ıÝNISEF: Gazada balalar shabýyl men ashtyqtan qaza taýyp jatyr
ASTANA. KAZINFORM – ıÝNISEF dereginshe, HAMAS pen Izraıl arasynda atysty toqtatý týraly kelisimge qol jetkizilgenine qaramastan, Gaza sektorynda balalardyń ólimi toqtaǵan joq. Bul týraly ıÝNISEF ókili Djeıms Elder Anadolu agenttigine bergen suhbatynda málimdedi.
Onyń aıtýynsha, Gazadaǵy jaǵdaı kúrdeli kúıinde qalyp otyr. Qatty jel soǵyp, nóser jaýyn júrip jatyr, shatyrlar qulap, balalar sý bolyp, jylyný múmkin bolmaı otyr. Elderdiń sózinshe, bul ahýal eki jarym jyldan beri jalǵasyp keledi, al kóptegen otbasylar tamaq tapshylyǵyna tap bolyp, balalardyń ımmýndyq júıesi álsiregen.
ıÝNISEF ókili atysty toqtatý kúshine engennen keıin belgili bir oń ózgerister bar ekenin atap ótti. Máselen, Gazanyń soltústiginde ıÝNISEF-tiń bilim berý ortalyǵy ashylyp, medıtsınalyq pýnktter jumys isteı bastaǵan. Alaıda ol bul sharalardyń jetkiliksiz ekenin aıtty.
– Eki jarym jylǵa sozylǵan daǵdarystan keıin qarjylandyrý áli de jetkiliksiz. Izraıl bıligi negizgi dári-dármekter men otbasylarǵa tamaq daıyndaýǵa qajet gaz jetkizilimin shekteýdi jalǵastyrýda. Atysty toqtatý jarııalanǵan sátten beri 100 ul men qyz qaza tapty. ıAǵnı, atysty toqtatý kezeńinde kún saıyn orta eseppen bir bala kóz jumýda. Sondyqtan áli de kóp jumys atqarý qajet, – dedi ol.
Elderdiń aıtýynsha, Gazada gýmanıtarlyq kómektiń kólemi jetkiliksiz. Ol balalar úshin qaýipsiz ári jyly baspana, tamaq pen bilimniń mańyzyn atap ótti.
– Bul otbasylardyń buryn úıleri bolǵan. Tórt qabyrǵaly, jyly sýy bar úıler edi. Atysty toqtatý jaǵdaıynda balanyń kúni qaýipsiz ári jyly jerde uıyqtaýdan, ystyq sýsyn iship, tamaqtanyp, mektepke barýdan bastalýy tıis. Qazir balalar osy qajettilikterdiń bir-ekeýin ǵana alyp otyr, – dedi ıÝNISEF ókili.
Onyń aıtýynsha, palestınalyqtar sý jáne káriz júıelerin qalpyna keltirý úshin kúsh salyp jatyr, biraq qıraý deńgeıi óte joǵary. Fızıkalyq jáne psıhologııalyq zalalmen qatar, aýrýhanalar, mektepter men turǵyn úıler de joıylǵan. Osyǵan baılanysty shekteýsiz kólemde gýmanıtarlyq kómek jetkizý qajet.
Elder ıÝNISEF-tiń shamamen 150 myń balanyń mektepke qaıta oralýyna jaǵdaı jasaǵanyn aıtty. Alaıda qazir ár bes balanyń tek bireýi ǵana bilim alý múmkindigine ıe.
ıÝNISEF ókili Gazadaǵy sýyqtyń da úlken qaýip tóndirip otyrǵanyn atap ótti. Jaǵalaýda ornalasqan aımaqta aýa raıy ylǵaldy ári jeldi, sońǵy kúnderi jeldiń jyldamdyǵy saǵatyna 30-40 shaqyrymǵa deıin jetken.
– Eki jyl boıy jasandy túrde týyndaǵan ashtyq pen tamaq tapshylyǵyn bastan ótkergen adamdardyń ımmýndyq júıesi álsiregen. Sonyń saldarynan gıpotermııadan jeti bala qaıtys boldy. Sońǵy aptada taǵy da balalardan aıyryldyq, – dedi Elder.
Ol Izraıldiń Gazada keıbir úkimettik emes uıymdardyń qyzmetine tyıym salý sheshiminiń saldary shamamen bir aıdan keıin aıqyn seziletinin aıtyp, jaǵdaıdy odan ári ýshyqtyrýy múmkin ekenin eskertti. Elderdiń aıtýynsha, «Shekarasyz dárigerler» uıymy sııaqty halyqaralyq uıymdar ıÝNISEF-tiń mańyzdy seriktesteri bolyp tabylady jáne medıtsınalyq ári psıhologııalyq kómek kórsetýde aıryqsha ról atqaryp otyr.
ıÝNISEF ókiliniń málimetinshe, uıym Izraıl bıligimen gýmanıtarlyq kómekti ulǵaıtý jóninde turaqty kelissózder júrgizip keledi. Atysty toqtatý kúshine engennen keıin Gazǵa josparlanǵan gýmanıtarlyq júktiń 75 paıyzy jetkizilgenimen, negizgi dári-dármek pen tamaq daıyndaýǵa arnalǵan gaz áli de jetispeıdi. Osy ómirlik mańyzy bar resýrstardy jetkizý úshin bılik ókilderimen apta saıyn birneshe ret kezdesýler ótip jatyr.
Aıta keteıik, keshe AQSh Gaza sektory boıynsha jospardyń ekinshi kezeńi bastalǵanyn jarııalady.