Úılerimizge qaýip tónip tur: Arys turǵyndary áskerı bólimdegi dúmpýlerden qashan qutylady

Únemi úreıde júremiz

«Kóktem» shaǵynaýdanynyń turǵyny Ulbosyn Abdramanovanyń úıi áskerı bólimnen shamamen 300-400 metr qashyqta ornalasqan. 2019 jyldan beri dúmpýlerdiń saldarynan úıdiń sylaǵy túsip, irgesi sógile bastaǵan.

— Jeti jyl boldy, jarylystar toqtaýsyz jalǵasyp jatyr. Úıimizge jyl saıyn jóndeý júrgizip, shyǵyndalamyz. Qazir jóndeýge shamamyz kelmeı otyr. Ár dúmpý bolǵan saıyn densaýlyǵymyzǵa da áser etedi. Júregimiz aýyrady, únemi kúızelis pen úreıde júremiz. Keıde dúmpý kezinde balalardy alyp, qala syrtyna shyǵyp ketemiz. Osylaı ómir súre beremiz be? Qaýipten qashan tolyq arylamyz? — deıdi ol.

Al Aıtolqyn Qarataevanyń aıtýynsha, 2019 jylǵy jarylystan keıin onyń úıi buzýǵa jatatyn úıler qatarynda bolǵan. Alaıda sol kezde baspananyń shatyry men esik-terezeleri ǵana aýystyrylǵan.

— Ol kezde mundaı jaryqshaqtar joq edi. Qazir dúısenbiden jumaǵa deıin dúmpýler bolady. Sonyń saldary — jaryqshaqtar kóbeıip ketti. Jaqynda bolǵan dúmpýden keıin bir bólmedegi jaryqshaqtar ulǵaıyp, qaýip tóndirip tur. Kelip, tekserip kórsin. Balalarym kishkentaı. Taǵy bir dúmpý bolsa, úı shydas bermeı me dep qorqamyn, — deıdi turǵyn.

Arystaǵy áskerı bólimge jaqyn ornalasqan «Kóktem» shaǵynaýdanynda 400-ge jýyq úı bar. Turǵyndardyń aıtýynsha, ýaqyt ótken saıyn dúmpýlerden zardap shekken úılerdiń sany artyp keledi.

— Biz turatyn bir ǵana kósheniń boıynda 20-dan astam úıdiń qabyrǵasynda jaryqshaq paıda bolǵan. Shaǵynaýdanda mundaı jaǵdaıǵa tap bolǵan úı kóp. Oq-dárilerdi áskerı bólim aýmaǵynda joıýǵa bolady degen qorytyndyny mamandar úsh jyl buryn bergen. Qazir áskerıler sol saraptamanyń qorytyndysyna súıenip, oq-dárilerdi joıyp jatqanyn aıtyp otyr. Eger dúmpýdiń turǵyn úılerge zııany joq degen qorytyndy bergen saraptama bolsa, onyń durystyǵy tekserilip, kináliler jaýapqa tartylýy kerek, — deıdi jergilikti turǵyn Gaýhar Pirimqulova.

Jarylys kezinde barlyq qaýipsizdik sharalary saqtalady — mınıstrlik

Qorǵanys mınıstrligi Kazinform agenttigine 44859 áskerı bóliminiń aýmaǵyndaǵy órtter men jarylystar saldaryn joıý jumystary 2019 jyldan beri júrgizilip jatqanyn rastady. Osy ýaqyt aralyǵynda Qazaqstan Qarýly Kúshteri 2,4 mln astam jarylys qaýpi bar zattar men olardyń fragmentterin joıǵan.

— Jarylys jumystary, ıaǵnı jarylys qaýpi bar zattardy joıý kún saıyn, senbi, jeksenbi jáne mereke kúnderinen basqa ýaqytta, Arys qalasynan 50 shaqyrym qashyqta ornalasqan arnaıy jabdyqtalǵan jarylys alańynda, sondaı-aq 44859 áskerı bóliminiń tehnıkalyq aýmaǵynda júrgiziledi, — delingen vedomstvo jaýabynda.

Mınıstrlik málimetinshe, aýmaǵy 530 gektardan asatyn tehnıkalyq ýchaskede tasymaldaýǵa kelmeıtin keıbir oq-dáriler joıylady. Al «Kóktem» shaǵynaýdany jarylys jumystary júrgiziletin ýchaskeden 2 shaqyrym qashyqta ornalasqan.

Qorǵanys mınıstrligi jarylys jumystary kezinde barlyq qajetti qaýipsizdik sharalary saqtalatynyn atap ótti. Jarylystyń qorshaǵan nysandarǵa, onyń ishinde seısmıkalyq jáne áýe soqqy tolqynynyń áseri, sondaı-aq synyqtardyń yqtımal ushý qaýpi esepke alynady.

— Paıdalanylatyn jarylǵysh zattardyń mólsheri men qajetti qaýipsiz qashyqtyqtarǵa qatysty esepteýler jergilikti turǵyndardyń ómiri men densaýlyǵyna jáne jaqyn ornalasqan nysandarǵa zııan keltirý múmkindigin boldyrmaıtyndaı etip jasalady, — dep málimdedi mınıstrlik.

