Jalǵyz qalǵan qarttarǵa kim qamqorlyq jasaıdy

Jas ulǵaıǵan saıyn kúndelikti úırenshikti tirliktiń ózi qıyndaı túsedi. Qart adamdardyń tamaq ázirleýge, dúkenge barýǵa, úı jınaýǵa, tipti keıde tósekten ózdiginen turýǵa da shamasy kelmeýi múmkin. Mundaıda bireýlerge balalary men nemereleri qol ushyn sozsa, endi bireýlerdiń súıener jaqyny bolmaıdy. Osyndaı kezde áleýmettik qyzmetkerler, kútýshiler men pansıonat mamandary kómekke keledi.

Olarǵa kim kómektesedi?

Qazaqstannyń basqa óńirlerindegideı, Aqmola oblysynda da jasy, densaýlyǵy nemese múmkindigi shekteýli bolýyna baılanysty ózgeniń kómegine muqtaj azamattarǵa arnaýly áleýmettik qyzmet kórsetý júıesi jumys isteıdi.

Aqmola oblysynyń jumyspen qamtýdy jáne áleýmettik baǵdarlamalardy úılestirý basqarmasynyń málimetinshe, 2026 jylǵy 1 qazanda óńirde múgedektigi bar 30 415 adam tirkelgen. Onyń 3 522-si birinshi, 10 729-y ekinshi, 12 160-y úshinshi toptaǵy múgedektigi bar azamattar. Al múgedektigi bar balalar sany – 4 004.

Óńirde arnaýly áleýmettik qyzmet kórsetetin 10 ortalyq bar. Onyń beseýi qarttar men birinshi jáne ekinshi toptaǵy múgedektigi bar adamdarǵa arnalǵan. Tórt mekeme psıhonevrologııalyq aýrýlary bar kámeletke tolǵan azamattarǵa, taǵy bireýi osyndaı dertke shaldyqqan balalarǵa qyzmet kórsetedi. Qazir bul mekemelerde barlyǵy 1 461 adam kómek alyp jatyr.

Budan bólek 3 130 jalǵyzilikti qart pen múgedektigi bar adamǵa úıinde áleýmettik qyzmet kórsetiledi. Bul jumysqa óńirdegi 18 arnaýly bólimshe tartylǵan.

Aqmola oblystyq jumyspen qamtýdy jáne áleýmettik baǵdarlamalardy úılestirý basqarmasynyń múgedektigi bar adamdardy áleýmettik ońaltý jáne arnaýly áleýmettik qyzmet kórsetý bóliminiń basshysy Maqsat Temirbolatovtyń aıtýynsha, kómek arnaýly áleýmettik qyzmet kórsetý standartyna sáıkes beriledi jáne azamattar úshin tegin. Alaıda zeınet jasyna jetken ár adamǵa áleýmettik qoldaý avtomatty túrde berile qoımaıdy.

Aldymen adamnyń ózgeniń kómegine qanshalyqty muqtaj ekeni anyqtalady. Ol úshin jeke qajettilikteri baǵalanyp, sodan keıin qyzmet kórsetýdiń tıisti túri belgilenedi.

Áleýmettik qyzmettiń tórt túri bar: statsıonarlyq, jartylaı statsıonarlyq, úıde qyzmet kórsetý jáne ýaqytsha bolý. Sonyń ishinde úıde kórsetiletin kómektiń mańyzy zor. Óıtkeni adam úırenshikti ortasynan ajyramaı, óz úıinde tura beredi ári qajetti kómekti ala alady.

Maqsat Temirbolatovtyń aıtýynsha, áleýmettik-turmystyq kómekke tamaq ázirleý, azyq-túlik pen kúndelikti qajetti zattardy satyp alyp, úıine jetkizý, baspanasyn jınaý, kıimin jýý jáne útikteý kiredi. Sondaı-aq jeke bas gıgıenasyn saqtaýǵa, kıinýge, tamaqtanýǵa jáne júrip-turýǵa járdemdesedi. Qajet bolǵan jaǵdaıda otyn men sý jetkizýge, kommýnaldyq tólemderdi tóleýge jáne ózge de turmystyq máselelerdi sheshýge kómektesedi.

Sonymen qataı jalǵyzdyq pen qoǵamnan oqshaýlanýdyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan psıhologııalyq qoldaý da qarastyrylǵan. Qarttardyń bos ýaqytyn tıimdi ótkizýi úshin mádenı is-sharalar men túrli sabaqtar uıymdastyrylady.

