Zań jobasy: Mal urlyǵymen aınalysatyndardy qandaı jaza kútip tur
NUR-SULTAN. QazAqparat – Mal urlyǵyna qamqorshylyq jasaıtyn sheneýnikter men quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleri de bar. Bul týraly Parlament Májilisiniń jalpy otyrysynda QR Bas prokýrorynyń orynbasary Marat Ahmetjanov aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Búgin jalpy otyrysta palata depýtattary «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine qylmystyq jáne qylmystyq-protsestik zańnamany jetildirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy talqylanyp jatyr.
«Mal urlyǵyna erekshe nazar aýdarylýda. Qylmystyń bul túrin jeke quram etip shyǵarý pikirtalas týdyrdy. Biz bul másele boıynsha halyqaralyq tájirıbeni zerttedik. Kóptegen elderde qoǵam men ekonomıka úshin mańyzy zor nysandarǵa qol suǵý qylmystyq kodekste jeke bap retinde bólip shyǵarylǵan. Olar úshin jaza da basqa», - dep toqtaldy M. Ahmetjanov.
Osy oraıda búginde elimizde mal urlyǵy qylmystyq kásipke aınalǵanyn atap ótti.
«Endi mal urlyǵyna toqtalsaq, ne sebepti mundaı qadamǵa baryp otyrmyz? Aýyl dese barlyǵymyz eleń ete qalamyz. Sebebi, aýyl – el besigi. Jaqyn týystarymyz turyp jatyr, halqymyzdyń 42 paıyzǵa jýyǵy aýylda turady. Al aýyl ómiri malmen baılanysty, óıtkeni eldiń turmys-tirshiligi tórt túlikte. Qazir mal urlyǵy eldiń berekesin ketirýde.Urlanǵan úıir-úıir jylqy men tabyn-tabyn iri qara eldiń janyna aýyr batady. Bul problema barshaǵa málim. Tergeý praktıkasyn zerdeleý mal urlyǵynyń qylmystyq kásipke aınalǵanyn kórsetip otyr. Ony uıymdastyratyn, oryndaıtyn, satyp alatyn, júk tasıtyn, bazarda ótkizetin qylmystyq toptar qalyptasqan. Bul qylmystarǵa qamqorshylyq jasaıtyn sheneýnikter men quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleri de bar. Bul áreket naqty uıymdasqan qylmystyq top belgisi bar qylmystar bolyp sanalady. Qazir mal urlaǵan adam zalalyn ótese, qylmystyq is qysqartylyp, túbegeıli tergeý júrgizilmeıdi. Qylmysty negizgi uıymdastyrýshy, basqa qatysýshylar anyqtalmaıdy, qylmystyq baılanys ashylmaı qalady», - dedi ol.
Osy oraıda, ol statıstıka boıynsha urlyq boıynsha isterdiń kóbisi tatýlasýmen aıaqtalyp jatqanyn atap ótti.
«Basty sebebi – urlaǵan maldy qaıtaryp, keshirim kelip jatady. Sondyqtan osy qylmys túrimen kúresti kúsheıtip, jaýaptylyqty qatańdatý kerek. Endi zań jobasyna toqtalsaq, jaı quram úshin 5 jyl eskerilgen. Eger adam tobymen aldyn ala sóz baılasýmen iri mólsherde urlyq bolsa, 7 jylǵa deıin. Birneshe ret buzyp kirgeni úshin - 10 jyl. Asa iri kólemde jáne qylmystyq top bolyp urlyq jasasa, 12 jyl bas bostandyǵynan aıyrý kózdelgen. Bul shara eldiń malyn qorǵaý úshin, halyqtyń berekesin saqtaý úshin kerek», - dedi Bas prokýrordyń orynbasary.
