Zań jobalaryn Májiliske árkelki engizý jumysymyzdy birqalypty uıymdastyrýymyzǵa múmkindik bermeıdi - J.Káribjanov

QR Premer-Mınıstri Kárim Másimovtiń tóraǵa­ly­ǵymen ótken osy basqosýda QR Par­lamenti Májilisi Tóraǵa­sy­nyń orynbasary Já­ni­bek Káribjanovzań jobalaý jumystaryn jetildirý máseleleri boıynsha sóz sóıledi.

Tómende baspasóz qyzmeti taratqan Májilis Tóraǵasynyńorynbasary J.S.Káribjanovtyń sózin usynyp otyrmyz:

«Qurmetti Kárim Qajymqanuly!

Qurmetti áriptester!

Búgingi talqylanyp otyrǵan máseleniń Májilis pen Senat depýtattarynyń tikeleı qatysýymen Úkimet qabyrǵasynda qaralyp otyrǵany bıliktiń zań shyǵarý jáne atqarýshy tarmaqtary arasyndaǵy is-qımyldyń sapaly jańa deńgeıge kóterilgendigin bildiredi. Munyń barlyǵy Elbasynyń aldymyzǵa qoıǵan mindetterdi aldaǵy ýaqytta tıimdi sheshýge múmkindik beretinine senimdimin.

Sonymen qatar uzaq ýaqyttan beri tolyq sheshimin tappaı kele jatqan jáne depýttattardyń konstıtýtsııalyq ókilettikterin iske asyrýyna keri áserin tıgizip otyrǵan kemshilikterdi aıtpaı ketýge bolmaıdy.

1. Zań jobalaý jumystaryn josparlaýdan bastaǵandy jón kórip otyrmyn.

Eger Úkimettiń bıylǵy jylǵa arnalǵan josparyna qarap otyrsańyz, ondaǵy zań jobalaryn Parlamentke engizý merzimderine erekshe nazar aýdarýǵa týra keledi. Óıtkeni Parlamentke engizý úshin josparlanǵan 35 jobanyń 7-i alǵashqy jarty jyldyqta, al qalǵan 28-i sońǵy aılardyń ishinde kelip túsedi. Zań jobalaryn Májiliske árkelki engizý jumysymyzdy birqalypty uıymdastyrýymyzǵa múmkindik bermeıdi, al ol óz kezeginde qabyldanatyn zańdardyń sapasyna keri áser etedi.

2. Parlament Májilisiniń qaraýyna engizilip otyrǵan zań jobalarynyń sapasy ózekti máselelerdiń biri bolyp otyr.

Eń aldymen áńgime Úkimettiń zań jobalary boıynsha usynylatyn materıaldardy tıisti dárejede resimdemeýinde bolyp tur. Osy sebep boıynsha ótken sessııada Úkimetten kelip túsken 144 zań jobasynyń 71-i nemese árbir ekinshi zań jobasy Parlamentte tirkelmeı qaıtaryldy.

3. Osy zań jobalarynyń ishinen qazaq jáne orys tilderindegi mátinderiniń sáıkes kelmeýine baılanysty 28 zań jobasy keri qaıtaryldy, ol degenińiz búkil zań jobasynyń 39 paıyzyn quraıdy.

Zań jobalarynda tehnıkalyq sıpattaǵy qatelermen qatar memlekettik jáne orys tilindegi zań jobalaryn ár túrli túsinýge ákep soǵatyn, normalardyń mazmunyn burmalaıtyn qateler de kezdesedi. Mysaldy kóptep keltirýge bolady, biraq onyń qajeti shamaly.

4. Usynylyp otyrǵan birqatar zań jobalarynyń zańnama talaptaryna sáıkes kelmeýi saldarynan, olardy Parlamentte qaraý barysynda zań tehnıkasynyń qaǵıdalaryna sáıkes keltirýge, redaktsııasyn naqtylaýǵa, qoldanystaǵy quqyqqa úılestirýge baǵyttalǵan kóptegen túzetýler engiziledi.

Ásirese, zań jobasynyń tujyrymdamalyq negizine kúdik týdyratyn máseleler erekshe alańdatady. Sonyń nátıjesinde keıbir zań jobalarynyń tujyrymdamasy jáne quqyqtyq mazmuny Parlamentte tolyǵymen ózgeriske ushyraıdy.

Mysaly, Májilis depýtattary «Memlekettik múlik týraly» Zańǵa 636 túzetý, oǵan ilespe zańǵa - 134 ózgeris men tolyqtyrý engizdi.

5. Biz ózimizdiń depýtattyq qyzmetimizde usynylyp otyrǵan zań jobalarynyń normalary boıynsha vedomstvoaralyq kelispeýshilikterdiń kýási bolyp júrmiz. Zań jobalaryn Májiliske ótkizý satysyna deıin memlekettik organdar arasynda tıisti kelisimniń bolmaýy Palatanyń jumys organdarynyń otyrystarynda olardyń ókilderiniń bir-birine qaıshy keletin pozıtsııa ustanýyna ákep soǵyp otyr.

