Vıktor HRAPÝNOV: Jenevada vıllany qalaı satyp alýǵa bolady?

Almaty qalasynyń eks-ákimine qatysty 20 qylmystyq istiń qozǵalýynyń ózi-aq osyndaı sheshimniń shyǵarylýyna negiz bola alady. Hrapýnovqa halyqaralyq izdeý jarııalanbaı turyp-aq, qazaqstandyq qoǵamda «óziniń baılyqqa malynǵan keremet ómirin maqtan tutyp, ońdy-soldy aqshany shashyp júrgen burynǵy sheneýnikte sonshama mıllıondar qaıdan?» degen suraqtar kóp bolatyn. Asa iri alaıaqtyqqa qatysy bar degen kúdik taǵylǵan «shveıtsarııalyq mıllıonerdi» qolǵa túsirýge búgingi kúni qazaqstandyq qoǵamnyń múddeliligi de arta túsýde.

Hrapýnov mekenjaıyn ózgerte me?

Kaznette jıi kezdesetin tany­mal blogerlik tezısterdiń biri, birinshiden, moral men ádilettilik zańy boıynsha Vıktor Hrapýnov Jeneva kóline terezesi qaraıtyn vıllasyn bostandyqtan aıyrý ornyna aıyrbastaýy tıis, ekin­shiden, onyń otbasynyń zańsyz jınaǵan múlki Otanǵa qaıta­ry­lýy tıis ekendigin aıtady.
Áıtse de ázirshe Hrapýnovtyń ózi Shveıtsarııada tyǵylyp júrgen kezde bul solaı bolýy kerektigine qaramastan, júzege asyrylýy qıyn­daý stsenarıı bolyp kórin­edi. Mıllıondaǵan dollardy Qa­zaqstannan alyp kete otyryp, Al­matynyń eks-ákimi óziniń ar­manyn oryndaǵan bolyp otyr. Al endi qazaqstandyq salyq tóleýshilerdiń tilegin oryndaıtyn kez keldi. Barlyq aktıvterdi qaı­tarýy tıis.
Mine, týra osy tusta prob­le­malar týyndaıdy - Hrapýnov el­ge qaıtýǵa ǵana emes, teńge ekvı­va­lentindegi mıllıardtardy qaı­­tarýǵa da asyqpaıdy. Óıtkeni Hrapýnovta aınalyp kelgende aıyrylyp qalmaýǵa tyrysarlyq baılyq barshylyq. Tanymal eý­ro­­palyq basylymdardyń bolja­my boıynsha, qazaqstandyq burynǵy olıgarhqa, kóz aldymyzǵa elestetý qansha jerden qıyn bol­sa da, 400 mıllıon shveıtsarııalyq frank nemese 300 mıllıon dollar tıesili kórinedi.
Qaıtyp oralatyny jaıynda qansha jerden sendirgisi kelgenine qaramastan, ol Qazaqstannan bir­jola qashty jáne eshqashan qaı­typ oralý nıeti bolǵan joq. Áıt­pese ushaqqa 20 tonnadan asatyn óziniń jeke zattaryn tyqpalamas edi.

