Zeınetaqy jınaǵyn senimgerlik basqarýǵa berý: aqshanyń jelge ushpaıtynyna qandaı kepildik bar

BJZQ-daǵy zeınetaqy jınaqtaryn qazir negizinen Ulttyq bank basqarady. ıAǵnı salymshynyń aqshasy jaı ǵana shotta jatpaıdy – ol túrli qarjy quraldaryna ınvestıtsııalanyp, tabys ákelýge jumys isteıdi. Endi salymshyǵa osy jınaqty basqarý tásilin tańdaýǵa 100 paıyz múmkindik berilip otyr. Basqasha aıtqanda, aqshany Ulttyq Banktiń basqarýynda qaldyrýǵa nemese IPB-ǵa berýge tańdaý paıda bolady. Bul tańdaýdyń máni – qaı nusqada táýekel men yqtımal tabys araqatynasy ózińizge qolaıly ekenin anyqtaý. Sondyqtan IPB-ǵa aqsha berý týraly sheshim qabyldamas buryn, onyń qalaı jumys isteıtinin jáne jınaqtyń qandaı qorǵanys tetikteri baryn túsinip alǵan jón.

Ulttyq bank kimge kepildik beredi?

Ulttyq Banktiń basqarýynda qalǵan zeınetaqy jınaqtaryna memlekettik kepildik saqtalady. Al salymshy IPB-nyń basqarýyna bergen jınaqtarǵa bul mehanızm qoldanylmaıdy. Onyń ornyna IPB zańnamada belgilengen eń tómengi kiristilikti qamtamasyz etýge jaýapkershilik alady. Bul memlekettik kepildikten basqa tetik.

IPB bankrot bolsa, jınaq ne bolady?

Mysaly, BJZQ-da 5 mln teńge jınaǵy bar salymshy osy aqshany IPB-nyń basqarýyna berdi deıik. Bul aqsha onyń menshigindegi qarajattan bólek esepke alynyp, banktegi arnaıy bólingen shotta saqtalady. Tipti IPB-nyń óz qaryzy kóbeıip ketse nemese ol bankrotqa ushyrasa da salymshynyń zeınetaqy aktıvterine qol tıgizýge haqysy joq.

IPB qyzmetin toqtatqan jaǵdaıda da zeınetaqy aktıvterin basqa basqarýshyǵa nemese Ulttyq Banktiń basqarýyna berý mehanızmi qarastyrylǵan.

ıAǵnı «IPB bankrot boldy – 5 mln teńge túgel joǵaldy» degen stsenarıı múmkin emes. Alaıda budan «5 mln teńge qandaı jaǵdaı bolsa da sol qalpynda saqtalady» degen qorytyndy jasaýǵa bolmaıdy.

Óıtkeni IPB zeınetaqy aktıvterin qarjy quraldaryna ınvestıtsııalaıdy. Olardyń baǵasy naryqqa baılanysty ósip te, tómendep te otyrady.

Mysaly, 5 mln teńge ınvestıtsııalanǵannan keıin naryq qolaısyz bolyp, portfeldiń naryqtyq quny ýaqytsha tómendeýi múmkin. Osy jerde jańa júıeniń taǵy bir mańyzdy elementi – kompozıttik ındeks paıda bolady.

Kompozıttik ındeks ne úshin kerek?

Qarapaıym tilmen aıtqanda, kompozıttik ındeks – IPB-nyń nátıjesin salystyratyn ólshem.

IPB «ózim qansha tabys taptym, soǵan qaraı baǵalańdar» dep jumys istemeıdi. Onyń nátıjesi aldyn ala belgilengen kompozıttik ındekspen salystyrylady.

Bul deńgeıdi Qazaqstannyń Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi belgileıdi. ıAǵnı IPB ózine tıimdi kórsetkishti ózi tańdap almaıdy.

Eń mańyzdysy – kompozıttik ındeks IPB-nyń mindetti túrde dál sol paıyzdyq tabysty kórsetýi kerek degen sóz emes. Ol eń tómengi kiristilik deńgeıin esepteýge negiz bolady.

Mysaly, 12 aılyq kezeń úshin kompozıttik ındeks 10 paıyz ósse, IPB úshin eń tómengi kiristilik deńgeıi onyń 95 paıyzynan kem bolmaýy shart – ıaǵnı, 9,5 paıyz. Al naryq kerisinshe tómendese, kompozıttik ındeks te teris mándi nátıje kórsetýi múmkin.

