Uzaq ómir súrýge ne kómektesedi — ǵalymdar jaýaby

ASTANA. KAZINFORM — Amerıkandyq ǵalymdar uzaq ómir súrý úshin fızıkalyq belsendilikti saqtaý ǵana emes, sonymen qatar jattyǵýlar tártibin ártaraptandyrý mańyzdy ekenin anyqtady, dep jazdy VVS.

Olar 30 jyl boıy 110 000 er men áıeldi baqylap, ártúrli dene jattyǵýlarymen aınalysatyndardyń jaıaý júrý, tennıs, eskek esý nemese júgirý sııaqty bir belsendilikke nazar aýdarǵandarǵa qaraǵanda ómirden erte ótý yqtımaldyǵy 19% az ekenin anyqtady.

Sarapshylar jalpy fızıkalyq belsendilik áli de mańyzdy ról atqaratynyn atap ótip, alaıda jattyǵýlardy ózgertip otyrý birshama artyqshylyq beretinin meńzedi.

Dene belsendiligi fızıkalyq jáne psıhıkalyq densaýlyqqa paıdaly jáne júrek-qan tamyrlary, ókpe aýrýlarynyń damý qaýpin azaıtýǵa kómektesetini burynnan belgili. Ol sondaı-aq qaterli isikten keletin ólim-jitimdi azaıtady.

— Joǵary jalpy fızıkalyq belsendilikti saqtaý mańyzdy jáne belsendilik túrlerin ózgertý odan da kóp paıda ákelýi múmkin. Bir-birin tolyqtyratyn paıdaly áserleri bar belsendilik túrlerin biriktirý, máselen kúsh pen aerobty jattyǵýlar óte paıdaly, — dedi Garvard ýnıversıtetiniń doktory ıAn Hý. 

Ulybrıtanııanyń ulttyq densaýlyq saqtaý qyzmeti 19 ben 64 jas aralyǵyndaǵy adamdarǵa kelesi áreketterdi oryndaýǵa keńes beredi:

• aptasyna keminde eki ret bulshyq etke kúsh túsiretin jattyǵý jasaý;
• aptasyna 150 mınýt ortasha nemese 75 mınýt qarqyndy fızıkalyq belsendilikpen aınalysý; 
• júktemeni aptasyna 4-5 kún boıy qaıtalaý; 
• kóp ýaqyt bir orynda otyryp nemese jatyp qalýdan (qozǵalyssyz) aýlaq bolyńyz.

Aerobty jattyǵýlar (jyldam júrý, velosıped tebý, tennıs, bı, jaıaý serýendeý jáne shóp shabý) júrektiń soǵýyn jıiletip, tynys alýdy tezdetedi. 

Qarqyndy jattyǵýlar tereń jáne jıi tynys alýdy qajet etedi. Máselen, júgirý, júzý, fýtbol, hokkeı, gımnastıka nemese baspaldaqpen joǵary shyǵý.

Qýatty kúsheıtýge arnalǵan jattyǵýlarǵa ıoga, aýyr atletıka, taıchı, abdomınaldy jattyǵýlar jáne kún saıyn baǵbandyqpen aınalysý kiredi. Aýyr sómkelerdi kóterip júrý de kúsh-qýatty arttyratyn áreket.

Zertteý nátıjesi

Zertteýge 30-55 jas aralyǵyndaǵy 70 000 medbıke jáne 40-75 jas aralyǵyndaǵy 40 000 medıtsına qyzmetkeri qatysty. Olardan jaıaý júrý, júgirý, júgirý, velosıped tebý, júzý, eskek esý, tennıs jáne skvosh sııaqty aptalyq áreketteri týraly aqparat berý suraldy.

Olar eki jyl saıyn saýalnamany toltyryp, kúsh jáne qarqyndylyǵy tómen jattyǵýlardy (mysaly, ıoga) jáne basqa da áreketterdi (baǵbandyq nemese baspaldaqpen kóterilý sııaqty) qanshalyqty oryndaǵany týraly esep berdi.

Derekterdi taldaǵannan keıin zertteýshiler fızıkalyq belsendilik uzaq ómir súrýge negiz bolatynyn anyqtady. Degenmen, bir emes, ártúrli dene belsendiligimen aınalysatyn adamdar ózderin odan da jaqsy sezinedi.

Olardyń basqalarmen salystyrǵanda qaterli isik, júrek-qan tamyrlary aýrýlary, ókpe aýrýlary jáne basqa sebepterden qaıtys bolý qaýpi 13-41% tómen boldy.

Zertteý fızıkalyq belsendiliktiń ońtaıly mólsheri aptasyna 6 saǵat ortasha nemese úsh saǵat qarqyndy belsendilik ekenin anyqtady. 

Eske salaıyq, ǵalymdar 117 jastaǵy áıeldiń uzaq ómir súrýiniń sebebin anyqtady.