«Zań men tártip»: Astanada chempıondar jastarmen ashyq dıalog ótkizdi
ASTANA. KAZINFORM — Búgin elordada «Zań men tártip» qaǵıdaty aıasynda jastarǵa arnalǵan motıvatsııalyq kezdesý ótti. Іs-sharaǵa 250-den astam jas sportshy qatysyp, túrli sala mamandary men tanymal tulǵalardyń ómirlik tájirıbesin tyńdady.
Kezdesýdiń negizgi maqsaty – jastar arasynda tártip, jaýapkershilik jáne salaýatty ómir salty qundylyqtaryn nasıhattaý ári quqyqtyq mádenıetti qalyptastyrý.
Іs-sharanyń basty qonaǵy – NAIZA lıgasynyń jáne pankratıonnan álem chempıony Ildar Qudaıbergenov jastar tárbıesine erekshe toqtaldy. Onyń aıtýynsha, qazirgi qoǵamda jasóspirimderge durys baǵyt berý asa mańyzdy.
– Jastarǵa kóp kóńil bólip, durys tárbıe berý kerek dep oılaımyn. Jasyratyny joq, balalardyń árqaısysy ártúrli. Óıtkeni qazirgi zamanda balalardy qorǵaý qıyn – ǵalamtor men áleýmettik jeliniń áseri bar, - dedi ol.
Sportshy óz ómirindegi qıyn kezeńderdi jasyrmaı, jastarǵa ashyq jetkizdi.
Onyń aıtýynsha, ár adam óz jolyn tańdaýy tıis.
– Men ózimniń jeke tájirıbemnen aıtaıyn. Men de minsiz, tilalǵysh bala bolǵan joqpyn. Biraq biz «robot» ósirmeımiz ǵoı. Olar ómirde ne qalaıtynyn naqty bilýi kerek. Olarǵa jaı ǵana durys joldy nusqaý qajet, - dedi chempıon.
Sonymen qatar ol taǵdyryndaǵy kúrdeli kezeń týraly aıtyp, ómirlik sabaqtyń mańyzyn atap ótti.
Ol ótkenge ókpelemeı, alǵa umtylýdyń mańyzyna toqtaldy.
– Ótkenge ókpeleýdiń qajeti joq. Odan durys sabaq alyp, alǵa qadam basý kerek, - dedi ol.
Chempıonnyń aıtýynsha, tabandylyq pen eńbek kez kelgen nátıjege jetkizedi.
– Solaı sportpen qaıta shuǵyldanyp, jaqsy nátıjeler kórsete bastadym. 7-8 jyl boıy daıyndalyp, jattyqqan adamdar quramada bolyp, jarysqa qatyssa da jeńe almaı jatsa, men jarty jylda Naiza lıgasynyń chempıony atanyp, óz belbeýimdi qorǵadym, - dedi ol.
Kezdesý barysynda quqyqtyq mádenıet máseleleri de keńinen qozǵaldy. Astana qalasy prokýratýrasy basqarmasynyń prokýrory Aqjol Sátilda jastarǵa zań talaptaryn saqtaý qajettigin túsindirdi.
– Áleýmettik jeli júrgizgende, qoǵamdyq ortada teris kózqarastaǵy pikirler bildirý, «óz oıymdy aıtyp jatyrmyn» dep ózgelerge keri áser etý – QR Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksimen jaýapkershilik qarastyrylǵan, - dedi ol.
Prokýrordyń aıtýynsha, quqyqtyq saýattylyqty arttyrý baǵytynda túrli jumystar júrgizilip keledi.
– Astana qalasynda býllıng, kıberbýllıng, alaıaqtyq taqyrybynda jıi lektsııalar júrgiziledi. Dese de, sol aqparattar estigen jerde qalyp ketedi, - dedi Aqjol Sátilda.
Sondaı-aq ol jaýapkershilik jasyna qatysty mańyzdy aqparat berdi.