IPB-nyń óz nátıjesi tómen bolyp shyqsa she?

Eger IPB-nyń kiristiligi agenttik belgilegen eń tómengi deńgeıden tómen bolsa, paıda bolǵan teris aıyrmany IPB óziniń kapıtaly esebinen óteýge tıis. Bul rette «IPB-nyń kapıtaly jetpeı qalsa ne bolady?» degen suraq týyndaıdy. Ulttyq banktiń arnaıy qaýlysy IPB-ǵa teris aıyrmany óz kapıtalymen óteý mindetin júkteıdi, biraq onyń kapıtaly jetkiliksiz bolǵan jaǵdaıda jetpegen somany memleket avtomatty túrde óteıdi degen jalpy kepildik kózdelmegen. Biraq IPB-nyń menshikti kapıtalyna qoıylatyn talap bar. ıAǵnı basqarýshynyń ózinde salymshylar aldyndaǵy osyndaı mindettemelerdi oryndaýǵa múmkindik beretin jetkilikti qarjy bolýy kerek.

Zeınetaqy aktıvterin senimgerlik basqarýǵa qabyldaıtyn IPB-nyń menshikti kapıtaly keminde 440 myń AEK (bıyl 1 mlrd 903 mln teńge) bolýǵa tıis. Budan bólek, IPB-nyń qarjylyq turaqtylyǵyn sıpattaıtyn prýdentsııalyq normatıvter de bar.

Bul mehanızmdi qarapaıym tilmen bylaı túsindirýge bolady: IPB ınvestıtsııalaıdy → onyń nátıjesi kompozıttik ındekske negizdelgen eń tómengi kiristilik deńgeıimen salystyrylady → nátıje belgilengen deńgeıden tómen bolsa, teris aıyrmany IPB óz kapıtalymen óteýge tıis.

IPB-nyń salymshy aldyndaǵy osyndaı mindettemesin oryndaýǵa óz qarjysy bolýy kerek.

IPB-nyń ınvestıtsııalyq qyzmeti birqatar normatıvtik talappen shektelgen. Zeınetaqy aktıvterin kez kelgen qarjy quralyna salýǵa bolmaıdy – ınvestıtsııalaýǵa ruqsat etilgen quraldardyń tizbesi zańnamada belgilenedi.

Sonymen birge aktıvterdiń bir sebette shamadan tys shoǵyrlanýyna lımıtter qoıylǵan. Bul barlyq aqshany bir kompanııanyń baǵaly qaǵazdaryna salyp qoıý sııaqty táýekeldi shekteıdi.

Buǵan qosa, IPB portfeliniń táýekel deńgeıi de baqylanady. Investıtsııalyq portfeldiń standartty aýytqýmen ólshenetin táýekel kórsetkishi tıisti kompozıttik ındekstiń táýekel kórsetkishinen qatarynan 12 aı ishinde 1,2 eseden artyq bolmaýǵa tıis.

ıAǵnı IPB joǵary tabys tabamyn dep, táýekeldi sheksiz arttyra almaıdy. Oǵan qosa, IPB-nyń óziniń qarjylyq turaqtylyǵyna jáne menshikti kapıtalyna qoıylatyn talaptar bar. Osynyń bárin qosqanda, júıe IPB-ǵa salymshynyń aqshasyn kez kelgen tásilmen ınvestıtsııalaýǵa erkindik bermeıdi.

IPB-lar qazir qandaı strategııa ustanyp otyr?

Salymshyǵa IPB tańdaǵanda taǵy bir mańyzdy nársege – ınvestıtsııalyq strategııaǵa qaraý kerek. Ony oqyrmanǵa túsinikti bolý úshin shartty túrde saq, baıypty jáne ójet strategııa dep sıpattaýǵa bolady. Al invest.enpf.kz resýrsyndaǵy málimetterge qarasaq, qazir jumys istep turan IB-lardyń bir bóligi saq, ekinshi bir bóligi baıypty strategııa ustanady.

Ki(12) – shartty túrde «saq» portfel.

