Zańger alımentke arnalǵan arnaıy shottyń qalaı jumys isteıtinin túsindirdi
ASTANA. KAZINFORM – Qazaqstanda alıment boıynsha bereshek 18 mlrd teńgeden asyp otyr. Ádilet mınıstrliginiń málimetinshe, alıment tóleýden jaltaryp júrgen 12 myńǵa jýyq boryshker bar. 25 tamyzdan bastap alıment qarajatyn aýdarý tártibine ózgeris engiziledi.
Endi sot oryndaýshysy óndirip alǵan alıment arnaıy banktik shotqa aýdarylýǵa tıis. Jańa tártiptiń mánin Jibek Joly telearnasyndaǵy «Búgin.LIVE» baǵdarlamasynda zańger Arjan Sádýaqas túsindirdi.
Mamannyń aıtýynsha, arnaıy shottyń engizilýine alıment qarajatyn basqa tólemderden bólek saqtaý qajettiligi sebep bolǵan. Buǵan deıin mundaı shotty ata-ana óz erkimen asha alatyn. Endi ol mindetti talap.
– Arnaıy esepshot burynnan bar, biraq ony ashý mindetti emes edi. Endi alıment úshin arnaıy shot bolýy talap etiledi. Ata-ana ony kez kelgen bankten asha alady, rekvızıtin jeke sot oryndaýshysyna beredi. Budan keıin alıment sol shotqa túsedi. Ózgerip otyrǵany tek rekvızıt. Boryshkerdiń alımentti qashan jáne qalaı tóleıtinine qatysty tártip sol kúıinde qalady, – dedi Arjan Sádýaqas.
Zańgerdiń sózinshe, arnaıy shot alıment aqshasynyń basqa qarjymen aralasyp ketpeýin jáne ony qorǵaýdy kózdeıdi. Mysaly óndirip alýshynyń negizgi esepshotyna nesıe nemese basqa da mindettemeler boıynsha tyıym salynsa, alıment qarajaty oǵan ilinbeýi kerek.
Eger alıment alýshy arnaıy shotty birden ashpasa, sot oryndaýshysy tólemdi toqtatpaıdy. Qarajat arnaıy shot ashylǵanǵa deıin jeke sot oryndaýshysynyń shotynda jınalyp turady.
– Shot ashylmaǵan jaǵdaıda jeke sot oryndaýshysy ony kútedi. Sol ýaqytqa deıin aqsha onyń shotynda jınala beredi. Bul alıment tóleýdi toqtatý degen sóz emes. Boryshkerdiń qaryzy báribir eseptele beredi. Shot ashylǵannan keıin jınalǵan barlyq qarajat sol shotqa aýdarylady, – dep túsindirdi maman.
Zańger alıment boıynsha bereshektiń jınalýyna azamattyń resmı jumysynyń bolmaýy ǵana sebep emes ekenin aıtty. Onyń pikirinshe, keı jaǵdaıda boryshkerler ádeıi tabysyn jasyryp, eń tómengi jalaqyny kórsetýge tyrysady.
– Árıne jumys isteı almaıtyn adamdar bar, biraq olar az dep aıtýǵa bolady. Keıbir azamattar ajyrasqannan keıin burynǵy otbasyn jaý kórip, balalaryna aqsha tólegisi kelmeıdi. Tabysyn jasyrady nemese eń tómengi jalaqyny kórsetedi. Mysaly 85 myń teńge jalaqy kórsetip, úsh balasyna nebári 21 myń teńge tólep júrgen boryshkerler de bar, – dedi Arjan Sádýaqas.
Maman alıment mólsheri árdaıym tek jalaqynyń belgili bir úlesimen shektelmeıtinin de eske saldy. Qajet bolǵan jaǵdaıda sot arqyly alımentti naqty qarajat somasyn belgileýge nemese onyń mólsherin arttyrýǵa bolady.
– Kóp adam alımentti naqty somamen óndirýge bolatynyn bile bermeıdi. Eger belgilengen alıment balaǵa jetpeı jatsa, sotqa júginip, naqty somany kóterýge bolady. Al boryshker «jumysym joq» dese de, qaryz eseptelmeı qalmaıdy. Mundaı jaǵdaıda alıment bereshegi ortasha jalaqy kórsetkishinen esepteledi, – dedi zańger.
Alıment tóleýden ádeıi jaltarǵan boryshkerlerge qatysty da májbúrleý sharalary qarastyrylǵan.
– Boryshker alıment tóleýden jaltaryp júrse, sot oryndaýshysy tıisti sharalar qoldanady. Mysaly júrgizýshi kýáligin ýaqytsha toqtatýy múmkin. Qaryzy qomaqty bolsa, múlkine shekteý qoıylyp, keıin aýktsıon arqyly satylýy da yqtımal. Biraq mundaı sharalar qaryzdyń kólemi men múliktiń somasy saı kelýi kerek, ıaǵnı zań talaptaryna baılanysty qoldanylady, – dedi Arjan Sádýaqas.
Aıta keteıik, buǵan deıin, Jetisýda alıment tóleýden jaltarǵan 9 adam qylmystyq jaýapqa tartylǵanyn jazdyq.
