Úzilis bolmaýy kerek: Premer energetıka jobalaryn keıinge qaldyrý tájirıbesin synǵa aldy
ASTANA. KAZINFORM — Oljas Bektenov energııa tapshylyǵy máselesin sheshý úshin jańa qýattardy generatsııalaý máseleleri boıynsha jıyn ótkizdi. Jıynda 2027 jylǵa qaraı Qazaqstan energııadan tapshylyq kórip otyrǵan elder qatarynan shyǵatyny belgili boldy, dep habarlaıdy Úkimettiń baspasóz qyzmeti.
Premer-mınıstr Oljas Bektenov elektr energetıkasy salasyn damytý máseleleri boıynsha jıyn ótkizdi. Oǵan Premer-mınıstrdiń birinshi orynbasary Roman Sklıar, «Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ basqarma tóraǵasy Nurlan Jaqypov, Premer-mınıstrdiń orynbasary — Úkimet Apparatynyń basshysy Ǵalymjan Qoıshybaev, Premer-mınıstrdiń orynbasary — ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın, energetıka mınıstri Erlan Aqkenjenov, «Samuryq-Energo» jáne «KEGOC» ulttyq energetıka kompanııalarynyń basshylary Qaırat Maqsutov pen Nábı Aıtjanov qatysty.
Jıynda Energetıka mınıstrligi, «Samuryq-Energo», KEGOC jáne energııa óndirýshi uıymdardyń Prezıdenttiń «Jasandy ıntellekt dáýirindegi Qazaqstan: ózekti máseleler jáne ony túbegeıli tsıfrlyq ózgerister arqyly sheshý» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda qoıylǵan mindetter sheńberinde júrgizip jatqan aǵymdaǵy ınfraqurylymdy jańǵyrtý jáne jańa qýattardy generatsııalaý jónindegi jumystarynyń qarqyny qaraldy.
Energetıka mınıstrligi aýqymdy ınvestıtsııalyq jospardy júzege asyrýdyń praktıkalyq kezeńine kóshýde. Búgingi tańda jalpy ınvestıtsııa kólemi 13 trln teńgeden asatyn jáne jalpy qýaty 15,3 GVt bolatyn 81 joba boıynsha jumystar júrgizilýde. Іske qosylyp jatqan jobalardyń edáýir bóligi elektr qýaty naryǵynyń tetigi arqyly jeke ınvestıtsııalardy tikeleı tartý esebinen júzege asyrylyp jatyr.
Erlan Aqkenjenov aldaǵy úsh jylda negizinen retteý qýatynyń tapshylyǵyn jabýǵa jáne Biryńǵaı energetıkalyq júıeniń ıkemdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan manevrli generatsııa segmentin iske qosý josparlanyp otyrǵanyn baıandady.
— Qazirgi jumys júrgizilip jatqan nysandardy iske qosý 2027 jyldyń birinshi toqsanynyń sońyna qaraı ekonomıkanyń elektr energııasyna degen qajettiligin tolyǵymen jabýǵa jáne Qazaqstandy energııadan tapshylyq kórip otyrǵan elder qatarynan shyǵarýǵa múmkindik beredi. 2029 jylǵa qaraı elektr energııasynyń da, retteý qýatynyń da turaqty profıtsıtine qol jetkizilmek, bul elimizdiń eksporttyq áleýetin arttyrýǵa jaǵdaı týǵyzady, — dedi energetıka mınıstri Erlan Aqkenjenov.
Jalpy, 2035 jylǵa deıin qosymsha 26 GVt-tan astam qýat óndirý kózderi iske qosylatyn bolady.
Jıynda «Samuryq-Energo» AQ basqarma tóraǵasy Qaırat Maqsutov pen «KEGOC» AQ basqarma tóraǵasy Nábı Aıtjanov baıandama jasady.
Premer-mınıstr energetıkalyq jobalardy júzege asyrý kezinde merzimderin keıinge ysyrý praktıkasyn synǵa aldy.
— Prezıdent energetıkada tıisti dınamıka joq ekenin birneshe márte aıtyp keledi. Sondyqtan, barlyqtaryńyz barynsha kúsh jumyldyrýlaryńyz kerek. Barlyq josparlanǵan jobalar belgilengen merzimde júzege asyrylýy tıis. Eshqandaı úzilister, yǵysýlar bolmaýy kerek. Mınıstr, «Samuryq-Energo» jáne KEGOC basshylary, sizder árbir nysan úshin tikeleı jaýaptysyzdar. Sizderdiń jumys oryndaryńyz — kabınetterde emes, qurylys alańdarynda, — dep atap ótti Oljas Bektenov.
