«Yntymaq ketken jerde yrys turmaıdy» - respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

«Keshe Aqordada Elbasy Nursultan Nazarbaev Qyrǵyzstandaǵy oqıǵalarǵa baılanysty buqaralyq aqparat quraldaryna málimdeme jasady», dep jazady «Egemen Qazaqstan» gazeti. Onda Elbasy Nursultan Nazarbaev aldymen tósekte basy, tóskeıde maly qosylǵan qyrǵyz halqyna keleńsiz oqıǵalar saldarynan azamattaryn joǵaltqan qaıǵylaryna ortaqtasyp, kóńil aıtty. Vashıngton ýaqytynyń bizden 10 saǵatqa aıyrmashylyǵy bar ekenin bilesizder, sondyqtan biz kúndiz sammıt jumysymen, al túnde Qyrǵyzstan máselelerimen aınalysyp, kúndiz-túni jumys istedik. Shúý degende burynǵy prezıdent Qurmanbek Bakıev eldiń ońtústik óńirinde óziniń jaqtastary kóp ekenin aıtyp, prezıdenttik oryntaqtan bas tartpaı, sońyna deıin talasatynyn málimdegen bolatyn. Al bul elde azamat soǵysynyń tutanýyna ákelip soǵatyn sheshim edi. Ózi de qan jutyp, qaıǵy shegip ári ekonomıkalyq jaǵdaıdyń qıyndyǵynan bas kótere almaı otyrǵan eldi bul odan saıyn turalatýǵa soqtyratyn qadam bolatyn. Sondyqtan biz Bakıevti alǵan betinen qaıtarýǵa tyrystyq. Onyń eldi aman-esen tastap shyǵýy týraly ýaqytsha úkimetpen de óte aýyr kelissózder júrdi. Olar Bakıevti jaýapqa tartyp, onyń jasaǵan isterine baǵa berýleri qajettigin aıtty. Biraq bul eldiń ekige jarylyp, soǵysý múmkindigi ekenin biz de, Reseı Federatsııasy tarapy da túsindirgen soń keshe, 15 sáýir kúni keshke áıteýir bir kelisimge kelgendeı boldyq. Sóıtip, Bakıevtiń Qyrǵyzstandy tastap shyǵýyna zorǵa dep qol jetkizdik», deıdi Memleket basshysy. Jarııalanymnyń tolyq nusqasyn basylymynyń senbilik nómirinde jaryq kórgen «Yntymaq ketken jerde yrys turmaıdy» degen maqaladan oqı alasyzdar.

Sondaı-aq Elbasynyń Qyrǵyzstandaǵy ahýalǵa oraı jýrnalısterge bergen suhbaty arqaý bolǵan maqalalar «Aıqyn», «Alash aınasy», «Astana aqshamy», «Kazahstanskaıa pravda», «Lıter», «Vremıa» gazetterinde de jarııalandy.

«Egemen Qazaqstan» gazetiniń QR Prezıdentiniń baspasóz qyzmetine silteme jasap habarlaýynsha, Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev EQYU-nyń Іs basyndaǵy tóraǵasynyń arnaýly ókili Jánibek Káribjanovty qabyldady. J.Káribjanov Prezıdentke óziniń Qyrǵyzstanǵa saparynyń qorytyndysy týraly baıandady. EQYU-nyń mıssııasy oryn alǵan qaqtyǵystardyń odan ári órbýine jol bermeý, turaqtylyqty qamtamasyz etý jáne osy eldegi saıası jaǵdaıdyń ýshyǵýy jaǵdaıynda adam quqyqtaryn saqtaý boldy. «Qyrǵyzstannyń ýaqytsha úkimeti konstıtýtsııa negizinde jumys istep, qoldanystaǵy zańdardy saqtap, eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıyn jaqsartýdy qamtamasyz etýi qajet. Sonyń negizinde halyqtyń ómir súrý deńgeıin kóterý qamtamasyz etiledi», depti J.Káribjanov.

ıAdrolyq qaýipsizdik jónindegi jahandyq sammıt kúnderinde birqatar bedeldi halyqaralyq sarapshylar men saıasatshylar qazaqstandyq jýrnalısterge Nursultan Nazarbaevtyń Vashıngtondaǵy sammıt jumysyna qatysýy týraly óz pikirlerin bildirdi. Solardyń birqatary «Egemen Qazaqstan» gazetiniń senbilik nómirinde jarııalandy.

