Vaktsınalarǵa qatysty taralǵan aqparat shyndyqqa janaspaıdy – mınıstrlik

ASTANA. KAZINFORM – Densaýlyq saqtaý mınıstrligi áleýmettik jelilerde taralyp jatqan balalardyń aýrýyna sebep bolady degen «arzan vaktsınalardy satyp alý» týraly aqparattyń shyndyqqa sáıkes kelmeıtinin jáne jalǵan ekenin resmı túrde málimdedi. 

Atalǵan málimdemeler «Áńgime bar» podkastynda jýrnalıst Aınur Asanberdimen bolǵan suhbatta Narhoz ýnıversıtetiniń professory retinde tanystyrylǵan Kúlzada Abenovanyń aıtqan pikirlerine qatysty.

Aıta ketý qajet, Qazaqstan Respýblıkasynda Ulttyq profılaktıkalyq egýler kúntizbesi aıasynda qoldanylatyn barlyq vaktsına kópsatyly halyqaralyq jáne ulttyq saraptamadan ótedi, Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń (DDU) talaptaryna jáne ulttyq zańnamaǵa sáıkes tirkeýden ótip, qoldanýǵa ruqsat alady.

Vaktsınalardy satyp alý «arzandyq» qaǵıdaty boıynsha emes, sapa, qaýipsizdik jáne tıimdilik kórsetkishterine ǵana negizdele otyryp júzege asyrylady. Satyp alý barysynda kelesi talaptar eskeriledi:

• DDU-nyń kvalıfıkatsııa aldy ótýi nemese qatań retteýshi baqylaýy bar elderde tirkelýi;

• klınıkalyq zertteýlerdiń nátıjeleri;

• óndiristik tıisti praktıka (GMP) halyqaralyq standarttaryna sáıkestigi;

• tirkeýden keıingi qaýipsizdik monıtorınginiń derekteri.

Vaktsınalar «balalarda aýrý týyndatady» degen málimdemelerdiń eshqandaı ǵylymı dáleli joq jáne kópjyldyq halyqaralyq baqylaý derekterine qaıshy keledi. Kerisinshe, vaktsınatsııa qaýipti juqpaly aýrýlardan bolatyn syrqattanýshylyq pen ólim-jitimdi edáýir tómendetýge, myńdaǵan aýyr asqyný men ólim jaǵdaılarynyń aldyn alýǵa múmkindik berdi.

Keıingi 34 jylda Ulttyq ımmýndaý saıasatynyń arqasynda epıdemııalyq parotıtpen syrqattaný deńgeıi 100 eseden kóp tómendedi (1990 jylǵy 12 194 jaǵdaıdan 2024 jyly 118 jaǵdaıǵa deıin), vırýsty A gepatıti 32 eseden asa (1990 jylǵy 73 962 jaǵdaıdan 2024 jyly 2 289 jaǵdaıǵa deıin), al vırýsty V gepatıti 92 esege (1990 jylǵy 5 287 jaǵdaıdan 2024 jyly 57 jaǵdaıǵa deıin) azaıdy.

Vaktsınatsııanyń arqasynda balalar arasynda qyzylshamen syrqattaný 90%-dan kóp, al qyzamyq pen parotıt 95%-ǵa tómendedi. Polıomıelıt 1996 jyldan, dıfterııa 2009 jyldan beri tirkelmegen. Bul derekter ulttyq ımmýndaý baǵdarlamasynyń tıimdiligin aıqyn dáleldeıdi.

Mınıstrlik medıtsınalyq bilimi men tıisti kásibı quzyreti joq tulǵalardyń mundaı málimdemelerdi taratýy ata-analardyń densaýlyq saqtaý júıesine degen senimdi álsiretetinin jáne balalardyń densaýlyǵyna naqty qaýip tóndirýi múmkin ekenin atap kórsetedi. 

Qazaqstanda farmakologııalyq qadaǵalaý jáne jaǵymsyz reaktsııalardy monıtorıngteý júıesi jumys isteıdi. Onyń aıasynda árbir tirkelgen jaǵymsyz jaǵdaı mamandar tarapynan muqııat taldanady. Qaýip anyqtalǵan jaǵdaıda qoldanystaǵy zańnamaǵa sáıkes jedel sharalar qabyldanady.

Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstrligi azamattardy tek resmı aqparat kózderine, dárigerlerdiń usynymdaryna jáne dáleldi medıtsına derekterine senýge, balalardyń densaýlyǵyna jaýapkershilikpen qaraýǵa shaqyrady. Sondaı-aq jalǵan aqparat taratqany úshin ákimshilik jáne qylmystyq jaýapkershilik kózdelgen. 

Budan buryn elde kýrerlerge tumaýǵa qarsy vaktsınany tegin saldyrý máselesi pysyqtalyp jatqanyn jazǵanbyz.