Vıtse-Prezıdentti Quryltaı kelisimimen Prezıdent taǵaıyndaıdy — zań jobasy

— Zań jobasy keshendi sıpatqa ıe. Ol 8 taraý men 43 bapty qamtyp, quqyqtyq retteýdi júıeleıdi. 1-taraýda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń mártebesi aıqyndalady, onyń ishinde qyzmetke kirisý tártibi, ókilettik merzimi jáne Prezıdent laýazymyn atqarýǵa baılanysty shekteýler qarastyrylady. Prezıdentti saılaý tártibine, ant berý merzimderine, sondaı-aq ókilettik merzimderine qatysty normalar kezekten tys saılaý ınstıtýtynan bas tartýdy eskere otyryp, naqtylandy. Osy oraıda 2022 jyly engizilgen sýperprezıdenttik basqarý nysanynan bas tartýǵa baǵyttalǵan tujyrymdamalyq qaǵıdattar ózgerissiz saqtalǵanyn bólek atap ótkim keledi. Bul — Prezıdenttiń birrettik jeti jyldyq ókilettik merzimi, onyń jaqyn týystaryna qatysty shekteýler jáne Prezıdenttiń saıası partııadan tys bolýy týraly normalar, — dedi mınıstr.

Onyń aıtýynsha, 2-taraýda Konstıtýtsııaǵa sáıkes Prezıdenttiń ókilettikteri belgilengen. Onyń ishinde syrtqy jáne ishki saıasattyń negizgi baǵyttaryn aıqyndaýǵa qatysty quzyretter, Quryltaımen, Úkimetpen jáne ózge de memlekettik organdarmen ózara is-qımyl, sondaı-aq kadrlyq máseleler men norma shyǵarý fýnktsııalary aıqyndalady. Alǵash ret jeke bapta Prezıdenttiń Qazaqstan Halyq Keńesine qatysty ókilettikteri bekitiledi. Olardyń qatarynda Keńestiń quramyn bekitý jáne uıymdastyrýshylyq ınfraqurylymdy qalyptastyrý máseleleri kózdelgen. Bul joǵary konsýltatıvtik organnyń memlekettik basqarýdyń jalpy júıesine úılesimdi qosylýyn qamtamasyz etedi. Sondaı-aq Adam quqyqtary jónindegi ýákilge qatysty Prezıdenttiń ókilettikterin retteıtin jeke norma engiziledi. Prezıdent Konstıtýtsııaǵa sáıkes ombýdsmendi taǵaıyndaıdy jáne onyń jyl saıynǵy baıandamasyn tyńdaıdy. Bul azamattardyń quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaýdyń ınstıtýtsıonaldyq kepildikterin kúsheıtedi.

— Zań jobasynyń negizgi novellasy — konstıtýtsııalyq deńgeıde engizilgen jańa ınstıtýt — Qazaqstan Respýblıkasynyń Vıtse-Prezıdentin iske asyrý bolyp sanalady. Ol memlekettik basqarý júıesiniń turaqtylyǵyn arttyrýǵa jáne joǵary bılik organdarynyń úzdiksiz jumys isteýin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan, — dedi ol.

Mınıstrdiń málimetinshe, 3-taraýda Vıtse-Prezıdentti taǵaıyndaý tártibi belgilenedi — ol Quryltaıdyń kelisimimen Prezıdentpen taǵaıyndalatyn bolady. Bul rette kandıdatqa qoıylatyn biliktilik talaptary naqty aıqyndalǵan. Sonymen birge onyń ókilettigin toqtatý negizderi, joǵary laýazymdy tulǵa mártebesine uqsas shekteýler qarastyrylady.

— Vıtse-Prezıdenttiń negizgi fýnktsııasy — Prezıdenttiń tapsyrmasy boıynsha memlekettik organdarmen ózara is-qımyl jasaý kezinde Prezıdent atynan ókildik etý. Sonymen qatar Vıtse-Prezıdenttiń ókilettikterin egjeı-tegjeıli retteý Prezıdenttiń aktileri negizinde júzege asyrylatyn bolady. Bul quqyqtyq retteýdiń ıkemdiligin qamtamasyz etip, memlekettik basqarýdyń praktıkalyq mindetterine beıimdelýge múmkindik beredi. Vıtse-Prezıdenttiń qyzmetin Memleket basshysynyń Ákimshiligi qamtamasyz etedi. Konstıtýtsııalyq zań jobasynda Prezıdent aktileri máselelerine erekshe nazar aýdarylǵan. 4-taraýda Konstıtýtsııada kózdelgen jaǵdaılarda (Quryltaı ókilettigi merziminen buryn toqtatylyp, onyń ýaqytsha bolmaýy kezeńinde) konstıtýtsııalyq zań ne zań kúshi bar jarlyqtar shyǵarý múmkindigi qarastyrylǵan. Bul konstıtýtsııalyq shekteýlerdi saqtaı otyryp, memlekettik basqarýdyń jedeldigin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan, — dedi Erlan Sársembaev.

Onyń aıtýynsha, 5-taraýda usynylyp otyrǵan ózgerister joǵary memlekettik bıliktiń ınstıtýtsıonaldyq turaqtylyǵyn jáne memlekettik basqarý júıesiniń tutastaı úılesimdiligin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.

— Odan ári 6 jáne 7-taraýlar Prezıdent qyzmetin qamtamasyz etý jáne eks-Prezıdentterdiń mártebesine qatysty máselelerdi retteıdi. Olardyń normalary jańa Konstıtýtsııaǵa sáıkes naqtylanyp, sáıkestendirilgen. Jalpy alǵanda, «Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti týraly» Konstıtýtsııalyq zań jobasy: Birinshiden, «Kúshti Prezıdent — yqpaldy Parlament — esep beretin Úkimet» qaǵıdatyn ınstıtýtsıonaldyq turǵyda bekitýdi qamtamasyz etedi. Ekinshiden, joǵary memlekettik bılik organynyń tıimdiligi men ornyqtylyǵyn arttyryp, Prezıdenttiń turaqtylyq kepili retindegi úılestirýshi rólin nyǵaıtady. Úshinshiden, Prezıdent ókilettikteriniń konstıtýtsııalyq ınstıtýttarmen, onyń ishinde jańadan qaıta qurylatyn ınstıtýttarmen júıeli ózara baılanysyn kúsheıtedi. Tórtinshiden, Vıtse-Prezıdent ınstıtýtyn engizý arqyly memlekettik basqarý júıesin jetildiredi. Besinshiden, qoldanystaǵy zańnamany bılik tarmaqtarynyń ózara is-qımylynyń jańa konstıtýtsııalyq modeline beıimdeýdi, sondaı-aq saıası jańǵyrtý men zań ústemdigin ári qaraı nyǵaıtýǵa turaqty quqyqtyq negiz qalyptastyrýdy qamtamasyz etedi, — dedi mınıstr.

Budan buryn habarlanǵandaı, Parlament palatalarynyń birlesken otyrysy bastaldy, otyrysta úsh zań jobasy qaralady.