– Jaýapkershilik 14 jastan bastalady. Biraq 14 jasqa deıin jasalǵan árbir áreketke ata-ana jaýap beredi. Qazir jasóspirimder arasynda áleýmettik jeli arqyly teris qylyqtardy dáripteý óte jıi kezdesedi. Kólik júrgizý, jyldamdyqty arttyrý syndy vıdeolardy da jastar qyzyǵýshylyqpen kóredi. Bul áreketterdiń bári zańǵa qaıshy, - dedi prokýror.
Al polıtsııa maıory Nazym Sháripova ınternet qaýipsizdigi men alaıaqtyq máselelerine toqtaldy.
– Dropperlikpen aınalysqan azamattar 7 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrylýy múmkin. Sol úshin bank shottaryńyzdy, karta nómirlerin eshkimge bermeńizder. Sebebi alaıaqtyqqa sizderdiń qatystaryńyz bolmasa da, zańnamaǵa sáıkes shot ıesi jaýapqa tartylady, - dedi ol.
Onyń aıtýynsha, jastardyń quqyqbuzýshylyqtan aýlaq bolýy – óz bolashaǵyn qorǵaý.
– Sol úshin jastardy zańdy buzbaýǵa shaqyramyn. Sebebi bul sizderdiń ıgilikterińizge qaıshy. Keıin ózderińiz de, ata-analaryńyz da japa shegedi. Qazir ınternet alaıaqtyq qarqyn alyp tur. Eger sizder de osyndaı jaǵdaıǵa tap bolyp, 4 sandyq kodty aıtyp qoısańyzdar, dúrbeleńge salynýdyń keregi joq. Sebebi alaıaqtyq áli bolǵan joq. Ondaı kezde telefondy óshirip, ata-analaryńyzǵa habarlaý kerek. Olar sizderge alaıaqtyń habarlasqanyn bilýi qajet, - dedi Nazym Sháripova.
Spıker jastarǵa saq bolý qajettigin de eskertti.
– Eger belgisiz bireý sizge aqsha aýdarsa, ata-anańyzben birge bankke baryp, bóten adamnan aqsha túskenin aıtyp, ony bank arqyly óz ıesine keri qaıtarýdy surańyz. Bul arqyly siz ózińizdi alaıaqtyq oqıǵasyna sybaılas bolýdan qorǵaısyz. Oǵan qosa, áleýmettik jelide túrli siltemeler tarap júr. Mundaı siltemelerge kirmeýdi ótinemin. Óıtkeni sizder avtomatty túrde zańbuzýshylyqqa ortaqtasqan bolasyzdar, - dep tolyqtyrdy spıker.
Kezdesýde sóz alǵan «Temir adam» laqap atymen tanylǵan sportshy Tımýr Spataev tártip pen bilimniń mańyzyn atap ótti.
– «Tártipke baǵynǵan qul bolmaıdy, tártipsiz el bolmaıdy» degen. Meniń ómirlik kýmırim bolǵan Baýyrjan Momyshuly, Qajymuqan, Jaqsylyq Úshkempirov atalarymyz sekildi bolǵym kelgen. Balalar bolashaqta «men kim bolamyn?» dep qazirden bastap alǵa maqsat qoıýy kerek. Eger maqsat aıqyn bolsa, arman oryndalady, - dedi Tımýr Spataev.
Sondaı-aq ol bilim men sporttyń qatar júrýi kerektigin atap ótti.
– Tek sportpen shektelmeımiz. Sebebi qazir sportqa da bilim kerek. Bolashaq — osy eldiń irgesin qalaıtyn qazirgi jastar. Bárimiz jastarǵa úmit artamyz, sol úshin erinbeı oqý kerek. Eger sportshy bolamyn deseńder, jaqsy tamaqtaný kerek. Zııandy tamaqtardy iship, chempıon bola almaısyńdar, - dep túıindedi sportshy.
Aıta keteıik, ashyq dıalog formatynda ótken kezdesý barysynda qatysýshylar spıkerlerge suraq qoıyp, ómirlik tájirıbe almasýǵa múmkindik aldy.
Uıymdastyrýshylardyń aıtýynsha, mundaı kezdesýler jastardyń tulǵalyq damýyna oń áser etip, quqyqtyq saýattylyǵyn arttyrýǵa yqpal etedi.