Vashıngtonda Izraıl men Lıvan arasyndaǵy úshinshi kelissóz bastaldy

AQSh astanasynda beısenbi kúni Izraıl men Lıvan ókilderi arasyndaǵy úshinshi týra kelissózder bastaldy. Kezdesýler AQSh Memlekettik departamentiniń delegatsııasy qatysýymen ótýde jáne eki kúnge sozylady.

Bul – bıylǵy jyldyń basynan beri eki el delegatsııalarynyń úshinshi betpe-bet kezdesýi, buǵan deıingi raýndtar 14 jáne 23 sáýirde ótken edi. Kelissózder atysty toqtatý rejımi turaqsyz jaǵdaıda jáne Lıvannyń ońtústiginde jalǵasyp jatqan urystar fonynda ótip jatyr, al toqtatý rejıminiń merzimi jeksenbi kúni aıaqtalmaq.

Kelissóz aıasynda jalǵasyp jatqan soqqylar

Kelissózder júrip jatqanyna qaramastan, Izraıl Lıvan aýmaǵyna soqqylar berýdi jalǵastyryp otyr.

Sársenbi kúni, Lıvan densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń málimeti boıynsha, Beırýttan ońtústikke qaraı trassadaǵy kólikterge jasalǵan soqqylardan segiz adam, sonyń ishinde eki bala qaza tapty. Ońtústik aımaqqa jasalǵan basqa soqqylardan taǵy toǵyz adam qaza boldy.

Beısenbi kúni Izraıl áskeri shabýyldaryn jalǵastyryp, Bekaa alqaby men Lıvannyń ońtústigindegi eldi mekenderge evakýatsııa týraly jańa eskertýler jasady.

Izraıl áskeri soqqylardyń «Hezbolla» nysandaryna jáne ınfraqurylymyna baǵyttalǵanyn málimdedi. Lıvan tarapynan jáne qozǵalys ókilderi Izraıldi atysty toqtatý rejımin júıeli túrde buzyp otyr dep aıyptaıdy.

Kelissózderge kim qatysyp jatyr

Lıvan delegatsııasyn el prezıdenti Jozef Aýn taǵaıyndaǵan dıplomat Sımon Karam basqarýda. Delegatsııa quramyna AQSh-taǵy Lıvan elshisi Nada Hamade Moavad, mıssııanyń orynbasary Vıssam Býtros jáne Vashıngtondaǵy Lıvan áskerı attashesi general Olıver Hakme kiredi.

Izraıl tarapynan AQSh-taǵy elshi Iehıel Leıter, Izraıl Qorǵanys armııasynyń strategııalyq basqarma bastyǵy brıgadalyq general Amıhaı Levın jáne Izraıl Ulttyq qaýipsizdik keńesi keńesshisiniń orynbasary Iossı Draznın qatysyp otyr.

AQSh delegatsııasynan kelissózderge Memlekettik hatshy keńesshisi Maıkl Nıdhem, Memlekettik departament ókili Djeı Mens, sondaı-aq Izraıl men Lıvandaǵy AQSh elshileri Maık Hakabı men Mıshel Issa qatysyp otyr.

Lıvan ishindegi kelispeýshilikter

Kelissózder Lıvannyń óz ishinde aıtarlyqtaı daý týǵyzdy. Eldiń joǵary bıligi kelissóz maqsattary men aýqymyna qatysty bir pozıtsııaǵa kele almaı otyr.

Lıvan prezıdenti Jozef Aýn jáne premer-mınıstr Navaf Salam Izraılmen týra kelissózderdi qoldaıdy. Sol ýaqytta «Hezbolla» qozǵalysy jáne onyń odaqtastary, sonyń ishinde parlament spıkeri Nabıh Berrı, tek janama baılanys formatynda kelissóz júrgizýdi qoldaıdy.

AQSh buǵan deıin prezıdent Aýn men Izraıl premer-mınıstri Bınıamın Netanıahý arasynda týra kezdesýdi uıymdastyrýdy usynǵan. Bul bastama Lıvan ishinde ishki shıelenistiń jańa tolqynyna qaýip tóndirýi múmkin dep esepteledi.

Keıbir sarapshylar Lıvandaǵy ishki kelispeýshilikterdiń kúsheıýi men memlekettik ınstıtýttardyń álsireýi Izraılge tıimdi dep sanaıdy, sebebi bul eldi syrtqy qysymǵa áldeqaıda osal etedi.

«Hezbolla» ustanymy

«Hezbolla» bas hatshysy Naım Kasem qozǵalys Lıvan memleketimen birqatar maqsatqa jetý úshin yntymaqtasýǵa daıyn ekenin málimdedi, sonyń ishinde Izraıl soqqylaryn toqtatý, Izraıl áskerin shyǵarý, Lıvan armııasyn ońtústikke ornalastyrý, tutqyndardy qaıtarý jáne zaqymdanǵan aýdandardy qalpyna keltirý bar.

Sonymen qatar Kasem «Hezbolla» Izraılmen týra kelissózdi qoldamaıtynyn atap ótti. Qozǵalys málimetine sáıkes, sońǵy aptalardaǵy shabýyldardyń kóbi Izraıl áskerleri men tehnıkasyna baǵyttalǵan.

Taraptar ne týraly talqylap jatyr

Kelissózderdiń negizgi taqyryptarynyń biri – atysty toqtatý rejımin saqtaý.
Lıvan bıligi Izraıl soqqylaryn toqtatyp, AQSh tarapyna 2024 jylǵy toqtatý kelisiminen keıin Lıvanǵa kelgen zııandar týraly málimet usynýdy maqsat etedi.
Izraıl óz kezeginde «Hezbolla» nysandaryna soqqylar jasaý múmkindigin saqtap, qozǵalysty qarýdan bosatýdy qalaıdy.

Keıbir ızraıldik saıasatkerler ońtústikte býferlik aımaq qurýdy usynsa, keıbireýleri shekara mańyndaǵy keıbir aýmaqtardy faktilik baqylaýǵa alýdy qarastyrýda.
Lıvan bıligi Izraılmen qatynasty qalypqa keltirýdi qarastyrmaıdy jáne sheshimniń negizi retinde 1949 jylǵy bitim kelisimin negizge alady.

AQSh kelissózderde jalǵyz deldal bolyp otyr

Frantsııa 2024 jylǵy bitim monıtorıngi mehanızmine qatysqanymen, Al Jazeera silteme jasaıtyn dıplomatııalyq derekter boıynsha Izraılge naqty yqpal tek Vashıngtonda shoǵyrlanǵan.

Kóptegen analıtıkter AQSh-tyń beıtarap deldal bola alatynyna kúmán keltiredi, sebebi Vashıngton men Izraıl dástúrli túrde tyǵyz baılanysta.

Saýd Arabııasy kelissózderge daıyndyqta mańyzdy ról atqarady. Er-Rııad sońǵy aptalarda Lıvan ishindegi saıası kúshterdiń arasyndaǵy qarama-qaıshylyqty azaıtyp, kelissózge úılesimdi pozıtsııamen kelýge tyrysty.

Aıta keteıik, Lıvan men Izraıl arasyndaǵy bitim taǵy úsh aptaǵa uzartyldy. Bul týraly AQSh prezıdenti Donald Tramp Truth Social áleýmettik jelisindegi paraqshasynda málimdedi.

Lıvan men Izraıl arasyndaǵy kelissózderdiń úshinshi kezeńi kelesi aptada ótedi.