Vıktor Hrapýnovtyń izdestirilip jatqan­dyǵy týraly habar Interpol halyqaralyq polıtsııa uıymynyń saıtynda jarııalandy

Bul týraly «Egemen Qazaqstan» gazetiniń senbi, 1 qyrkúıek kúninde jaryq kórgen sanynda «Hrapýovtyń qoıyrtpaǵy» (avtory - Almas BOLATOV) degen atpen shyqqan maqalada aıtylady. QazAqparat tómende maqalanyń tolyq mátinin berip otyr.

Almaty qalasynyń eks-ákimi Vıktor Hrapýnovqa Qarjy polıtsııasy byltyr 20 qylmystyq is qozǵaǵan bolatyn. Hrapýnov la­ýazymdyq ókilettigin asyra paıdalanyp, iri mólsherde para alǵan. Zańsyz jolmen túsirgen qarjyny jáne bótenniń múlkin zańdas­tyr­ǵan. Tipti munymen shektelmeı, uıymdasqan qylmystyq toptardy qarjylandyrýǵa deıin barǵan. Son­dyqtan da sot ony qamaýǵa alýǵa sanktsııa berdi. Osyǵan baılanysty oǵan halyqaralyq izdeý de jarııalandy.

Al shetelge qashyp ketken Vıktor Hrapýnov Almaty energetıka ınstıtýtyn ınjener-elektrık re­tinde bitirgen soń, Almaty joǵary partııa mektebin saıasattanýshy mamandyǵy boıynsha támamdaǵan. Ol eńbek jolyn Almaty jylý elektr ortalyǵynyń kezekshi sle­sari, jóndeý jónindegi slesari, sheber bolýdan bastaǵan. 1997 jyldan 2004 jyldyń jeltoqsanyna deıin Almaty qalasynyń ákimi qyzmetin atqardy. Odan Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi boldy. 2007 jyldyń qańtar aıynan Tótenshe jaǵdaılar mınıstri. Sol jyly qarashanyń birinde jer telimderin úlestirýde jiberilgen kemshilik­ter­ge baılanysty Vıktor Hrapýnov Qazaqstan Respýblıkasy Tótenshe jaǵdaılar mınıstri qyzmetinen bosatyldy.

Endi Vıktor Hrapýnovty Qa­zaq­­stan bıligi izdestirip jatqan­dyǵy týraly habar maýsym aıynda Interpol halyqaralyq polıtsııa uıymynyń saıtynda da jarııalandy. Al qashqyn eks-ákim bolsa 2008 jyldan beri Shveıtsarııada turyp keledi. 2009 jyldyń jeltoqsan aıynda frantsýzdyq «Bılan» jýrnaly ony Shveıtsarııadaǵy eń dáý­letti 300 adamnyń sanatyna qos­qan. Baspasózdegi málimetterge sen­­sek, 2009 jyly onyń jeke dáýleti 300-400 mıllıon shveıtsar frankine, ıaǵnı 360-480 mıllıondaı AQSh dollaryna jetken. Vıktor Hrapýnov sol 2008 jyly Tótenshe jaǵdaılar mınıstri laýazymynan alynǵannan keıin elden typ-tynysh qana shyǵyp, Shveı­tsarııaǵa qonys aýdardy. Ol onda belsendi oppozıtsıonerge aınalyp, mine, birneshe jyldan beri qazaq­standyq sheneýnikter týraly ósek-aıańdy burqyratýda. Máselen, onyń óziniń bir suhbatynda Almaty qalasyna jaqyn mańnan qymbat jer telimderi qalaı úlestirilgeni týraly áńgimeleıdi. Ol óziniń www.viktor-khrapunov.com saıtynda ákim bolyp turǵan kezindegi qylmystaryn jasyryp, teris is-áreketteriniń bárin búrkemeleýge tyrysady. Sóıtip, Qazaqstanda sóz bostandyǵy, adam quqyǵy buzy­lady dep jar salady.

