Zańsyz shyǵarylǵan aktıvterdi qaıtarýdaǵy negizgi nátıje qandaı
ASTANA. KAZINFORM – Zańsyz shetel asqan aktıvterdi qaıtarý – birazdan beri aıtylyp júrgen ózekti másele. Bul turǵyda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev 2022 jyly 21 qańtarda bıznes ókilderimen kezdesý kezinde kapıtaldy elge qaıtarý jáne offshorǵa qarjy shyǵarýǵa tosqaýyl qoıýǵa qatysty naqty tapsyrma berdi. Sonymen qatar Prezıdent ulttyq baılyqtyń teń jartysy 162 adamnyń qolyna jınaqtalǵanyn da jarııa etken edi. Sodan beri aktıvterdi qaıtarý baǵytynda aýqymdy sheshimder qabyldandy.
Aktıvterdi qaıtarý jónindegi komıtettiń ataýy ózgerip jatyr
Bıyl qyrkúıek aıynda Bas prokýror Berik Asylov Memleket basshysyna aktıvterdi qaıtarý máselesi týraly baıandady. Sol kezde eki jyl ishinde prokýratýra organdary arqyly 850 mıllıard teńgeniń aktıvi qaıtarylǵany aıtyldy.
Al jaqynda Bas prokýratýranyń Aktıvterdi qaıtarý jónindegi komıtetinen kelip túsken aqparatqa qaraǵanda, bul qarajat somasy edáýir artqanyn baıqadyq.
- Jalpy quny 1,3 trln teńgeden asatyn urlanǵan jáne shetelge shyǵarylǵan aktıvterdi qaıtarý boıynsha sharalar qabyldanyp, onyń 1 trln teńgeden astamy memleket paıdasyna naqty tústi, ıaǵnı 928,6 mlrd teńgesi qarajat túrinde, al 107,7 mlrd teńgesi múlik túrinde qaıtaryldy. Tek múlik pen qarjyny qaıtaryp qana qoımaı, «Zańsyz ıemdenilgen aktıvterdi memleketke qaıtarý týraly» Zańnyń sýbektileri jalpy quny 5,2 trln teńgeni quraıtyn iri ınvestıtsııalyq jáne áleýmettik jobalardy kezeń-kezeńimen iske asyryp jatyr. Qaıtarylǵan qarajat esebinen bilim berý, densaýlyq saqtaý, sport salalarynda, sondaı-aq kommýnaldyq jáne ınfraqurylymdyq nysandardy jańǵyrtý baǵytynda búkil el boıynsha, ásirese shalǵaı eldi mekenderde 434 nysannyń qurylysy qarjylandyryldy, - dep atalyp ótken vedomstvo málimetinde.
Atap aıtqanda, eldi mekenderdiń mańyzdy ınfraqurylymyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan 227 sý júıesi nysany, 183 - medıtsınalyq mekemeniń, 11 - bilim berý salasyndaǵy nysannyń, 5 - sport nysanynyń, 8 ınfraqurylymdyq nysannyń qurylysy jáne rekonstrýktsııasy bastaldy. Qysqa merzim ishinde 151 nysannyń qurylysy aıaqtaldy, onyń ishinde 99 densaýlyq saqtaý obektisi, 48 - sý júıesi obektisi, 2 bilim berý jáne 2 sport nysany bar.
Aıtpaqshy, QR Bas prokýratýrasynyń Aktıvterdi qaıtarý jónindegi komıtettiń ataýyn endi ınvestorlar quqyǵyn qorǵaý komıteti dep ózgertý jumystary júrip jatyr. Eske salsaq, bıyl kúzde Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan halqyna Joldaýy barysynda osyndaı usynysyn jarııalaǵan edi.
— Menińshe, Bas prokýratýranyń Zańsyz aktıvterdi qaıtarý jónindegi komıtetiniń ataýyn Investorlardyń quqyǵyn qorǵaý jónindegi komıtet dep ózgertetin kez keldi. Bas prokýratýra zańsyz aktıv ıelerimen ónimdi jumys istegenin aıta ketý kerek, — dedi Memleket basshysy.
Bul ózgeris bıznesti belsendi qoldaý úshin jasalyp otyr. Jańa format ınvestıtsııaǵa ońtaıly jaǵdaı jasap, kásipkerler men ınvestorlardyń quqyǵyn qorǵaýǵa múmkindik beredi.
- Qazirgi ýaqytta Komıtettiń ataýyn Investorlardyń quqyqtaryn qorǵaý komıteti dep ózgertý, onyń erejesi men fýnktsııalaryn bekitý boıynsha tıisti jumystar júrip jatyr, - dep naqtylady Bas prokýratýra.
Qaıtarylǵan aktıvterdi kim basqaryp jatyr?
«Zańsyz ıemdenilgen aktıvterdi memleketke qaıtarý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyn iske asyrý úshin 2023 jylǵy 9 qazanda Arnaýly memlekettik qor ashyldy. Qor – QR Bıýdjet kodeksine sáıkes Qarjy mınıstrliginde Qazaqstannyń áleýmettik, ekonomıkalyq jobalaryn, sondaı-aq elimizdiń zańnamasynda aıqyndalǵan tártippen aktıvterdi qaıtarý jónindegi ýákiletti organnyń shyǵystaryn qarjylandyrý maqsatynda aqshanyń túsimderi men shyǵystaryn esepteý úshin ashylǵan qolma-qol aqshany baqylaý shoty. Atalǵan qordaǵy qarajattyń túsimderi men jumsalýy týraly aqparatty QR Qarjy mınıstrligi jyl saıyn jarııalaýǵa tıis.