Arnaýly áleýmettik qyzmet tek turmystyq kómekpen shektelmeıdi. Onyń quramyna segiz baǵyt kiredi: áleýmettik-turmystyq, medıtsınalyq, psıhologııalyq, pedagogıkalyq, eńbek, mádenı, quqyqtyq jáne ekonomıkalyq qyzmetter.

Mundaı kómekke júginý úshin qart adamnyń ózi nemese týystary turǵylyqty jerindegi jumyspen qamtý jáne áleýmettik baǵdarlamalar bólimine ótinish berýi kerek. Mamandar qajettilikterin baǵalaǵan soń, kórsetiletin kómektiń kólemi men túrin anyqtaıdy.

Maqsat Temirbolatovtyń sózinshe, keıde úıinde jalǵyz turatyn zeınetker týraly kórshileri habar beredi. Degenmen kóp jaǵdaıda qart adamdardyń ózderi qońyraý shalyp, kómek suraıtyndar da az emes.

Memlekettik kómek jetkiliksiz bolǵanda

Alaıda úıde kórsetiletin áleýmettik qyzmet kez kelgen adamnyń qajettiligin óteı almaıdy. Bireýlerge áleýmettik qyzmetkerdiń aptasyna birneshe ret kelýi jetkilikti bolsa, endi bireýlerge kún saıyn baqylaý, medıtsınalyq kútim jáne kúndelikti tirliktiń bárinde derlik kómek qajet. Ásirese ózdiginen júrip-tura almaıtyn, aýyr dertke shaldyqqan nemese táýlik boıy kútimdi qajet etetin adamdardyń jaǵdaıy kúrdeli.

Mundaı jaǵdaıda statsıonarlyq mekemeler men jekemenshik pansıonattar kómekke keledi.

Kókshetaýdaǵy «Dobroe serdtse» pansıonaty 2019 jyldan beri jumys isteıdi. Qazir onyń eki bólimshesinde 120 adam turady. Olardyń arasynda qarttar, múgedektigi bar azamattar, tósek tartyp jatqan naýqastar jáne ómirdiń qıyn jaǵdaıyna tap bolǵan adamdar bar.

Alǵashynda bir ǵana bólimshesi bolǵan pansıonat keıin úsh fılıalǵa deıin keńeıgen. Biraq qazir ekeýi ǵana jumys istep tur. Pansıonat jetekshisi Irına Katýhovanyń aıtýynsha, buǵan turǵyndarǵa sapaly kútim kórsetý jáne qyzmetkerler quramyn tolyq jasaqtaý qajettigi sebep bolǵan.

– Menińshe, qyzmetkeri tolyq ári turaqty jumys isteıtin eki pansıonattyń bolǵany, maman jetispeýshiligi únemi seziletin úsh mekemeden áldeqaıda jaqsy. Qarttar men múgedektigi bar adamdarǵa kútim jasaý jaı ǵana jumys emes. Bul – úlken jaýapkershilik, fızıkalyq kúsh pen emotsııalyq tózimdilikti qajet etetin is. Qyzmetker jetispese, onyń zardabyn bári tartady. Eń bastysy, pansıonat turǵyndary zardap shegedi, – deıdi Irına Katýhova.

Onyń aıtýynsha, qazir eki bólimsheniń de qyzmetkerler quramy tolyq. Turǵyndarǵa táýlik boıy medıtsına mamandary men sanıtarlar kútim jasaıdy. Sonymen qatar aspazdar men ashana qyzmetkerleri jumys isteıdi. Aptasyna bir ret dáriger kelip, turǵyndardy tekserip, qajetti keńesin beredi.

Tósek tartyp jatqan naýqastarǵa kútim jasaý úshin olardy tamaqtandyrý, tazalyǵyn saqtaý, jórgegin aýystyrý, qozǵalýyna kómektesý jáne densaýlyq jaǵdaıyn únemi baqylaý qajet.

Saıabaq kóshesindegi bólimshede kúndiz eki medıtsına qyzmetkeri men úsh sanıtar jumys isteıdi. Túngi aýysymda bir medıtsına qyzmetkeri men úsh sanıtar kezekshilik etedi. Al Shoqaı kóshesindegi bólimshede kúndiz bir medıtsına qyzmetkeri men úsh sanıtar, túnde bir medıtsına qyzmetkeri men eki sanıtar qyzmet kórsetedi.

