Vashıngtondaǵy C5+1 sammıti tabysty ótti – sarapshylar pikiri
ASTANA.KAZINFORM - Sarapshylar QR Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev pen Qazaqstan delegatsııasynyń Vashıngtondaǵy mereıtoılyq C5+1 sammıtine saparynan keıin Qazaqstan men AQSh arasyndaǵy qarym-qatynasta aıtarlyqtaı serpilis bolǵanyn atap ótti, dep habarlaıdy Kazinform agenttiginiń menshikti tilshisi.
Halyqaralyq salyq jáne ınvestıtsııa ortalyǵynyń energetıka, ekonomıkalyq ósý jáne qaýipsizdik baǵdarlamasy dırektorynyń orynbasary Ýeslı Aleksandr Hıll AQSh-ta ótken C5+1 sammıti týraly pikir bildirdi.
- Meniń oıymsha, sammıt úlken tabysqa jetti. Uzaq ýaqyt boıy C5+1 formaty shyndyqqa qaraǵanda rıtorıkaǵa kóbirek uqsady, aıtylady, biraq kóp áreket bolǵan joq. Men bul sammıt naqty mindettemeler qabyldanatyn, kelisimderge qol qoıylatyn jáne kelisimder jasalatyn bolashaqtaǵy kóptegen sammıttiń alǵashqysy bolady dep úmittenemin, - dedi Ýeslı Aleksandr Hıll.
Sarapshy Ortalyq Azııa elderi men amerıkalyq bıznes arasyndaǵy qol jetkizilgen kelisimderdiń mańyzyn atap ótti:
- Aldaǵy ýaqytta men jeke ózim bul ınvestıtsııalardyń qaıda baǵyttalatynyna nazar aýdaramyn. Meniń oıymsha, bizdi Ortalyq Azııadaǵy ınvestıtsııalyq ahýal úshin óte qyzyqty kezeń kútip tur. Qasym-Jomart Toqaev pen Donald Tramptyń kezdesýi sátti ótti, - deıdi ol.
Eki el arasyndaǵy qarym-qatynastyń bolashaǵy týraly aıta kele, sarapshy Qazaqstan men AQSh arasyndaǵy ınvestıtsııalar men saýda eki negizgi baǵytqa baǵyttalatyny týraly pikir bildirdi.
Birinshisi - logıstıka. AQSh pen Ortalyq Azııa elderi, ásirese Qazaqstan arasyndaǵy saýdadaǵy eń úlken qıyndyq – taýardy elden shyǵarý jáne elge jetkizý.
Bul AQSh-tyń Kaspıı teńiziniń ınfraqurylymyna, Ońtústik Kavkazdaǵy beıbitshilikke, Túrkııa men Grýzııadaǵy saıası oqıǵalarǵa, sondaı-aq jalpy álemdik jaǵdaıǵa, sonyń ishinde Kavkaz ben Kaspıı teńizindegi «Orta dáliz» dep atalatyn ınfraqurylymnyń jaǵdaıyna basa nazar aýdarýy kerek degendi bildiredi.
Ekinshiden, mańyzdy mıneraldar. Sondyqtan, AQSh pen Qazaqstan arasyndaǵy mıneraldar boıynsha ózara túsinistik týraly memorandým bolashaqta nazar aýdartatyn bolady.
AQSh-qa tek óziniń óńdeýi úshin ǵana emes, naryqty toltyrý jáne mıneraldy shıkizat baǵasyn tómendetý úshin de mańyzdy mıneraldar qajet.
Freedom Holding Corp. bas dırektory Tımýr Týrlov Qazaqstan prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń Vashıngtonǵa sapary kezinde Tramp ákimshiligi qazaqstandyq delegatsııany óte jyly qarsy alǵanyn aıtty.
- Meniń túsingenimshe, sapar oń boldy jáne úmitti aqtady. Mańyzdy kelisimderge qol qoıyldy. Biz joǵary laýazymdy sheneýnikterdiń nazaryn aýdardyq, olar Ortalyq Azııa qazir mańyzdy seriktes ekenin atap ótti. Biz AQSh úshin basymdyqqa aınalyp kele jatqanymyzdy kórip otyrmyz. Olar bizge jáne bizdiń elimizge ınvestıtsııa salýǵa daıyn, al Qazaqstan úshin bul eń ozyq tehnologııalarǵa qol jetkizý jáne barlyq negizgi ekonomıkamen qarym-qatynasymyz ben seriktestigimizde durys tepe-teńdikti qamtamasyz etý múmkindigi, - dep atap ótti Tımýr Týrlov.
Amerıka Qurama Shtattarynyń Túrkimenstandaǵy burynǵy elshisi Mettıý Klımoý ótken jyly Ashhabadtan 2019 jyldan 2024 jylǵa deıin AQSh elshisi bolyp oralǵanyn jáne prezıdent Tramptyń shaqyrýymen memleket basshylarynyń C5+1 formatyndaǵy kezdesýge qatysýy týraly pikirin bóliskenine qýanyshty ekenin aıtty.
- Men 2019 jyly Ashhabadqa kelgen kezde C5+1-diń sonshalyqty tez ósýi múmkin emes edi. Men úshin bul senimdi nyǵaıtatyn arhıtektýra. Bul Ortalyq Azııadan óte alys ornalasqan Amerıka Qurama Shtattarynyń aımaqqa degen qyzyǵýshylyǵyn kórsetý jáne Shyǵys pen Batys arasyndaǵy ózara baılanystyń mańyzdylyǵyn moıyndaýdyń bir joly. Ortalyq Azııaǵa alǵashqy saparymnan bergi alty jyldy eske túsirgende, jaǵdaıdyń qanshalyqty tez jaqsy jaqqa ózgergenine tańǵalamyn jáne 5+1 kelisimi bul ósimge ishinara úles qosty dep oılaımyn, - dedi Mettıý Klımoý.
- Men kezdesken jáne tanysyp jatqan Ortalyq Azııa jastarynan áldeqaıda kóp múmkindik, kásipkerlik rýh, bilim jáne kúsh-jiger kóremin. Meniń oıymsha, Ortalyq Azııanyń bes eliniń barlyǵynda paıdalanylmaǵan orasan zor áleýet bar. Al endi bizde bul salany shynymen damytý úshin birneshe jyl buryn bolmaǵan múmkindikter bar, - dedi Mettıý Klımoý.
Buǵan deıin biz S5+1 formaty S5+3 bolyp keńeıýi múmkin ekeni týraly amerıkalyq sarapshy pikirin jarııalaǵanbyz.