Máselen, AQSh-tyń ıadrolyq qarýlardy taratpaý jónindegi komıssııasynyń múshesi Tomas Grend «Qazaqstan ıadrolyq qarý-jaraqty taratpaý úrdisinde óte mańyzdy rólge ıe. Menińshe, sizderdiń Prezıdentterińizdiń jahandyq sammıtte sóılegen sózi osynaý túıtkildi sheshýge tyń serpin beredi», dese Áskerı-saıası taldaýlar ortalyǵynyń dırektory, Hadson ınstıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri Rıchard Veıtts «Qazaqstan búgingi kúni álemdik arenada ózin kúshti oıynshy retinde kórsetip otyr. Barak Obamanyń Sizderdiń Prezıdentterińizdi ıadrolyq qaýipsizdik jónindegi sammıtke qatysýǵa eń aldyńǵylardyń biri retinde shaqyrýy osyny dáleldedi», degen pikirin jetkizgen.

Mundaı sheteldik sarapshylar men saıasatkerlerdiń Elbasynyń atalǵan sammıtke qatysýyna baılanysty oı-pikirleri «Astana aqshamy» gazetinde de jarııalandy.

Atap aıtqanda, AQSh Memlekettik hatshysynyń kómekshisi Robert Bleık «Biz Qazaqstannyń jetistikterin qoldaımyz. Bıylǵy jyly sizderdiń respýblıkalaryńyz EQYU-ǵa jetekshilik etýde. Jáne osy Uıymǵa múshe memleketter basshylarynyń sammıtin shaqyrý týraly usynysty der kezinde jasap otyr. Sizderge jańa da qýatty ekonomıka ornatýdyń sáti tústi. Sizder álemniń barlyq jetekshi elderimen áriptestik qatynas qura aldyńyzdar», dese, ıAdrolyq qarýlardy taratpaý problemalaryn zertteý jónindegi ortalyq dırektorynyń orynbasary Leonard Chpektor «Biz Qazaqstandy barsha úshin úlgi retinde mysalǵa alyp sóıleımiz. Sizderdiń Prezıdentterińiz - ıadrolyq qarý-jaraqsyz álem qurý úshin qyzmet etip júrgen adam. Ol qýatty ıadrolyq áleýetten bas tartyp jáne baıytylǵan ýrandy el ishinen áketýge ruqsat berip qana qoımaı, sonymen birge álemniń basqa kóshbasshylaryn ıadrolyq qarýlardy qysqartýǵa shaqyrýda», degen pikirin bildirgen.

***

«Aıqyn» gazetiniń jazýynsha, Qazaqstan Groznyı qalasyndaǵy N.Nazarbaev atyndaǵy lıtseıge keleshekte de kómek kórsetetin bolady. Bul týraly Bilim jáne ǵylym vıtse-mınıstri Mahmetǵalı Sarybekov málim etken. Onyń pikirinshe, atalǵa bilim ordasynyń oqýshylary Reseıdiń bilim salasynda laıyqty orynǵa ıe bolýy tıis. Qazirgi kezeńde mınıstrlik Astananyń bilim ordalary arasynda groznyılyq mektepke baýyrlas bola alatyn lıtseı izdestirýde.

«Jeńistiń 65 jyldyq merekesine oraı soǵys ardagerlerine bir rettik beriletin 65 myń teńge sáýir aıynyń 30-na deıin olardyń qolyna tolyq tabys etilýi tıis. Bul týraly Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Gúlshara Ábdihalyqova málim etti», dep jazady «Aıqyn» gazeti. Mundaı kómekti soǵysqa qatysqan ardagerler ǵana emes, sonymen qatar soǵysta qaza tapqan jáne qaıtys bolǵan ardagerlerdiń jesirleri de alady. Olarǵa beriletin qarjy kólemi 25 myń teńge shamasynda. Sondaı-aq tylda eńbek etkender de járdemaqydan tys qalmaıdy. Olarǵa beriletin aqsha kólemi - 10 myń teńge.

«Aıqyn» gazetiniń dástúrli «Aq sóıle!» aıdarynyń búgingi qonaǵy - satırık-jazýshy, ashtyq zulmatyn zertteýshi Tabyl Qulııas. Ekeýara áńgime barysynda ol «1917 jyly A.Baıtursynov qazaq 7 mıllıonǵa jetti dep qýanyp maqala jazdy emes pe? Al Seıitqalı Meńdeshevtiń jazǵanynda qazaqtyń sany 5,5 mıllıondaı dep kórsetilgen. Sonda 2 mıllıon qazaq qaıda ketti? Árıne, olar ashtan qyrylyp jatty. OGPÝ qujattarynda bir aýyldyń túp-tamyrymen quryp ketkeni jazylyp tur. Eger ashtyq bolmaǵanda, Ahmettiń 7 mıllıon qazaǵy, ár otbasynda 4 adamnan boldy degenniń ózinde, 2000 jyly 26 mıllıonǵa jetetin edi dep oılaımyn», degen pikirin bildirgen. Suhbattyń tolyq nusqasyn basylymnyń senbilik sanynda jaryq kórgen «Ashtyq ultymyzdyń genetıkalyq sapasyn joıyp jiberdi» degen maqaladan oqı alasyzdar.

