Vaktsınanyń janama áserleri bar ma– maman pikiri
ALMATY. QazAqparat – Koronavırýsqa qarsy vaktsınanyń qanshalyqty mańyzdy ekendigi týraly QazAqparat tilshisine medıtsına ǵylymdarynyń kandıdaty, Hamza Jumatov atyndaǵy gıgıena jáne epıdemıologııa ǵylymı ortalyǵynyń basshysy Aınagúl Qýatbaeva aıtyp berdi.
- Aınagúl Muqanqyzy, aıtyńyzshy, adamdarǵa COVID-19 qarsy vaktsınasyn alý qanshalyqty mańyzdy?
- Ózderińiz biletindeı, bul búkil álemge taralyp jatqan vırýstyń jańa túri. Búgingi kúni 100 mıllıon adamda koronavırýstyń zerthanalyq rastalǵan jaǵdaı tirkeldi. Sońǵy kezderi aýrýdyń kóbeıýi baıqalady. Ólim sany da artýda. Sondyqtan vaktsına egý kerek. Bizde qazir qaýipti indetke qarsy vaktsına bar. Onyń paıdasy óte zor. Qazirdiń ózinde kóptegen elder vaktsınatsııalaýdy bastady. Koronavırýsqa qarsy vaktsınany 21 kúndik aralyqpen eki kezeńmen engizý kerek. Birinshi doza antıdenelerdiń az mólsherin óndirýge baılanysty qysqa qorǵanys áserin beredi. Ekinshi doza birinshisiniń áserin kúsheıtedi jáne nyǵaıtady, adam organızmindegi antıdeneler sany artady. Maqsat- ımmýnıtetti nyǵaıtý. Halyqty qanshalyqty tezirek vaktsınatsııalaımyz, soǵurlym aýrýdyń tómendeýi men turaqtanýyna qol jetkizemiz. Bizdiń mindetimiz - eldegi epıdemıologııalyq jaǵdaıdy turaqtandyrý, ólim sanyn mınımýmǵa deıin tómendetý.
Qazaqstanda vaktsınatsııa 1 aqpanda bastaldy. Bul reseılik «Spýtnık V» vaktsınasy. Ony egý sharalary birinshi kezeńde medıtsınalyq qyzmetkerlerge júrgiziledi. Sodan keıin muǵalimder men sozylmaly aýrýlary bar adamdarǵa salynady. Onyń kez-kelgen komponentine nemese oǵan uqsas komponentteri bar vaktsınaǵa joǵary sezimtaldyǵy bar azamattarǵa qoldanýǵa bolmaıdy. Óıtkeni bul jańa vaktsına. Allergııa, jedel ınfektsııalyq jáne ınfektsııalyq emes aýrýlar, sozylmaly aýrýlardyń qabynýynda, júkti áıelder men bala emizetin áıelderge sondaı-aq 18 jasqa tolmaǵandarǵa salynbaıdy.
Qazaqstanda aldyn ala medıtsınalyq tekserýden ótpeı, epıdemıologııalyq saraptama jasalmaı vaktsınany salýǵa ruqsat joq. Biz patsıenttiń densaýlyǵy jaıynda aqparat jınaımyz. Eger qarsy kórsetilimderi bolsa, egý sharalary júrgizilmeıdi.
-Koronavırýsqa qarsy vaktsınanyń janama áserleri bar ma?
-Klınıkalyq zertteýler kezinde júıelik asqynýlar bolǵan joq. Ár adamnyń aǵzasy vaktsınany ártúrli qabyldaıdy. Inektsııa salǵan dene bóligi qyzaryp, isinip aýrýy múmkin. Vaktsınatsııadan keıingi alǵashqy kúnderde adam ózin álsiz sezinýi múmkin. Dene temperatýrasynyń kóterilýin joqqa shyǵara almaımyz. Bul qalypty jaǵdaı. Al, koronavırýsqa qarsy antıdeneler organızmde alty aıǵa jýyq saqtalady.
-Halyqqa vaktsına tegin egile me?
- Búgingi kúni koronavırýsqa qarsy vaktsınatsııa memleket esebinen tegin júrgiziledi. Turǵyndar emhanaǵa baryp, saýalnama toltyryp, erikti túrde kelisim berýi kerek. Sonyme qatar, árbir azamat ekpeden bas tartýǵa quqyly. Qazir Densaýlyq saqtaý mınıstrligi kóp jumys atqaryp jatyr. Júıeli esepke alý maqsatynda Qazaqstanda elektrondyq vaktsınatsııa pasporty jasaldy.
- Vaktsınalaýdan keıin naýqastarmen betpe-bet kezdesip, maskasyz júre ala ma?
- Vaktsına jasalǵannnan keıi adamda qorǵaný qabileti birden paıda bolady, dep aıta almaımyz. Aǵzanyń ereksheligine qaraı antıdeneler árqalaı qalyptasady. Keıbireýlerde antıdene eki kúnnen keıin, al keı jaǵdaıda odan kóp merzimde paıda bolady. Biraq, eki ret salynǵan vaktsınatsııadan keıin de, muqııat bolǵan jón. Aýrýdy aldyn alý sharalaryna basymdyq berý kerek. Zalalsyzdandyrý quraldaryn qoldanyp, eki metr qashyqtyqty saqtaý mańyzdy bolyp qala beredi. Bul vaktsına tıimdi emes degendi bildirmeıdi. Biz ózimizdi barynsha qorǵaýymyz kerek. Sonda ǵana aınalamyzda aýrý adamdar azaıyp, vırýsty jeńemiz.
-Áńgimeńizge rahmet!
