Vınara Nurlanova: Rýhanı jańǵyrý - keler urpaqty kemel bilimge sýsyndatýdyń biregeı múmkindigi
ASTANA. QazAqparat - Rýhanı jańǵyrý baǵdarlamasynyń bilim salasyna qatysty tusy - keleshek urpaqty kemel bilimge sýsyndatatyn úlken múmkindik. Mundaı pikirdi pedagogıka ǵylymdarynyń kandıdaty Vınara Nurlanova bildirdi, dep habarlaıdy QazAqparat.
«Bilekti birdi, bilimdi myńdy jyǵady» degen qazaq maqalynyń mán-mańyzy eshqashan kemimek emes. Kerisinshe, ýaqyt ótip, zaman ózgergen saıyn halyq naqylynyń qundylyǵy artyp kele jatyr. Óıtkeni aldaǵy dáýir - naǵyz bilimdilerdiń dáýiri bolmaq. Naryqtyq ekonomıka talaptary básekeni kúsheıtti. Qazir básekeden tys qalǵan birde-bir sala joq. Al barlyq salanyń qaryshtap damyp, órkendep ósýi bilim men ǵylymnyń damý qarqynyna táýeldi. Muny «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasynda QR Prezıdenti N.Nazarbaev erekshe atap kórsetti: «Tehnologııalyq revolıýtsııanyń betalysyna qarasaq, taıaý onjyldyq ýaqytta qazirgi kásipterdiń jartysy joıylyp ketedi. Ekonomıkanyń kásiptik sıpaty buryn-sońdy eshbir dáýirde munshama jedel ózgermegen. Biz búgingi jańa ataýdy erteń-aq eskige aınalatyn, júrisi jyldam dáýirge aıaq bastyq. Bul jaǵdaıda kásibin neǵurlym qınalmaı, jeńil ózgertýge qabiletti, asa bilimdar adamdar ǵana tabysqa jetedi. Osyny bek túsingendikten, biz bilimge bólinetin bıýdjet shyǵystarynyń úlesi jóninen álemdegi eń aldyńǵy qatarly elderdiń sanatyna qosylyp otyrmyz. Tabysty bolýdyń eń irgeli, basty faktory bilim ekenin árkim tereń túsinýi kerek. Jastarymyz basymdyq beretin mejelerdiń qatarynda bilim árdaıym birinshi orynda turýy shart. Sebebi, qundylyqtar júıesinde bilimdi bárinen bıik qoıatyn ult qana tabysqa jetedi». Iá, úreıli kórinýi múmkin, biraq aldaǵy sanaýly jyl ishinde búgingi qoldanystaǵy kásip túrleriniń teń jartysy qajetsiz bolyp qalary anyq. Bul myńdaǵan adamǵa tabys kózinen aırylý qaýpin týdyrady. Mundaı qater keleshegin kúni buryn boljaı bilgen memleketter úshin ǵana qaýipsiz. Jetken jetistigine toǵaımaı, tyń baǵyt, jańa baǵdar taba bilgen elder ǵana osy syndarly kezeńnen súrinbeı ótedi. Elbasynyń atalǵan máselege erekshe nazar aýdarýy da sondyqtan»,- dedi ǵalym.
Onyń aıtýynsha, Prezıdenttiń bastamasymen Qazaqstan Úkimeti bilim salasyndaǵy reformalardy kúnilgeri bastady. Máselen «Bolashaq» baǵdarlamasy táýelsizdik alǵan alǵashqy jyldary-aq qolǵa alyndy. Elimizde halyqaralyq deńgeıdegi ýnıversıtetter ashylyp, olarǵa shetelden bilikti mamandar tartyldy Orta bilim shákirtteri úshin elimizdiń túkpir-túkpirinen zııatkerlik mektepter esigin aıqara ashty. Bilimdi jastarymyz kóptegen halyqaralyq bilim saıysynan júldemen oralyp, el mereıin tasytty.
«Biraq bul tabystardy maldanyp, qarap otyrýǵa bolmaıdy. Jalpy, básekelestik kezeńde kóshten qalmaýǵa ár memleket ózinshe qamdanyp jatyr. Degenmen qazaqstandyq qam-qarakettiń óz artyqshylyǵy bar. Sonyń biri - gýmanıtarlyq bilimniń barlyq baǵyttaryn qamtıtyn álemdegi eń úzdik 100 oqýlyqty qazaq tiline aýdarý isi. Bul sharýa júzege asqanda dúnıejúzi moıyndaǵan 100 oqýlyq nárimen qazaq jastary óz ana tilinde sýsyndaı alady. Jáne bul jumystardyń júzege asý mejesi óte shuǵyl. Aýdarma isi 2017 jyldyń jaz aıynan bastalyp, stýdentter 2018-2019 oqý jylynyń ózinde-aq jańa kitaptardy qolyna alýy tıis. Demek álemdik básekege meılinshe laıyqty jastardy daıyndaýdaǵy úlken bir sharýa qazirdiń ózinde qyzý bastalyp ketti», - dedi ol.
V.Nurlanova Elbasynyń rýhanı jańǵyrý baǵdarlamasyndaǵy taǵy bir asa ózekti baǵyt - latyn álipbıine kóshý bolyp otyrǵandyǵyn basa aıtty.
«Bul jóninde Elbasy: «2025 jylǵa qaraı is qaǵazdaryn, merzimdi baspasózdi, oqýlyqtardy, bárin de latyn álipbıimen basyp shyǵara bastaýǵa tıispiz. Ol kezeń de taıap qaldy, sondyqtan biz ýaqyt uttyrmaı, bul jumysty osy bastan qolǵa alýymyz kerek. Biz osynaý aýqymdy jumysty bastaýǵa qajetti daıyndyq jumystaryna qazirden kirisemiz» dedi. Jospar boıynsha, qazaq álipbıiniń jańa grafıkadaǵy standartty nusqasy 2017 jyldyń sońyna deıin qabyldanýy kerek. Al oqýlyqtardy ázirleý men jańa álipbıdi úıretetin mamandardy daıyndaý 2018 jyldan qolǵa alynady. Latyn álipbıine kóshýdiń bilim salasyna tıgizer oń áseri orasan. Basqasyn aıtpaı-aq qoıaıyq, bastaýysh synyp oqýshylary ártúrli alfavıtpen árip tanyp, basyn aýyrtpaıdy. Aǵylshyn tilin meńgerý jeńildeıdi. Ustazdar qaýymynyń da jumysy júıelene túsedi. Olaı bolsa, Elbasy kórsetken Rýhanı jańǵyrý baǵdarlamasynyń bilim salasyna qatysty tusy - keleshek urpaqty kemel bilimge sýsyndatatyn úlken múmkindik. Mundaı tarıhı múmkindikti utymdy paıdalana bilý - ult mereıin asyryp, memlekettiń irgesin bekite túsedi. Óıtkeni bul sharýa - básekege qabiletti qoǵam qurýdyń alǵysharty»,- dedi pedagogıka ǵylymynyń kandıdaty.
