaktyń «Koshkın dom» atty balalarǵa arnalǵan ertegisi sahnalansa, 18.00-de Jastar teatrynda M. Áýezovtiń povesiniń jelisi boıynsha N. Orazalınniń «Qıly zaman» tarıhı dramasyn, M. Gorkıı atyndaǵy memlekettik akademııalyq orys drama teatrynda F. Býlıakovtyń «Vyhodılı babkı zamýj» atty komedııasy qoıylady.
Sonymen qatar, osy kúni saǵat 10.00-den bastap Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq mýzeıinde Jambyl oblysynyń mýzeıler qorynyń kórmesi jumys jasaıdy. Al saǵat 16.00-de Beıbitshilik jáne kelisim sara­ıynda oblys ónerpazdarynyń «Uly Dala - ulysym» atty kontserttik baǵdarlamasy kópshilik nazaryna usynylmaq.
Kelesi kúni, ıaǵnı sońǵy 25 qyrkúıek kúni saǵat 16.00-de Jastar teatrynda M.Áýe­zovtiń «Eńlik-Kebek» tragedııasyn jambyldyq akterlardyń somdaýynda kórýge bolady.

Ázirlegen Ashat RAIQUL