Venetsııada «Qazaq dalasynyń yrǵaǵy» atty kórme ashyldy

Kórme «Rýhanı jańǵyrý» memlekettik baǵdarlamasynyń aıasynda uıymdastyryldy jáne Venetsııaǵa kóptegen kýratorlar men óner súıer qaýym keletin ataqty Venetsııa bıennalesi kezinde ótedi.

Palatstso Dona Del Roze ( Palazzo Dona Delle Rose) - Venetsııanyń júregindegi tarıhı ári sımvoldyq oryn, dıplomat (Konstantınopoldegi elshi), gýbernator, prokýror jáne 1610 jylǵy Venetsııanyń 90-shy dojy Leonardo Dona negizin qalaǵan saraı. Sodan beri atadan qalǵan palatstsoǵa sol otbasy ıelik etedi, kórkemdik qor kóptegen jyldar boıy Venetsııa bıennalesinde kórme ótkizedi.

Á. Qasteev atyndaǵy óner mýzeıi qorynan «Qazaq dalasynyń yrǵaqtary» ekspozıtsııasy HH ǵasyrdyń ekinshi jartysyndaǵy Evgenıı Sıdorkın, Salıhıtdın Aıtbaev, Albert Gýrev, Isataı Isabaev, Qadyrbek Kametov, Maqym Qısamedınov jáne Borıs Pak sııaqty kórnekti qazaqstandyq sýretshilerdiń 20 grafıkalyq týyndylaryn usynady. HH ǵasyrdyń 60-shy jyldarynan bastap, Qazaqstan grafıkasynda janrlardy, tehnıkany keńeıtý, materıaldarmen jumys isteý jáne jańadan paıdalanylmaǵan mánerleý quraldaryn izdeý kezinde kórkemdik tásilderdiń odan ári zerttelýi belsendi boldy.

Qazaqstan grafıkasynyń klassıgi Evgenıı Sıdorkınniń «Qazaqtyń ulttyq oıyndary» toptamasynan (1963) alynǵan «Kókpar», «Qyz qýý» jáne «Báıge» lıtografııa-jaýharlarynyń plastıkalyq tili sýretshi alǵashqylardyń biri bolyp júgingen saq ań stıliniń elementterin, beıneli stılıstıkasyn beredi. Bul jalyndy kóshpelilerdiń túp negizin, jaı oǵyndaı jyldamdyǵyn, básekelestikke degen qumarlyǵyn, kúrestegi ótkirligin kórsetetin jatyq syzyqtar, rıtmıka, keńistikti uıymdastyrý jáne keremet kompozıtsııalyq sheshimder.

«Bizdiń ata-babalarymyz qorshaǵan ortamen etene ómir súrip, ózderin tabıǵattyń ajyramas bólshegi sanaǵan. Olardyń murasynyń jarqyn kórinisi, kórkem bolmysy men rýhanı baılyǵynyń aıshyqty belgisi - «ań stıli» óneri. Janýarlar beınesin turmysta paıdalaný adam men tabıǵattyń ózara baılanysynyń sımvolyna balanyp, kóshpendilerdiń rýhanı baǵdaryn aıqyndap otyrǵan. Jalpy, «ań stıli» fenomeni álemdik ónerdegi bıik belesterdiń biri sanalady»,- dep ataıdy Prezıdent N. Nazarabaev «Uly dalanyń jeti qyry» maqalasynda.

«Sáken Seıfýllındi oqyǵanda» (1964) toptamasynan alynǵan Sıdorkınniń eń tereń oıly «Besik jyry» lıtografııasynda - ana men bala músini qoldan salynǵan sýretke uqsaıtyn sopaq pishin qalyptastyrady. Pastelmen salynǵan grafıkaǵa uqsas anyq emes syzyqtar, erekshe plastıka oǵan kólemdilik pen jumsaqtyq beredi. Munda árbir syzyq pen qımyldyń erekshe maǵynasy bar. Bul ananyń jabyńqy kózderinde tynyshtyq, eńkeıgen áıeldiń úılesimi, názik kúlkisi men sábıdi mápelep qushaǵyna alýy. Bul týyndyda, Leonardonyń jáne Rafaeldiń Madonnalaryndaǵydaı, ananyń sheksiz náziktigi men súıispenshiligi bar. «Alpamys batyr» (1976) jyryna arnalǵan «Batyrdyń týýy» toptamasynda qorqynyshty batyrlardy dańqtaıtyn epostyq ertegilerdiń erkin rýhy sırek poetıkalyq kúshpen qaıta qurylady.

Qazaq batyrlyq jyrynyń taqyryby Albert Gýrevtiń «Qazaq jyraý-batyrlarynyń jyrlary» (1970) toptamasynan «Batyrdyń jebesi», Isataı Isabaevtyń «Qazaq eposy» (1987) toptamasynan «Jekpe-jek» jáne basqa da oforttarynda kórinis tapqan. Salıhıtdın Aıtbaevtyń «Qazaq jyrlary» (1980-1981) toptamasynan «Aıtys» jáne «Jylqyshy» oforttary men akvatıntalary qazaq halqynyń ózindik jáne biregeı álemin jarqyn kórsetedi. Maqym Qısamedınovtiń «Mahambet» lınogravıýrasy rýhanı jiger men fızıkalyq kúshti baılanystyratyn azattyq qozǵalystyń kóshbasshysy Mahambettiń beınesine arnalǵan. Borıs Paktiń «Baqyt» jáne «Jańǵyryq» lınogravıýralary adamı baqyt pen týǵan jerdiń sulýlyǵyn beredi.

«Á. Qasteev atyndaǵy QR Memlekettik óner mýzeıi álemniń iri mádenı ortalyqtarynyń sheteldik kórermenderine óziniń biregeı kollektsııasynyń bólimderin, Qazaqstannyń biregeı beıneleý ónerin alǵash ret usynyp otyrǵan joq», - deıdi mýzeı dırektory Gúlmıra Shalabaeva.