- 2025 jylǵy 19 jeltoqsandaǵy jaǵdaı boıynsha Qor qarajaty 2,8 mlrd teńgeni qurady. Bul rette, jalpy túsimder - 498,9 mlrd teńge, al shyǵyndar - 496,1 mlrd teńge. Qor qarajatyn bólý máselesi ortalyq memlekettik organdardyń usynysymen Respýblıkalyq bıýdjet komıssııasynda (RBK) mindetti túrde qaraý arqyly júzege asyrylady. Máselen, RBK sheshimderi boıynsha elimizdiń barlyq óńirinde bilim berý, densaýlyq saqtaý, sýmen jabdyqtaý, sport, kólik jáne basqa da salalardaǵy áleýmettik jobalar qarjylandyryldy, - delingen Qarjy mınıstrliginiń Kazinform agenttigine bergen jaýabynda.
Jobalardy iske asyrýdy bıýdjettik baǵdarlamalardyń ákimshileri júzege asyrady. QR Bıýdjet kodeksiniń 69 jáne 41-baptaryna sáıkes, bıýdjettik baǵdarlamalar ákimshisiniń birinshi basshysy Qor qarajaty Qazaqstan Respýblıkasynyń zańsyz ıemdenilgen aktıvterdi memleketke qaıtarý týraly zańnamasyna saı jumsalmaǵanyna jaýaptylyqta bolady.
«Qaıtarylǵan aktıvterdi basqarý kompanııasy» JShS (Basqarýshy kompanııa) qoldanystaǵy zań aıasynda memleketke qaıtarylǵan, óteýsiz negizdegi kelisimsharttar sheńberinde beriletin aktıvterdi, olardyń ishinde Qazaqstan Respýblıkasynda ári odan tys jerlerdegi jyljymaly jáne jyljymaıtyn múlik nysandaryn qabyldaý boıynsha jumysty júrgizip keledi. Tıisti zań boıynsha QR Premer-Mınıstriniń orynbasary – Qarjy mınıstriniń 2023 jyldyń 5 qazandaǵy №1061 «Basqarýshy kompanııaǵa berilgen aktıvterdi basqarý qaǵıdalaryn bekitý týraly» buıryǵymen qaıtarylǵan aktıvterdi basqarý tártibi bekitildi. Buǵan sáıkes aktıvterdi satý qordy tolyqtyrý maqsatynda júzege asyrylady jáne bul aktıvterge ıelik etip otyrǵan basqarýshy kompanııanyń negizgi maqsaty sanalady. Osy oraıda aktıvter satylǵanǵa deıin múlikti jalǵa berý, senimgerlik basqarýǵa ótkizý syndy aktıvterdi basqarý tásilderi qoldanylýy múmkin ekenin atap ótken jón. Sondaı-aq elimiz ben aktıv ornalasqan memlekettiń zańdaryna qaıshy kelmeıtin basqarýshy kompanııa belgilegen ózge de tásilder qarastyrylýy múmkin.
Erikti túrde qaıtarylǵan aktıvter zańsyz dep tanylmaıdy
Taıaýda Senat «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýtsııalyq sotynyń sheshimderin oryndaý jáne zańsyz ıemdenilgen aktıvterdi memleketke qaıtarý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańdy eki oqylymda qarap, maquldady.
Qujatta zańsyz ıemdenilgen aktıvterdi memleketke qaıtarýdy retteıtin zańdardyń erejeleri qaıta qaralyp, jetildirildi. Engizilgen túzetýler zańdylyq qaǵıdatyn qamtamasyz etýge, azamattardyń quqyqtary men zańdy múddeleriniń qosymsha qorǵalýyna oń áserin tıgizedi.
Bul turǵyda mynadaı túzetýler engizildi:
- zańsyz ıemdenilgen aktıvterdi qaıtarý jónindegi sharalardyń nátıjelerin, olardyń memleket pen azamattardyń múddesine paıdalanylýy týraly aqparatty jarııalaý mindetin engizý;
- ulttyq ekonomıkaǵa, áleýmettik-mádenı obektilerdiń qurylysyna qarajatty ınvestıtsııalaýdy nemese áleýmettik-ekonomıkalyq damýdy kózdeıtin kelisimderge qatysty normalardy egjeı-tegjeıli reglamentteý;
- kelisimderdi jasaý nátıjesinde erikti túrde qaıtarylǵan nemese memleket kirisine berilgen aktıvterdi zańsyz dep tanylmaýdy belgileý.
Usynylǵan túzetýler zańsyz ıemdenilgen aktıvterdi qaıtarý boıynsha sharalardyń tıimdiligin arttyrýǵa jáne quqyq qoldaný praktıkasyndaǵy ekiushtylyqty joıýǵa baǵyttalǵan.