Jahandaný zamanynda ult tarıhyn álemge tanytý mańyzdy - tarıhshy-ǵalym
ORAL. QazAqparat - Qazirgi jahandaný kezeńinde ulttyq tarıhymyzdyń álemge tanylǵany mańyzdy. M.Ótemisov atyndaǵy Batys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetiniń dotsenti, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty Alfııa Baıbolsynova osyndaı pikir bildirdi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Tarıhshynyń aıtýynsha, Elbasynyń «Uly dalanyń jeti qyry» atty maqalasynda álem órkenıetinde ornyn alýǵa umtylǵan Qazaqstannyń uly murattaryn júzege asyrýdy kózdegen zamanaýı usynystarǵa toly másele qozǵalyp otyr. Sonymen qatar, sońǵy jyldary «Mádenı mura», «Halyq tarıh tolqynynda» baǵdarlamalary, «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» maqalasy ulttyq tarıhymyzdy tanytyp, nasıhattaýǵa baǵyttalǵan is-sharalar keńinen qolǵa alyndy. Al Elbasynyń kezekti baǵdarlamalyq maqalasy arqyly ulttyq tarıhymyzdy tanyta túsýge serpin berilmek.
«Buǵan deıin júrgizilgen is-sharalar negizinde ata-babalarymyzdyń qorshaǵan ortamen etene ómir súrip, tabıǵattyń ajyramas bóligi retinde bes myńjyldyq órkenıetiniń qanat jaıyp, búgingi kúnge deıin saqtalǵany anyqtaldy. Sondyqtan Elbasynyń jańa maqalasyn buǵan deıingi zertteýlerde dáleldengendeı, ultymyzdyń tarıhı órkenıetti damýy men qalyptasýy jolyn álem elderine moıyndatýǵa baǵyttalǵan asa qundy pikirler retinde qabyldadyq», - deıdi ǵalym.
Ásirese, maqalada aıtylǵan «Óz tarıhyna degen maqtanysh sezimin uıalatyp, otanshyldyq tárbıe berý mektep qabyrǵasynan bastalýy tıis, mektepter men barlyq óńirlerdegi ólketaný mýzeıleriniń janynan tarıhı arheologııalyq qozǵalystar qurýdyń mańyzy» týraly oılary óte oryndy. Bul rette tarıhshy: «Kóshpeli órkenıettiń oshaǵy qazaqtyń darhan dalasynda áli kúnge deıin saırap jatqanyn eskersek, onda óńirlerdegi tarıhı-mádenı eskertkishterdi tanytýdy jasóspirim býynnyń boıyna sińirýden bastaýdyń oryndy ekenine esh kúmán joq», - degen pikirin aıtady.
Sonymen birge maqalada kóterilgen «Uly dalanyń uly esimderi» atty entsıklopedııalyq saıabaǵyn ornatý, tarıhı tulǵalardyń beınesiniń mańyzdy galereıasyn jasaý, «Uly dala tulǵalary» atty ǵylymı-kópshilik serııalar shyǵarý, vıkıpedııa úlgisinde Qazaqstannyń moderatorlyǵymen túrki halyqtaryna ortaq týyndylardyń biryńǵaı onlaın kitaphanasy men «Uly dala» atty ejelgi óner jáne tehnologııalyq mýzeıin ashý, jalpyulttyq tarıhı rekonstrýktsııalar klýbyn qurý jáne Uly dalanyń baı mıfologııalyq, folklorlyq materıaldaryn paıdalanyp, túrli janrdaǵy sapaly fılmder túsirý arqyly tarıhı tulǵalarymyzdy álemge pash etý, tanytý ıdeıalary zaman talabyna saı betalysymyzdy kórsetedi.
«Memleket basshysy atalǵan sharalardy tek qazaqstandyq qana emes, sheteldik mamandarmen birlese otyryp jasalýyn talap etýi otandyq tehnologııanyń jahandyq úrdiske saı qamdanýynyń, úzdik tájirıbege negizdelip, sapaly oryndalýynyń kepili bolmaq. Sondyqtan joǵary kásibı bilim berý salasynyń mamany ári tarıhshy retinde óz oıym: ulttyq tarıh pen rýhanı qundylyqtarymyz buǵan deıin de memlekettik deńgeıde zerttelip, zerdelenip, álem elderine tanystyrylyp kelse, endi sol jahandyq memleketter arasynda óziniń laıyqty tarıhı ornyn alý baǵytynda asa aýqymdy maqsat qoıylyp otyr. Endeshe, usynylyp otyrǵan «Uly dalanyń jeti qyry» ıdeıasyn qoldap, barynsha júzege asyrýǵa árqaısymyz úles qosa bilsek, bul tarıh sahnasynda Qazaqstan atty alyp memleketti qalyptastyryp, urpaqqa mura etip qaldyrǵan dańqty tarıhı tulǵalarymyzdyń eńbeginiń óteýi bolmaq dep esepteımiz», - dedi A.Baıbolsynova.