Árıne, árbir adamnyń óz quqyn qorǵaýy qurmetti is bolyp tabylady. Osyndaı jaǵdaıda Vıktor Hra­­pýnov sonshama baılyqty qaı­dan ıelengeni jáne atalǵan saıtty qaı aqshasyna ashqandyǵy suraq bolyp týyndaıdy. Osy suraqtyń astaryna úńilsek, ol ózin qýǵynǵa ushyraǵandaı kórsetedi. Joǵaryda aıtqanymyzdaı, Vıktor Hrapýnov eńbek jolyn slesar-jóndeý­shi­lik­ten bastap, Almatydaǵy jylý jú­ıeleri kásiporyndarynda ınjener bolyp jumys istedi. Sosyn Almaty qalalyq atqarý komıtetiniń tóraǵasy qyzmetine, odan soń Almaty qalalyq ákimdigi basshy­sy­nyń birinshi orynbasaryna deıin kóterilip, orta deńgeıli sheneý­niktiń qataryna endi. Postkeńestik kezeńde ol Energetıka jáne kómir ónerkásibi mınıstri, sosyn Energetıka jáne tabıǵı resýrstar mı­nıstri bolyp qyzmet atqardy.

Vıktor Hrapýnov el esinde bárinen buryn Almaty qalasynyń ákimi retinde qalyp qoıdy. 1990 jyldardyń aıaǵynda Almaty eko­nomıkalyq jáne ınvestıtsııalyq dúmpý kezeńin bastan ótkerip jatty. Astana aýysqanymen Almaty Qazaqstannyń mádenı jáne qar­jylyq ortalyǵy bolyp qaldy. Almatynyń gúldenýi 2007 jylǵa deıin sozyldy. Odan keıin bas­talǵan daǵdarys kóp adamdar qar­jysyn salǵan qalanyń qurylys salasyna aýyr soqqy bolyp tıdi. Al Vıktor Hrapýnov ol ýaqytta óz jaǵdaıyn jasaı berdi.

2004 jyly ol Shyǵys Qazaq­stan oblysyna ákim bolyp ta­ǵaıyndaldy. 2007 jyly qańtarda ony Astanaǵa aýystyryp, bir jyl Tótenshe jaǵdaılar mınıstri qyz­metin atqardy. Ol bul qyzmetten «Almaty qalasynyń sý qorǵaý aımaǵyndaǵy jer ýchaskelerin zańsyz túrde bólgeni» úshin alyndy. Premer-Mınıstr Kárim Mási­mov onyń otstavkaǵa ketý týraly usynysyn jarııalady. Birneshe kúnnen keıin Vıktor Hrapýnovty mınıstr qyzmetinen alý týraly Jarlyqqa qol qoıyldy. Onyń Almatynyń aınalasyndaǵy tabı­ǵat qorǵaý aýmaǵyna jatatyn jer telimderin zańsyz satýy belgili boldy. Hrapýnovtyń jerdi zańsyz satýǵa qatysty bylyqtary ashyldy. Onyń áýleti óz attaryna 16 tańdaýly jer telimderin jazyp, ıelengen. Sonyń ishinde aýmaǵy 2489 sharshy metr bolatyn nysan «Shymbulaq» kýrorty da bar kórinedi.

Hrapýnov janǵa jaıly Shveı­tsarııaǵa emıgratsııaǵa ketkenimen, onda uzaq ýaqyt rahattanyp jata almady. Osydan buryn Qazaq­stan­nan Muhtar Ábilázov qashyp ketken bolatyn. Qazaqstanda ony mıl­lıardtaǵan dollarǵa teń qarjylyq alaıaqtyq jasady dep syrttaı aıyptady. Ábilázov pen Hrapýnov - qudandaly adamdar. Vıktor Hra­pýnovtyń uly Іlııas bıznesmen Muhtar Ábilázovtyń qyzy Mádı­naǵa úılengen. Aqparat quralda­rynyń jazýynsha, onyń áıeli Láılá Beketovanyń atyna Almatyda tek sońǵy jyldary ǵana 32 jyl­jymaıtyn múlik tirkelgen eken. 2010 jyldyń kókteminde Hrapýnovtyń burynǵy orynbasary - burynǵy tótenshe jaǵdaılar vıtse-mınıstri Abylaı Sabdalın 10 jylǵa bas bostandyǵynan aıryldy. Oǵan memlekettik satyp alýlardy júzege asyrýda qyzmet babyn asyra paıdalandy jáne qarjy polıtsııasynyń qyzmet­ke­rine para berdi dep aıyp taǵyldy.