Onyń kompozıttik ındeksinde:

• 60% – Qazaqstannyń memlekettik baǵaly qaǵazdaryna qatysty KZGB_DPs ındeksi;
• 20% – álemdik oblıgatsııalardy kórsetetin Bloomberg Global Aggregate;
• 10% – KASE aktsııalar ındeksi;
• 10% – álemdik aktsııalardy kórsetetin MSCI ACWI.

ıAǵnı ındekstiń 80 paıyzy oblıgatsııalardan, 20 paıyzy aktsııalardan turady.

Ki(36) – shartty túrde «baıypty» portfel. Munda aktsııalardyń úlesi 60 paıyzǵa, oblıgatsııalardyń úlesi 40 paıyzǵa jetedi.

Ki(60) – shartty túrde «ójet» portfel. Munda aktsııalardyń úlesi 80 paıyz, oblıgatsııalardyń úlesi 20 paıyz bolady.

Bul IPB naqty salymshynyń 5 mln teńgesin dál osyndaı proportsııamen aktsııalar men oblıgatsııalarǵa bóledi degen sóz emes. Tek tıisti portfeldiń nátıjesin baǵalaý úshin qoldanylatyn kompozıttik ındekstiń qurylymy ǵana.

Al IPB naqty qandaı aktıvterge jáne qandaı kólemde ınvestıtsııa jasaıtynyn óziniń ınvestıtsııalyq strategııasy men deklaratsııasy aıqyndaıdy.

Sarapshy keńesi

Ekonomıst Maqsat Halyq 7 qyrkúıekte kúshine enetin bul jańashyldyqty zeınetaqy jınaqtarynyń naryǵyn ózgertip jiberetin sonshalyq bir pozıtıvti betburys dep eseptemeıtinin aıtady.

- Memleket 100 paıyz ruqsat berdi eken dep jınaqty túgel basqa basqarýshyǵa bere salý durys emes. Jaqsy oıynshy kelgenin kútip, «Ulttyq bank basqarýynda otyra turaıyq» degen de utymdy sheshim bolmaýy múmkin. Ondaı múmkindik berilip turǵannan keıin zeınetaqynyń biraz bóligin tájirıbe jınaqtap, ınvestıtsııalyq saýat ashý maqsatynda IPB-ǵa berýge bolady. ıAǵnı, tanymyńyzdy keńeıtý úshin jınaqtyń bir bóligin basqartyp kórý qajet. 

Óıtkeni ınvestıtsııalyq saýattylyq ár adamǵa kerek. Erte me, kesh pe, bul taqyrypqa árkim kelýi kerek dep oılaımyn. Neǵurlym erterek kelse, soǵurlym ózine jaqsy. BJZQ-da bos aqshańyz turǵan kezde bir bóligin senimgerlik basqarýǵa berip, tájirıbe jasaǵan durys dep esepteımin, - deıdi Sana Business Academy negizin qalaýshy.

Sondaı-aq, ol IPB tańdaǵan kezde qandaı kórsetkishterdi negizge alý qajet ekenin atap ótti.

- IPB-ny tańdaǵan kezde jas salymshylarǵa táýekelge baryp, túrli IPB-nyń qabiletin tekserip kórýge bolady. Al jasy 40-tan asqan salymshylar ondaı táýekelshildikke barmaǵany jón. IPB-ny tańdaǵan kezde aqshany salmaı turyp, odan portfeldiń neshe paıyzy qandaı quraldan jasaqtalǵanyn suraý kerek. «Bir jylda 15, 20 paıyz kiris kórsettik» dep jarnamalap jatady ǵoı. Ondaı kiristiliktiń qandaı táýekeldermen alynǵanyn suraý qajet. Óıtkeni qatty táýekelge baratyn kompanııalar kóp tabys tabady, tabysy turaqty bolady degen ereje joq. Keı jaǵdaıda turaqty, táýekeli baıypty kompanııalar uzaq merzimde tabysty bolyp shyǵýy múmkin.

Kóp adamdar bir jyl buryn qaı IPB kóbirek tabys berse, sony tańdaı salyp jatady. Aqsha salmaı turyp taǵy da sol kiristilik qandaı táýekelder esebinen, qandaı ahýal aıasynda bolǵanyn muqııat zertteý kerek. Portfeldiń qansha bóligi oblıgatsııalarǵa, qansha bóligi ETF-terge, qansha bóligi aktsııalarǵa salynǵanyn bilip baryp sheshim qabyldaǵan jón, - deıdi sarapshy.