Oq-dárini joıý jumystarynyń aıaqtalý merzimi ázirge belgisiz

Mınıstrlik Arys qalasynyń ákimdigimen birlesip, sondaı-aq turǵyndardan ótinish túsken jaǵdaıda prokýratýra, tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi, sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq qyzmet, sáýlet bólimderiniń, qalalyq Aqsaqaldar keńesiniń ókilderimen jáne jergilikti turǵyndarmen kezdesýler ótkizip keledi.

Al nysandarǵa tehnıkalyq monıtorıng júrgizý Qorǵanys mınıstrliginiń quzyretine kirmeıtinin málimdedi. Osyǵan baılanysty bıyl qyrkúıek aıynda ótken kezdesýde Arys qalasynyń ákimdigi jaqyn ornalasqan turǵyn úılerde aspaptyq ólsheýler júrgizýdi usynǵan. Qazirgi tańda ony júrgizý merzimi naqtylanyp jatyr.

— Jergilikti turǵyndardyń alańdaýshylyǵyn eskere otyryp, Qarýly Kúshter áskerı bólim aýmaǵynda joıylatyn jarylys qaýpi bar zattardyń sanyn jáne kólemin barynsha azaıtý boıynsha barlyq múmkin sharalardy qabyldap jatyr, — dep habarlady vedomstvo.

Qorǵanys mınıstrliginiń málimetinshe, áskerı bólim aýmaǵyndaǵy topyraq jamylǵysynyń 95 paıyzdan astamy jarylys qaýpi bar zattardan tazartylǵan. Qazir saldardy joıý bólimsheleri topyraq astyndaǵy jarylys qaýpi bar zattardy izdeý, shyǵaryp alý jáne joıý jumystaryn júrgizip jatyr.

— Olardyń naqty sanyn anyqtaý múmkin emes. Qalǵan oq-dárilerdiń basym bóligi asa qaýipti sanatqa jatady. Olardy tasymaldaý áskerı qyzmetshiler úshin joǵary qaýip tóndiredi. Mundaı oq-dárilerdi qashyqtaǵy alańǵa tasymaldaý múmkin emes, sondyqtan olar turǵan jerinde joıylady, — delingen Qorǵanys mınıstrliginiń jaýabynda.

Vedomstvo oq-dárilerdi joıý jumystarynyń naqty aıaqtalý merzimin ataý múmkin emes ekenin atap ótti. Sebebi jarylys qaýpi bar zattarmen jumys kezinde asyǵystyq jazataıym oqıǵalarǵa ákelýi múmkin. Sondaı-aq jumystardy múmkindiginshe tez ári qaýipsiz aıaqtaý úshin barlyq qajetti sharalardy qabyldap jatqanyn málimdedi.

Arystaǵy oq-dárini joıý jumystary: oblys ákimi ne dedi

Másele búgin Túrkistan oblysynyń ákimi Nuralhan Kósherovtiń Arys qalasy turǵyndarymen kezdesýinde de kóterildi.

— 2023 jyly osy másele boıynsha oblys ákiminiń orynbasary qyzmetinde júrgen kezimde Qorǵanys mınıstrinen suraǵan bolatynmyn. Sol kezde bul jumystardy 10 jyl ishinde aıaqtaımyz degen edi. Ol jerde biraz qor bar, sondyqtan jumysty kezeń-kezeńimen júrgizemiz, oǵan 10 jyldaı ýaqyt qajet dedi. 2030 jylǵa deıin aýmaqty qaýipsiz etý baǵytynda birqatar jumysty júzege asyramyz degen ýáde boldy. Qazir Qorǵanys mınıstri jańadan taǵaıyndaldy. Osy máseleni taǵy da kóterip, sóılesemin. Sodan keıin sizderge resmı túrde jaýap beremiz, — dedi óńir basshysy.

Al Arys qalasynyń ákimdigi turǵyndar sotqa júgine alatynyn málim etti.

— 2019 jylǵy 24 maýsymda Arys qalasynda Qorǵanys mınıstrligine qarasty 44859 áskerı bóliminiń qoımalarynda jarylys bolyp, qalada tehnogendik sıpattaǵy tótenshe jaǵdaı jarııalanǵan bolatyn. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, qala 17 sektorǵa bólinip, qalpyna keltirý jumystary júrgizildi. Nátıjesinde 8637 úıdiń 7389-y jóndelip, jaramsyz dep tanylǵan 477 turǵyn úı qaıta salyndy. Al turǵyndardyń qazirgi shaǵymyna qatysty tasymaldaýǵa kelmeıtin oq-dárilerdi joıý jumystary saldarynan turǵyn úılerge zııan keltirilgeni dáleldense, bul másele qoldanystaǵy zańnamaǵa sáıkes sot tártibimen sheshiledi. Azamattar sotqa júginýge quqyly, — delingen ákimdiktiń redaktsııaǵa bergen jaýabynda.

Buǵan deıin tamyz aıynda Arystaǵy jarylysqa qatysty jaǵdaıdy habarlaǵan edik.  

Sondaı-aq 2019 jylǵy Arystaǵy jarylystyń saldary jaıynda osy siltemeden oqýǵa bolady.