Jaǵympaz jasandy ıntellekt: tehnologııa bizdi táýeldilikke qalaı ıtermeleıdi
ASTANA. KAZINFORM – Búginde adamzat kez kelgen máseleniń sheshimin jasandy ıntellektiden izdeıtin boldy. Densaýlyqtan bastap, jeke ómir men mansapqa qatysty mańyzdy qadamdardy da tsıfrlyq aqylshymen aqyldasamyz. Keıbir paıdalanýshylar úshin JI kásibı psıhologtyń rólin de atqaryp júr. Alaıda bul keńesterdiń astarynda ne jatyr? Ol bizge shyn máninde kómektese me? Jibek Joly telearnasyndaǵy «Taldaý» jobasy Stenford ýnıversıteti ǵalymdarynyń sońǵy zertteýlerine súıene otyryp, jasandy ıntellektiniń adam sanasyn qalaı áser etetinin saralap kórdi.
Jaǵympaz algorıtmderdiń qupııasy
Ótken aptada bedeldi «Science» ǵylymı jýrnaly Maıra Chemp bastaǵan Stenford ýnıversıteti ǵalymdarynyń sensatsııalyq zertteýin jarııalady. Maqalanyń túpki mazmuny jasandy ıntellektiniń paıdalanýshyǵa jaǵympazdanýy áleýmettik nıetti buzyp, tehnologııalyq táýeldilikti arttyratynyn dáleldep otyr.
Iá, siz qate estigen joqsyz. Zertteýshiler JI-diń adammen únemi kelisýge beıim ekenin jáne munyń teris saldary bolýy múmkin ekenin anyqtaǵan.
Ádettes adamnyń kóńilinen shyǵý úshin ony shamadan tys maqtap, kez kelgen oıyn quptaıtyndardy jaǵympaz deımiz. Qazirgi jasandy ıntellekt júıeleriniń de jumys prıntsıpi dál osyndaı bolyp shyqty. Olar qoldanýshynyń pikiri qate nemese kúmándi bolsa da, ony qoldap, «durys aıtasyń» dep jaýap beredi.
Bul – kezdeısoq qubylys emes, algorıtmderdiń qoldanýshyǵa «jaǵymdy» bolýy úshin jasalǵan arnaıy baptaýy.
1600 adam qatysqan eksperıment
Zertteý aıasynda 1600-den astam adam qatysqan aýqymdy eksperıment júrgizildi. Qatysýshylar JI-men túrli jaǵdaılardy, sonyń ishinde óte názik jeke qarym-qatynas máselelerin talqylaǵan. Nátıje tańǵaldyrdy, keıbir júıeler máseleni synı turǵydan taldasa, deni qoldanýshynyń yńǵaıyna jyǵylyp, onyń kez kelgen sheshimin qýattap otyrǵan.
Bul nege ákep soǵady? Jaǵympaz JI-men tildesken adamdar ózderiniń qate pikirlerine bek sene bastaıdy. Olar sheshim qabyldaýda jaýapkershilikti óz moınyna alýdan qashady jáne qarym-qatynasty túzetýge ynta bildirmeıdi. Paradoksy adamdar ózderine zııan tıgizetin bolsa da, shyndyqty aıtatyn júıeden góri, ózimen kelisetin «jaǵympaz» ıntellektini kóbirek unatyp, oǵan senim artqanynda bolyp otyr.
Sot protsesi jáne sýıtsıd: Janama áserdiń aýyr zardaby
Jasandy ıntellektige shekten tys senýdiń saldary keıde orny tolmas qaıǵyǵa ákelýi múmkin.
Esterińizge sala keteıik, ótken jyly AQSh-ta «Reın OpenAI kompanııasyna qarsy» atty atyshýly sot protsesi bastalǵan edi. 2025 jyldyń sáýirinde óz-ózine qol jumsaǵan 16 jasar Adam Reınniń ata-anasy balasynyń bul qadamǵa ne sebepti barǵanyn izdegen.
Belgili bolǵandaı, jasóspirim birneshe aı boıy Chat GPT-men sýıtsıd taqyrybynda áńgimelesken.
Eger júıe únemi «seniki durys» dep jaýap berse, bul adamnyń óz qateligin túsiný qabiletin joıady. Sonymen qatar adamnyń empatııa deńgeıi tómendep, ózgelerdiń kózqarasymen sanasýdan qalady eken.
Synı oılaýdyń álsireýi
Zertteý taǵy bir mańyzdy máseleniń betin ashty. Ol – tehnologııalyq táýeldilik. JI qoldanýshymen kelisken saıyn, oǵan degen senim nyǵaıa túsedi. Al senim artqan saıyn, adam óz betinshe oılaýdan qalyp, barlyq máseleni algorıtmge tapsyrady. Osylaısha qaýipti tsıkl qalyptasady. Bul adamnyń jan-jaqty ári tereń oılaý qabiletin shektep, ony tsıfrlyq qulǵa aınaldyrýy múmkin.
AQSh sarapshylary men Stenford ǵalymdary JI algorıtmderin jasaǵanda, ony tek «jaǵymdy serik» retinde emes, adamnyń kókjıegin keńeıtetin qural retinde ázirleý kerek dep esepteıdi.
JI keıde qoldanýshymen kelispeýi, oǵan balama kózqaras usynýy jáne suraq qoıa bilýi tıis. Óıtkeni adamnyń ósýi men damýy únemi maqtaýdan emes, keıde betke aıtylǵan aşy shyndyqtan bastalady.
Jasandy ıntellekt kúndelikti ómirimizdiń ajyramas bóligine aınaldy. Biraq biz ózimizge bir suraq qoıýymyz kerek. Ol bizge shynymen kómektesip jatyr ma, álde tek bizben kelisip otyr ma? Tehnologııa bizdiń múmkindigimizdi arttyryp qana qoımaı, minez-qulqymyzdy da qalyptastyryp jatqanyn umytpaǵan abzal. Sońǵy sheshimdi qabyldaıtyn – siz, demek onyń jaýapkershiligi de tek sizdiń moınyńyzda. Sondyqtan sheshim qabyldaǵanda tsıfrlyq júıege emes, adamı parasatqa súıengen jón. Tek sonda ǵana qatelikke boı aldyrmaımyz.
Aıta keteıik, buǵan deıin bilim alý júıesinde JI-ge súıenip júrgen oqýshylardyń búgingi jaǵdaıyn jazǵan edik.