6. Onysymen qoımaı jobany ázirleýshiler jekelegen depýtattardyń kózqarastaryna áser ete otyryp zań jobalaryna qosymsha túzetýler engizýge bastamashy bolyp júr. Mundaı ózgerister Úkimettiń jekelegen ókilderiniń bastamasymen emes, onyń resmı sheshimimen engizilgen durys dep esepteımin.

7. Negizgi zań jobasyna tipten qatysy joq ózgerister men tolyqtyrýlardy ilespe zań jobasyna engizý úrdisi beleń alyp bara jatqanyn atap ótpese bolmas.

8. Birlesip atqaryp otyrǵan zań jobalaý jumystarynyń taǵy bir kemshiligi - jobany ázirleýshiler zań jobasyn Senatta qaraý barysynda oǵan Májiliste talqylanbaǵan jańa normalar engizýge qumar.

Mysaly, «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ýákiletti memlekettik organdar men Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń tekseriletin sýbektilerge qoıylatyn talaptardy belgileıtin normatıvtik quqyqtyq aktilerdi qabyldaý quzyretterin qaıta qaraý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zań jobasyna jobany ázirleýshiler Senat depýtattary arqyly Májiliste qaralmaǵan 29 túzetý engizgen.

9. Keıbir jaǵdaılarda engizilgen jáne talqylanǵan zań jobalaryn Úkimet keri qaıtaryp alyp jatady.

Tek ótken sessııada Úkimet osyndaı 7 zań jobasyn qaıtaryp aldy. Mysaly, «Jeke kásipkerlik týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna ózgeris engizý týraly» Zań jobasy «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy memlekettik baqylaý jáne qadaǵalaý týraly» Zańnyń qabyldanýyna baılanysty qaıtaryp alyndy.

10. Bizdiń Úkimetpen birlesip atqaryp otyrǵan jumysymyzdaǵy basqa da problemalardyń ishinde qoldanystaǵy normatıvtik bazaǵa engizilgen ózgerister men tolyqtyrýlardyń sanynyń tym kóptigibolyp otyr.

Sonymen birge qoldanystaǵy zańdarǵa jıi túzetýler engizý tájirıbesiniń ornyna zań jobalaý jumystary josparyn ázirleý jáne kelisý kezeńinde-aq barlyq múddeli taraptardyń barynsha muqııat, naqtylanǵan jumysyn jolǵa qoıýǵa bolady dep esepteımin.

11. Qazirgi zań shyǵarýshylyq tájirıbede tıisti ǵylymı negizdeý, teorııalyq, ádistemelik qamtamasyz etý, halyqaralyq tájirıbeni qorytý bolmaı otyr. Depýtattar keıbir ǵylymı saraptama nátıjeleriniń ǵylymı deńgeıge saı emestigin, qabyldanǵan quqyqtyq aktiler qoldanysynyń ekonomıkalyq, áleýmettik, zańdyq, ekologııalyq saldaryn anyqtaý jóninde ǵylymı taldaýlardyń tómen deńgeıde ekendigin atap júr..

Jekelegen jaǵdaılarda, zań jobasymen tujyrymdamalyq jáne qurylymdy túrde jumys isteı otyryp, ázirleýshi oǵan jobanyń budan burynǵy nusqasyna ázirlengen ǵylymı saraptama qorytyndysyn qosa beredi.

Keıde, ázirleýshi ǵylymı saraptama qorytyndysynda baıandalǵan usynystardy qaıtarýdyń negizderin jetkiliksiz dáleldegen ózge de jaǵdaı da týyndaıdy.

12. Parlamenttiń memlekettik kiristerdi qysqartý nemese shyǵystardy arttyrý kózdelgen zań jobalary boıynsha Úkimettiń qorytyndylaryn ýaqytyly almaýy.

Mysaly, Jer kodeksine, arnaıy ekonomıkalyq aımaqtarǵa, saýda qyzmetine baılanysty zań jobalary boıynsha Palatanyń bas komıtetteri Úkimettiń jaýabyn aılar boıy kútip otyrǵan.

13. Depýtattardyń saýaldarynda kóterilgen ózekti problemalarǵa tıimdi túrde ún qatý - Úkimetten tıisti sharalar qabyldaýdy qajet etetin máseleniń taǵy bir qyry bolyp otyr. Osy oraıda, bizdiń saýaldarymyzǵa jaýaptar qaıtarýdyń merzimderine nazar aýdarǵym keledi. Osy sessııa ishinde 36 depýtattyq saýalǵa ýaqytyly jaýap alynbaǵan. Sypyra jaýaptar, bir sózben aıtqanda, tipti, saýaldyń taqyrybynan alshaq ysyryp salma jaýaptar da az emes.

14. Aqyrǵy kezde Májilispen kelispesten, depýtattardy ártúrli is-sharalarǵa, sheteldik saparlarǵa atap shaqyrý, sondaı-aq olardy jumys jáne ózge de alqaly qurylymdar quramdaryna engizý oryn alyp ketti.

Qurmetti áriptester!

Búgingi talqylaýdyń nátıjesi keleshekte de birlesip sapaly jumys isteýge óz yqpalyn tıgizetinine kámil senemin».