Vampırler men mystan kempirler nemese «Helloýın»-niń qazaqqa keregi bar ma? (FOTO)
ASTANA. QazAqparat - Sizdiń ákeńiz aýyr kúrekpen jer qazyp, qart anańyz qolymen esik aldyna jupar ıisi ańqyǵan alqyzyl gúlder ekse, gúlder kúnde qarasań da kóz toımaıtyn baqqa aınalsa, biraq bireý kelip ata-anadan qalǵan sol baǵyńyzǵa aramshóp egip ketse, qaıtar edińiz? Árıne, ashýyńyz keledi, ata-anańyzdyń eńbegin aramshóp basyp ketetinin oılap, janyńyz aýyrady, julqyna, sol aramshópti tamyrymen talqandaı bastaısyz.
Mine, qazaq balasyna ata-anasy ǵumyryn arnap, ádemi esim berip, onyń tusaýyn kesip, tilasharyn jasap, aıdaryn alyp, adamgershilikke baýlyp, qyz bolsa, qımaı uzatyp, ul bolsa, otaýyn tigetin keshegi ata-anamyzdyń tárbıesin umyta, ózgeniń saltyna erý - baǵymyzǵa bireýdiń kelip aramshóp egip ketkenimen teń dúnıe. Biraq ókinishke oraı, baý-baqshany aramshópten aryltýǵa tez árekettensek te, tárbıemizge tónip turǵan basqa aǵymdardy toqtatýǵa asyqpaıtyn sııaqtymyz.
Áýel bastan eskertip qoıaıyq: kez kelgen ult, kez kelgen qoǵam, kez kelgen senim ókilderi óz tártibi men sana-sezimi boıynsha ómir súrýge quqyly. Biz tek bir el jappaı toılaıtyn «Helloýın»-niń bizdiń qoǵamda toılanýy, qazaq jastarynyń «Helloýın» úshin aýzy-bastaryn qanǵa boıap, ólilerdiń keıpine enýi - aqylǵa qonymsyz qubylys ekenin aıtpaqpyz búgin. Jalpy, buǵan deıin jazǵanymyzdaı, qazannyń 31-nen qarashanyń 1-ine qaraǵan túni álemdegi barlyq adamdar AQSh pen Kanadanyń sońynan erip, búginde máni men maǵynasyn kóbi túsine bermeıtin Helloýın - putqa tabyný merekesin atap ótýge daıyndalýda. Helloýınniń túp-tamyry Brıtanııa men Irlandııa elderin mekendegen ejelgi keltterdiń zamanynda jatyr. 1 qarashaǵa eń jaqyn aı tolǵan túni olar «jazdyń sońy» degendi bildiretin Samaın meıramyn toılaıtyn. Keltter Samaın kezinde adam men rýhtar áleminiń arasyndaǵy bóget joıylyp, jaqsy rýhtar da, zulym rýhtar da jerdi kezip júredi dep senetin. Sondaı-aq olar ólilerdiń rýhtary óz úılerine qaıta keledi dep eseptep, olarǵa jaǵý úshin as-sý ázirlep qoıatyn. Sondyqtan búginde arýaq ne mystan bolyp kıingen balalar úıme-úı júrip, birdeńe bermese, tálkek qylyp sazaıyn tartqyzamyz dep úı ıelerin qorqytýlarymen ózderi ańdamaı Samaın meıramy joralarynyń qaıta jańǵyrýyna úles qosady. HІH ǵasyrda Irlandııa men Shotlandııa emıgranttary bul merekeni Amerıkaǵa ákeldi. Tek ótken ǵasyrdyń 1920 jyly Nıý-Iork pen Los-Andjeles qalalarynda alǵash ret resmı toılandy. Kele-kele Helloýınde aǵashtardy órteý, shamdardy syndyrý sekildi usaq buzaqylyqtar sánge aınala bastady. 1950 jyldardan bastap Helloýın kommertsııalyq turǵydan paıda ákele bastady. Kostıýmder, áshekeıler, ashyqhattar jáne basqa da zattar óte joǵary suranystarǵa ıe bola bastady. AQSh pen Kanadada toılanyp kelgen jańasha sıpattaǵy Helloýın búginde Eýropa men basqa da qurlyqtarǵa qanatyn jaıa bastady. Qazaqstanǵa da keldi. «Dúrligetin ne bar?» dersizder. Biraq sizderge naqty mysal keltireıik. Áriptesimiz osy aptanyń basynda Ońtústik Qazaqstan oblysyna issaparǵa barǵan. Qaıtarda Shymkent áýejaıyna kele jatyp, kólik júrgizýshisi men onyń mektepte oqıtyn qyzynyń arasyndaǵy áńgimeni eriksiz tyńdaǵan. Sonda qyzy ákesine «juma kúni mektepte «Helloýın» ótedi, soǵan kostıým kerek» dep, mazasyn alady. Ókinishke oraı, áriptesimiz Shymkenttiń qaı mektebi «Helloýın» toılaıyn dep jatqanyn surap úlgermegen. Al ǵalamtordaǵy myna habarlandyrýlarǵa qarap, «Helloýın»-niń kókesin Astanaǵa kelgende kóresiz» deýge májbúrmiz. «Helloýın»-ge arnalǵan kıim-keshek satatyn saıttyń saýdasy qyzyp jatqan tárizdi, «Astana ýnıversıtetiniń» saıty byltyrǵy «jyn-oınaqtyń» fotoreportajyn salyp qoıǵan. ıAǵnı, ýnıversıtet bul «merekeni» bıyl da toılamaq. Túngi klýbtardy bylaı qoıǵanda, Astanadaǵy Qazaq Gýmanıtarlyq zań ýnıversıteti «dıskoteka» ótkizemiz dep jarnama bergen. Al «Park Inn by Radisson Astana» qonaq úıindegi RBG meıramhanysynda «Helloýın»-ge kelemin deýshilerdiń sany kóp sııaqty. Sebebi, meıramhana ákimshiligine habarlasyp bilgenimizdeı, klýbta otyratyn oryn joq. Tek 5 myń teńgege bılet satyp alyp, kokteıl ishýge, «mystan kempir, vampır, eles, qara mysyqtarmen» birge túnimen bıleýge bolady. Aıtqanymyz birjaqty pikirdiń qorytyndysy bolmasyn dep Qazaqstan Musylmandary dinı basqarmasyna habarlastyq. Sóıtsek, múftııattyń baspasóz bóliminiń meńgerýshisi Aǵabek aǵamyz tipti kesh batpaı kóshede «Helloýın» toılaýshylardy kórgenin aıtyp, jaǵamyzdy ustatty.
