Jahandyq jylynýǵa aǵashtar kináli - zertteýshiler
ASTANA. QazAqparat - Aǵash egý tabıǵı ortany jaqsartady, alaıda onyń zııany da bar eken. Eýropada 1750 jyldan keıin egilgen aǵashtar jahandyq jylynýǵa yqpal etýde, dep jazady Science basylymy.
1750-1850 jyldary kóp kesile bastaǵan Eýropadaǵy orman kúrt azaıyp ketken (190 000 km2). Alaıda 1850-2013 jyldary negizgi energııa kózderine kómir, munaı, gazdy paıdalanýdyń arqasynda Eýropada orman alańy eki esege jýyq ulǵaıǵan.
Bul jerlerge jyldam kókteıtin, ekonomıkalyq baǵaly tuqymdy aǵashtar ósirile bastady.
Alaıda bul saıasat jahandyq jylynýǵa alyp kelýde. Birinshiden, ormandy tazalaý atmosferaǵa japyraqta, óli aǵashtarda jáne topyraqta bolǵan kómirtek bólinýine yqpal etedi. Ekinshiden, qylqan japyraqty aǵashtar ǵaryshtan keletin kún radıatsııasynyń mólsherine - albedoǵa eleýli áser etedi. Qaraǵaı, shyrshalar emen, shamshatqa qaraǵanda, jylýdy kóbirek qabyldaıdy.
«Qazirgi aǵashtar 18 ǵasyrdaǵy ormandarǵa qaraǵanda kómirqyshqyldy eki ese az qabyldaıdy. Qylqan japyraqty aǵashtardyń kóptigi Eýropany 0,12° «jylytty». Bul ósim otynnyń qazylyp alynatyn túrlerin jaǵýdan jahandyq jylynýǵa yqpal etetin áserdiń shamamen 6 paıyzyna teń», - dep málimdedi maqalanyń avtory Kım Naýdts.