Energetıka mınıstrliginiń málimetinshe, 2025 jyly 124,6 mlrd kVtsaǵ tutyný deńgeıinde elektr energııasyn óndirý 123,1 mlrd kVtsaǵ-qa jetti. Bir jyl ishinde jalpy belgilengen qýat 25,3 GVt-tan 26,7 GVt-qa deıin ósti. Generatsııanyń negizgi kózderi burynǵysynsha kómir stansalary bolyp qala beredi (51,4%), alaıda gaz generatsııasynyń úlesi (25,6%) men JEK (13,5%) te ósip keledi.
Sońǵy eki jylda naryqty yryqtandyrý nátıjesinde kúrdeli jóndeýge 902 mlrd teńge tartyldy, bul tehnologııalyq ereje buzý sanyn 27%-ǵa tómendetýge jáne 9 JEO-ny «qyzyl» aımaqtan shyǵarýǵa múmkindik berdi. Bul rette kompanııalardyń ıelerine dıvıdend tólengen joq. Barlyq qarajat tek qana stansa jabdyqtaryn rekonstrýktsııalaýǵa jáne jańartýǵa keri ınvestıtsııalanyp jatyr. Bul aktıvterdi jańartý jobalarynyń pýlyn arttyrýǵa jáne generatsııa sektoryna naqty kapıtaldyń kelýin qamtamasyz etýge múmkindik berdi.
Sondaı-aq Memleket basshysynyń tapsyrmalary sheńberinde taza kómir tehnologııalary negizinde kómir generatsııasyn damytý perspektıvalary qaraldy. Búgingi tańda merdigerler anyqtalyp, strategııalyq mańyzdy nysandardy júzege asyrý bastaldy. Olardyń qatarynda Ekibastuz GRES-3 (2 640 MVt), Kýrchatov qalasyndaǵy jańa stansa (700 MVt), sondaı-aq Kókshetaý (240 MVt), Semeı (360 MVt) jáne Óskemen (360 MVt) qalalaryndaǵy jylý elektr ortalyqtary bar.
Jelilik ınfraqurylymdy damytýǵa qatysty «KEGOC» AQ-nyń Ońtústik aımaq jelisin kúsheıtý boıynsha jumystar júrgizilýde, ıaǵnı uzyndyǵy 475 shaqyrym «Shý — Jambyl — Shymkent» (500 kV) áýe elektr taratý jelisi tartylyp jatyr. Sondaı-aq uzyndyǵy 604,3 shaqyrym bolatyn «Ólke — Qarabatan» (500 kV) áýe jelisin salýdy kózdeıtin Batys Qazaqstan energojúıesin EEQ elderimen biriktirý jobasy júzege asyrylýda. Eki joba da kestege sáıkes júrgizilýde, 2027 jyly aıaqtalady dep josparlanyp otyr.
Kompanııa 2035 jylǵa deıingi uzaqmerzimdi perspektıvada 6 659 shaqyrym jańa 220-500 kV jelisin iske qosýdy jáne 10 591 shaqyrym jelini rekonstrýktsııalaýdy josparlap otyr. Búgingi tańda ulttyq elektr jelisine 83 qosalqy stansa men jalpy uzyndyǵy 27,9 myń shaqyrym bolatyn 398 áýe jelisi kiredi, transformatorlardyń jalpy qýaty — 38 893,6 MVA.
«Samuryq-Energo» AQ-nyń jobalar portfelinde 2035 jylǵa deıin jańa qýattardy iske qosý jospary 7,4 GVt-ty quraıdy. Negizgi jobalardyń qatarynda 2026 jyldyń qazan aıynda iske qosylatyn Almaty JEO-2-ny jańǵyrtý, sondaı-aq Ekibastuz GRES-2 stansasyn 2028 jyldyń qazan aıynda 3-shi blogyn jáne 2030 jyldyń qazan aıynda 4-shi blogyn iske qosa otyryp, keńeıtý jáne rekonstrýktsııalaý jumystary bar.
Budan buryn Premer-mınıstr Oljas Bektenov Májilis depýtattarynyń jer qoınaýyn paıdalanýshylarǵa aıyppuldardy olar tabys tabatyn valıýtada esepteýge mindetteýge qatysty saýalyna jaýap berdi.