– Qyzmetkerler kimderge kútim jasaıtynyn jaqsy túsingenin qalaımyn. Bizdiń turǵyndarǵa yqylas, shydamdylyq, qurmet pen adam jylýy qajet. Qarttarǵa dóreki sóıleıtin, olarǵa ashýlanyp qaraıtyn nemese mindetine jaýapsyz qaraıtyn adamdy ujymda ustaı almaımyn, – deıdi pansıonat basshysy.

Irına Katýhovanyń aıtýynsha, mundaı jumysqa laıyqty maman tabý ońaı emes. Óıtkeni bul qyzmet tek aýysymǵa kelip, belgilengen ýaqytty ótkizýmen shektelmeıdi. Ózgeniń kómegine tolyqtaı táýeldi adamdarmen jumys isteý úshin sabyr, jaýapkershilik jáne adamǵa degen qurmet kerek.

Qarjy jetpegende ne bolady?

Turaqty kútimdi qajet etetin adamdardyń taǵy bir máselesi – materıaldyq jaǵdaıy. Jekemenshik pansıonatta turý aqyly. Tólem ǵımaratty kútip ustaýǵa, tamaqqa, kommýnaldyq qyzmetterge, qyzmetkerlerdiń jalaqysy men dári-dármekke jumsalady. Alaıda turǵyndardyń arasynda eń tómengi shyǵyndy da óteýge shamasy kelmeıtinder bar.

– Bizdiń pansıonatta múlde zeınetaqy almaıtyn adamdar da bar. Keıbiriniń alatyny nebári 50-60 myń teńge. Mysaly bir adamǵa jumys isteýge múmkindik beretin múgedektik toby belgilengenimen, densaýlyǵyna baılanysty is júzinde eńbek ete almaıdy. Osyndaı qarjymen ol qalaı kún kóredi? – deıdi Irına Katýhova.

Onyń sózinshe, keıbir turǵyndar pansıonatta tegin nemese jeńildikpen turady. Olardy kútip-ustaýǵa ketetin shyǵyndy mekeme óz múmkindigine qaraı ózi óteıdi.

– Aqshasy joq eken dep adamdy esikten shyǵaryp jibere almaımyz. Biz úshin pansıonat kásipten buryn, eń aldymen áleýmettik jaýapkershilik. Kómektesýge múmkindigimiz bolsa, soǵan eń bolmasa bir ret talpynyp kórýimiz kerek, – deıdi ol.

Insýltten keıin taksı júrgizýshisi bolǵan

Pansıonat qyzmetkerleri jumys barysynda talaı taǵdyrǵa kýá bolǵan. Sonyń ishinde bir oqıǵa erekshe. Birde mekemege aýyr ınsýlt alǵan er adamdy ákelgen. Ol aınalasynda ne bolyp jatqanyn tolyq túsinbeıtin, ózdiginen qozǵala almaıtyn jaǵdaıda bolǵan.

Alaıda ápkesi baýyryn qaraýsyz qaldyrmaı, únemi kelip turǵan. Onymen birge jattyǵyp, este saqtaý qabileti men sóıleýin qalpyna keltirýge arnalǵan kartochkalar men túrli materıaldar ákelgen. Pansıonat qyzmetkerleri de kún saıyn oǵan kómektesken.

Ýaqyt óte kele er adam aınalasyndaǵylardy jaqsyraq túsinip, qozǵala bastaǵan. Keıin aıaǵyna turyp, ózdiginen júre alǵan. Biraz ýaqyttan soń ápkesi oǵan kólik satyp alyp berip, qalypty ómirge qaıta oralýyna jaǵdaı jasaǵan.

– Bir kezderi bizge aýyr halde jetkizilgen adamnyń keıin osy pansıonatqa júrgizýshi bolyp jumysqa ornalasqanyn elestetip kórińizshi! Bul biz úshin úlken qýanysh boldy. Qazir ol bizde jumys istemeıdi, biraq qalypty ómirin súrip jatyr. Taksı júrgizip, óz eńbegimen aqsha tabady. Osy oqıǵany eske alǵan saıyn, bizdiń jumysymyzdyń máni nede ekenin túsinemin. Árıne, onyń saýyǵyp ketýine kóptegen jaǵdaı áser etti. Aǵzasynyń múmkindigi, medıtsınalyq kómek, ápkesiniń orasan eńbegi, óziniń talpynysy jáne bizdiń qyzmetkerlerdiń kúndelikti qoldaýy. Biz de osy taǵdyrdyń bir bóligi bolǵanymyzǵa qýanamyz, – dep eske alady Irına Katýhova.