2010 jyldyń tamyzynda Qa­zaqstannyń qarjy polıtsııasy Vıktor Hrapýnovqa qarsy qylmystyq is qozǵalǵanyn málimdedi. Buqa­ralyq aqparat quraldarynyń jazýynsha, Hrapýnovqa qatysty bir­neshe qylmystyq is qozǵalǵan. Onyń biri Almatydaǵy jańa áýe­jaıdyń qurylysyna qatysty. Jýrnalıst Gennadıı Bendıtskıı­diń jazǵanyna qaraǵanda, qury­lystyń tóńireginde 10 mıllıon AQSh dollary «teris» maqsatqa paıdalanylyp ketken. Onyń má­limeti boıynsha, Almaty qalasy ákimdiginiń syrtqy jarnamalarǵa arnap 54 jer telimin tegin ber­ge­nine qatysty taǵy eki qylmystyq is qozǵalǵan. Budan ózge, maqalada Vıktor Hrapýnov qujat boıynsha óziniń jıenine, al is júzinde áıe­line «Medeý» ulttyq parkinen bólip berilgen tórt gektar jerge ornalasqan demalý aımaǵyn arzan baǵaǵa satyp jibergeni aıtylady.

Joǵaryda aıtqanymyzdaı, ózi­niń saıtyndaǵy materıaldaryn ortaǵa salǵan Vıktor Hrapýnov ózin sýdan aq, sútten taza etip kór­setkisi keledi. Almatynyń tabıǵat qorǵaý aımaǵynda ornalasqan jer telimderi qalaı berilgenine qa­tysty áńgimelerde Hrapýnov osy bylyqtardyń bas keıipkeri retinde anyq kórinedi. Ol tipti bıliktiń qýdalaýynan qashýǵa májbúr bol­ǵan sııaqty bolady. Biraq saıt­tyń basqa bóliminde Hrapýnovtyń Shveı­tsarııaǵa kóshý týrasyndaǵy sheshimi basqalaı sıpattalady. «Shıelenisken tabysty saıası karerasyn aıaqtap, 2008 jyly Vıktor Hrapýnov zeınetke shyǵyp, óziniń «ekinshi úıi» - Shveıtsarııaǵa oraldy» dep jazylady. Vıktor Hrapýnov Shveıtsarııamen kóp jyldan beri qatynas qalyptastyryp úlgergen.

Árıne, onyń jazǵandaryna sen­­sek, burynǵy eks-ákim óziniń elden qashqanyn da jurttan kóretin sekildi. Bul joly ol jurtqa endi naǵyz ósek aıta bastaǵandaı. Ol bir sózinde Óskemen halqyn «Kaz­tsınktiń» ýly tútinderinen saqtap qalǵandyǵyn aıtady. Osy áńgi­melerinde ol kádimgi erteginiń batyrlarynsha «jyrlaıdy». Ol beıne bir atalǵan zaýytty gazdy tazartatyn qondyrǵy ornatýǵa kón­dirgen-mis. Alaıda, ol osylaısha bardy-joqty aıtqanymen, bul sózderi birde-bir derekpen dálel­denbeıdi.

Hrapýnovtyń óz saıtynda ja­rııa­­lanǵan bir suhbatynan baıqa­ǵanymyz, ol Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi bolmaı turǵanda «Kaztsınk» gazdy tazalaýmen múlde shuǵyldanbaǵan sekildi. Tek Hrapýnov kelgen soń ǵana jaǵdaı túzele bastaǵan kórinedi. Ol: «Men ákim bolyp kelgende «Kaztsınk» basshy­lyǵymen birge qaladaǵy jaǵdaıdy saraladyq. Sonan soń ǵana kásip­oryn basshylyǵy «Kaztsınkten» shyǵatyn tómengi paıyzdy ýly gazdardy ustaıtyn qondyrǵy ornatty. Osydan keıin baryp, biz táý­ligine jeti tsısterna qoıyltylǵan kúkirt qyshqylyn jınaıtyn bol­dyq. Al osy qondyrǵy qondyryl­mastan buryn barlyq ýly gaz aýany lastap, tabıǵatty búldirip keldi», - dep aıtady. Bul da bolsa Hrapýnovtyń oıdan shyǵarylǵan ótirikteriniń biri ekendigi rastal­ǵan jaıt, dep jazady buqaralyq aqparat quraldary.

Mine, búginde 63 jasqa kelgen qazaqstandyq eks-sheneýnik 2003-2007 jyldary ǵana zańsyz shetel asyryp jibergen 48 mıllıon dollar men 7,7 mıllıon eýrony qal­tasyna basyp alyp, ashý shaqyryp jatqan kórinedi.