                                                            Shalqyp ómir súrýge tyıym sala almaısyń

«Adal eks-sheneýnik» Hrapý­nov­tyń Shveıtsarııa sekildi qym­bat elde qalaı kún kórip júrgenin bilý - Qazaqstandaǵy kóptegen adamdar úshin, árıne, qyzyq. Bi­reý­ler úshin bul jańalyq bolýy da múmkin, biraq erli-zaıypty Vıktor men Leıla Hrapýnovtar jáne olardyń uly Іlııas pen qy­zy Elvıra óz ómirlerin baılyqqa arnaǵany shyndyq. Áńgime birin­shi kezekte, orasan qarajatqa «lıýks» klasyndaǵy jyljymaı­tyn múlik satyp alýlary jóninde bolmaq. Birde Hrapýnov otbasy­nyń shetelderden satyp alǵan bas aınalarlyq zattary jaıyndaǵy maqalaǵa baılanysty «Nesi bar, óte baı jáne uzaq jyldar boıy sýpertutyný rejıminde ómir súrip kele jatqan adamdar onyń mánin jaqsy túsinedi» dep jazdy belgili bir qazaqstandyq blogger óziniń pikir bólisýlerinde.
Hrapýnovtyń óziniń suhbat­ta­rynda baılyǵyn áıeli jáne onyń «VILED» atty fırmasynyń arqa­synda jınaǵany jaıynda áńgime­lep, «ańqaý Batys jýrnalısterin» sendirgisi keledi. Atalǵan faktini nazarǵa alǵannyń ózinde, Vıktor men Leıla Hrapýnovtarǵa tıesili fırmanyń tolyq maǵynasynda zergerlik buıymdar satatyn ká­sip­oryn emes bolǵandyǵy belgi­li.
«VILED» jyljymaıtyn mú­lik­tiń shuraıly bólikteriniń ıesi, sonymen birge, sondaı bıznes úshin eń arman bolǵan jerlerdegi jarnamalyq bılbordtardyń qo­jaıyny jáne korrýptsııalyq she­malar qatysýshysy retinde bas­pasóz betterinde mezgil-mezgil ózi­niń aıǵaı-shýymen kórinis taý­yp turdy. Ákimniń óziniń kóme­gensiz, mundaı tabysty bólikter­diń bárin onyń fırmasy óz ýy­syna jınap ala almaıtynyn túsiný qıyn emes. Tipti bireýler «VILED» arqyly Hrapýnovtyń Almaty ákimi retinde sybaılastyq qyzmeti júzege asyrylyp turdy dep te aıtyp qalyp júrdi.
Óziniń qoly qoıylǵan qujat­ty qajet etetin adamdardy ol ózi­niń dúkenderindegi brıllıant­tardy satyp alýǵa májbúrlep, keıinnen sol asyl tastardy dúken sórelerine qaıtyp ákep qoıǵy­za­tyn dep te aıtady. Osylaı brıl­lıanttar toqtaýsyz aınalyp jú­re­tin.

                                                                    7000 paıyz paıda

Almatynyń basty memlekettik qyzmetkeri retinde Vıktor Hra­pýnov baıý úshin negizgi kóz retinde jer men jyljymaıtyn nysan­dardy keńinen paıdalana aldy. Tekseris barysy boıynsha, Hra­pý­novtyń jeke baqylaýymen ót­kiziletin alyp-satarlyq kelisim­shart­tar keı kezderi 7000 paı­yz­dyq marjamen ótken. Bul - ákimshilik resýrs kómegimen ýchaske eń tómengi qunmen saty­lyp, keıinnen naryqtyq baǵamen qaıta satylatyn jaǵdaılar da bolyp turǵan. Ekonomıster «500 paıyz jáne odan da joǵary paı­dany kórip turǵanda, qylmysqa barmaıtyn kapıtal bolmaıdy» dep beker aıtpaıdy.
Burynǵy baǵynyshty bolǵan adamdar megapolıs ákimi Hra­pýnov­tyń satylatyn nárseniń bárin satqanyn esterine alady. Birde-bir ınfraqurylym nysany onyń kezinde nólden nátıjege deıin jetkizilmegen.
Osyndaı aınalymdary barda, Hrapýnov úshin Shveıtsarııada Ko­lonıden, Jenevanyń feshene­bldik aýdanynan vıllalar jáne qulshylyq etý taýynda «Hotel de Park» satyp alýǵa aqsha tabý túk emes ekendigi belgili. Sonymen qatar kópshilikti búgingi kúni Hra­pýnovtyń qandaı aqshaǵa qy­zyna Jenevadan ıspandyq áshekeıler satatyn býtık alyp ber­gendigi de qyzyqtyrady.
Sarapshylar Hrapýnov óziniń tabysyn ártaraptandyrý úshin «qaıtarylmaıtyn banktik nesıe­ler» dep atalatyn nesıelerdi paı­dalanǵan bolýy múmkin degen­di aıtady. Týra osy «qaıta­ryl­maıtyn banktik nesıeler» arqy­ly ol 1 mıllıon AQSh dollaryn Shveıtsarııa ekonomıkasyna sa­lyp, sonyń negizinde Shveıtsarııa­nyń azamattyǵyn «iri ınvestor» kategorııasy boıynsha alýy da múmkin.
V. Hrapýnovtyń esepshotynda bas aınaldyrar somanyń paıda bolýyn basqasha túsindirý múmkin emes. Onyń álemdik olıgarhtar ól­shemi boıynsha ákimdik eńbeka­qysy 300 mıllıon dollar jınaýǵa jetpeıdi.

(«Aıqyn» gazetiniń 13.09.2012 j. shyqqan №17 (2082) sany. Daıyndaǵan - Alma Muhamedjanova).