«Otbasymyzben birge kólikke minip, qala ishinde kele jatqanbyz. Joq jerden betine maska kıgen jigit keldi de, bala-shaǵama qarap, oıyna kelgen istedi. Balalarym árıne, qatty shoshydy. Osylaısha, bala-shaǵany, jastardy qorqytýdyń rasymen de óte qorqynyshty kórinisine kýá boldym. Aıtaıyn degenim, bul adamı qundylyqqa jatpaıtyn, tek qana zııan ákeletin úrdis. Qandaı da bir qaýym ózgeniń qalyptasqan úrdisine, bolmasa, bir dástúrine, tipti, kúndelikti qoldanatyn dúnıelerine eliktese, ol qaýym sol qoǵamǵa uqsap ketedi. Sondyqtan adamdy qorqytý, qaıta tirilgen adamnyń keıpine ený, ony qoǵamǵa ashyq nasıhattaý - jastarymyzdyń teris túsinikte ósip-ónýine qatty yqpal etedi. Aýzynan qan aqqan adamnyń beınesi eresek adamnyń júregin de titirkendiredi. Dástúrimizge, qazaqı bolmysymyzǵa, musylmandyǵymyzǵa jat dúnıeniń qoǵamda ashyq nasıhattalýyna qarsymyn», - deıdi QMDB baspasóz bóliminiń meńgerýshisi Aǵabek Qonarbaıuly.
Al depýtat Aldan Smaıyl álgi «Áýlıe Valentınge» qarsy shyqqandaı, bul úrdiske de aqylmen toıtarys berý kerek degen pikirin bildirdi.
«Mundaı qubylystar qoǵamymyzda buryn da baıqalǵan. Álgi «Áýlıe Valentın» kúni esterińizde shyǵar, sol kúnniń toılanýyna qarsy shyqqan jastarymyz Qozy-Kórpesh-Baıan sulý kúnin toılaıtyn boldy. Jastardyń osyndaı qozǵalysy memleket tarapynan, «qoǵamǵa ıe bolamyz» degen partııalardyń tarapynan qoldaý tabýy kerek. Jastardy jat salttyń saldary tıdi dep, kinálaýdyń qajeti joq. Osyndaı dúnıelerdiń enýine jol bergen ózimizdi kinálaýymyz kerek. Ekinshiden, osyny toılap jatqan stýdentter bolsa, olardyń qaı ýnıversıtette oqıtynyn anyqtap, tárbıe isi jónindegi jaýapty adamdar jastarǵa aıqaı-shýsyz bul merekeniń mynandaı jaman tusy bar, qazaqtyń qyz-jigitterine keregi joq mereke kenin aıtyp, túsindirýi kerek. Kezindegi «herlem sheık» bıi sekildi ulttyq bolmysymyzǵa jara salatyn qubylystyń biri - osy Helloýın», - deıdi depýtat.
«Helloýın»-di aıtyp, qorqyp otyrǵan biz ǵana emes. Din jáne qoǵam qaıratkerleri ony «kommertsııalyq joba» men «mádenı otarlaý» quraly dese, pedagogtar men psıhologtar «zulymdyq beınesimen oıyndardyń» ásirese, jas balalardyń jetilmegen psıhıkasyna qaýip tóndirýi múmkin dep qorqyp otyr. Karnaval men maskaradqa jany jaqyn Reseıdiń ózi «qaıtsek «Helloýın»-nan qutylamyz degen máseleni kóterýde. Keshe ǵana Bı-bı-sı y «Zaprety v shkolah, reıdy v klýbah: kak v Rossıı borıýtsıa s Helloýınom» degen taldaý materıal usyndy. Sondyqtan boıymyzǵa baýyrmaldylyq, mahabbat pen adaldyq, úlkenge qurmet, kishige izet, bııazylyq ekken ata-anamyzdyń baǵyna aramshóp qaptap ketpeýdiń qamyn bizdiń de oılaǵanymyz abzal.