Pansıonatta budan basqa da jaqsy nátıjege jetken jandar bar. Birde mekemege ábden álsiregen, durys júrip-tura almaıtyn qart áıeldi ákelgen. Qyzmetkerler kún saıyn oǵan kútim jasap, qoldaý kórsetip, kúndelikti tirshiligine birtindep oralýyna kómektesken. Ýaqyt óte kele ájeıdiń jaǵdaıy jaqsaryp, óz aıaǵymen úıine qaıtqan.

– Mundaı oqıǵalar bizde az emes. Biraq pansıonatqa kelgen ár adam mindetti túrde saýyǵyp ketedi degen oı qalyptastyrǵym kelmeıdi. Ókinishke qaraı, olaı emes. Bizge aýyr dertke shaldyqqan, ınsýlt alǵan, densaýlyǵynda eleýli shekteýleri bar adamdar keledi. Biriniń jaǵdaıy jaqsarady, endi biriniń ahýaly turaqty saqtalady, al keıbiriniń derti asqyna túsedi, – deıdi ol.

Mundaı jaǵdaıda eń bastysy – adamdy nazardan tys qaldyrmaý. Al aýrýdy emdeý múmkin bolmaǵan kezde medıtsına mamandarymen birlesip, naýqasqa laıyqty kútim kórsetip, dertin jeńildetý mańyzdy. Óıtkeni adam qadiri ómiriniń qaı kezeńinde de saqtalýy kerek.

Kútim ǵana emes, adamǵa degen qurmet te mańyzdy

Memlekettik statıstıkadaǵy kórsetkishter men pansıonattardaǵy oryn sanynyń artynda ózgeniń kómegine zárý adamdardyń taǵdyry tur. Munda másele áleýmettik qyzmetkerlerdiń, medıtsına mamandarynyń nemese mekemelerdegi oryndardyń jetkilikti bolýymen ǵana shektelmeıdi. Kórsetiletin kómektiń sapasy da asa mańyzdy.

Irına Katýhova pansıonatta jumys istegen jyldary talaı jaǵdaıdy kórgenin aıtady. Bireýlerdiń úıine oralǵanyna kýá bolsa, endi bireýlerdiń aýyr naýqastanyp, ómirden ótkenin kórgen. Onyń sózinshe, turǵyndarǵa degen shynaıy qarym-qatynas kúndelikti usaq-túıek áreketterden baıqalady.

– Bári mańyzdy. Sanıtardyń ájeımen qalaı sóılesetini, medbıkeniń turǵynnyń ótinishine qalaı jaýap beretini, ózdiginen tura almaıtyn, tamaq ishe almaıtyn nemese kómek suraı almaıtyn adamǵa qanshalyqty muqııat qaraıtyny – osynyń bári mańyzdy, – deıdi ol.

Qartaıǵan shaqta adamǵa kúndelikti tirliktiń ár qadamynda kómek qajet bolýy múmkin. Biraq janynda jaqyndary bolmasa da, ol óz máselesimen jalǵyz qalmaýǵa tıis. Qarttyq shaqtyń qadirli ótýi tek baspana, tamaq pen dári-dármekpen qamtamasyz etýmen ólshenbeıdi. Eń bastysy adamnyń ózin qajet sezinip, ony bireýdiń oılap, qamqorlyq tanytyp júrgenin bilýi.

Buǵan deıin Qazaqstanda 100 jasqa tolǵan 44 zeınetker bar ekeni habarlanǵan edi. Olar qalalardyń qalaı ózgergenin, jańa urpaqtyń ósip-jetilgenin jáne talaı tarıhı oqıǵany kózimen kórgen. Qazir elimizdegi eń qart áıel 106 jasta, Shymkentte turady. Almatyda Uly Otan soǵysynyń ardageri, ǵalym, bıologııa ǵylymdarynyń doktory, professor ári akademık 104 jasqa tolǵan. Ol – Qazaqstandaǵy eń qart er zeınetker.