«Alash aınasy» gazetiniń dástúrli «Oı-kókpar» aıdarynyń búgingi saýaly «Etnotýrızm arqyly otandyq týrızmdi damyta alamyz ba?». Osy saýalǵa «ııa» dep jaýap bergen jazýshy, «Qanaǵat» konsortsıýmynyń basshysy Beıbit Saparaly «Búginde álemniń kóptegen elderi ózderiniń ishki óndirisin de, tabıǵı, tarıhı baılyqtaryn da týrızmge baǵyttap otyr. Al bizdiń áli kúnge deıin tarıhı, tabıǵı qundylyqtarymyzdy kórsete almaýymyzdyń, ishki týrıstik fırmalarymyzdyń damymaı otyrýynyń kóptegen sebepteri bar», dese, «joq» dep jaýap bergen T.Rysqulov atyndaǵy QazEÝ-diń oqytýshysy Erkin Beıseke «Qazaqstanda eń aldymen ishki týrızmdi damytýǵa basymdyq berý kerek. Óz elimizdiń turǵyndaryn etnotýrızm asa qyzyqtyrmaıdy. Óıtkeni bizge óz elimizdiń tarıhı, mádenı, ulttyq qundylyqtary jaqsy tanys. Bizde patrıottyq sezim azdaý» degen pikirin bildirgen.

«Shyǵys han shyndyǵy Qońyráýlıede emes pe eken?». «Alash aınasy» gazetinde osy taqyryppen jaryq kórgen maqalada Shyńǵys hannyń Shyńǵystaýdyń syrt jaǵynda, Shaǵan ózeniniń boıyndaǵy Qońyráýlıe úńgirinde jerlenýi múmkin degen joramaldy alǵa tarta otyryp, birqatar derekter men dáıekterdi qosa usynylǵan. «Shyńǵys hannyń Qońyráýlıe úńgiriniń ishine jerlengendigi jaıynda aıtylatyn ápsana - ábden oılantarlyq jaı. Jalpy, Shyńǵystaýdyń aty hannyń qurmetine qoıylǵany beker me eken? Shyńǵysty han kótergen osy taýdyń bıigi Hantaý dep atalady. Aqsaqaldardyń aıtýynsha, úńgir ishindegi kóldiń túp jaǵynan úńgir birneshe kameraly bolyp ketedi. Onyń ar jaǵynda qupııa esik bar kórinedi. Sol esik taýdyń astyndaǵy úlken úńgirge aparady eken de, sonda uly han jerlengen-mis», dep jazady basylym.

***
«Astana aqshamy» gazetiniń dástúrli «Áleýmet saýaly - ákim jaýaby» aıdarynda elorda basshysy I.Tasmaǵambetov qala turǵyndarynyń ózderin tolǵandyrǵan saýaldaryna tuşymdy jaýap bergen.

***

«Kazahstanskaıa pravda» gazetiniń QR Prezıdentiniń baspasóz qyzmetine silteme jasap habarlaýynsha, Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas prokýrory Qaırat Mámıdi qabyldady. Q.Mámı Prezıdentke elimizdegi zańdylyqtyń jaı-kúıi jáne vedomstvonyń aǵymdaǵy jylǵy úsh aıdaǵy jumys qorytyndylary týraly baıandady. Esepti kezeń ishinde qylmys 10 paıyzǵa ósken. Mundaı jaǵdaı jasalǵan qylmystardyń sanynyń ósýiniń esebinen emes, esepke alý-tirkeý tártibin qataıtqannan soń oryn alyp otyr. Sonyń bir aıǵaǵy, aýyr jáne ortasha dárejedegi qylmystar deńgeıi tómendegeni baıqalýda. Áńgimelesý barysynda sondaı-aq elimizdegi sý qoımalarynyń qazirgi jaǵdaıyna tekseris júrgizý týraly sóz boldy.

Qyrǵyzstannyń ýaqytsha úkimeti Qazaqstan Prezıdenti Nurultan Nazarbaevqa daý-janjaldy sheshýge kórsetken kómegi úshin alǵys bildiredi. Bul týraly «Vremıa» gazetine Qyrǵystannyń ýaqytsha úkimeti apparatynyń basshysy Edil Baısalov málim etken. Maqalanyń egjeı-tegjeıin basylymnyń senbilik nómirinen oqı alasyzdar.