Úı, kólik, ıpoteka: ajyrasqanda ortaq múlik qalaı bólinedi
ASTANA. KAZINFORM – Úılengende ortaq ómirmen birge ortaq dúnıe de kóbeıedi. Baspana alynady, kólik satyp alynady, ıpoteka rásimdeledi, depozıtke aqsha jınalady. Neke buzylǵan jaǵdaıda osy múliktiń kimge tıesili bolatyny daý týǵyzýy múmkin. Mundaı máselelerdi aldyn ala retteýdiń bir joly – neke shartyn jasaý. Bul týraly zańger Aqtóre Orazaeva Jibek Joly telearnasynyń «Búgin.LIVE» baǵdarlamasynda túsindirdi.
Zańgerdiń aıtýynsha, neke sharty – erli-zaıyptylardyń nekege deıin nemese neke kezinde jasaıtyn kelisimi. Onda ortaq múliktiń jáne erli-zaıyptylardyń jeke múlkiniń keıingi taǵdyryn aldyn ala aıqyndaýǵa bolady.
– Neke sharty nekege deıin de, neke kezinde de jasalady. Eger shart nekege deıin jasalsa, ol neke qıylǵannan keıin kúshine enedi. Al nekede júrgen kezde úı nemese kólik satyp alynsa, ony qoldanystaǵy neke shartyna qosýǵa nemese jańa shart jasaýǵa bolady, – dedi Aqtóre Orazaeva.
Onyń aıtýynsha, neke shartyn jasaý ásirese nekege deıin múlki bar adamdar úshin mańyzdy.
– Nekege deıin ózińizdiń múlkińiz bolsa, onyń bolashaqtaǵy taǵdyryn qazirden oılaǵan durys. Ony ata-anańyz syılaýy nemese ózińiz nekege deıin satyp alýyńyz múmkin. Keıin daý týyndaǵan jaǵdaıda sol múliktiń ózińizde qalýy úshin ony aldyn ala retteýge bolady. Mysaly, úı bir jubaıda, kólik ekinshisinde qalatynyn nemese múliktiń teń bólinetinin eki tarap kelisip, neke shartynda kórsete alady. Bul – saqtyq sharasy, – dedi zańger.
Ipoteka da ortaq múlikke jata ma?
Neke kezinde alynǵan úı, kólik, depozıt jáne basqa da múlik, ádette, erli-zaıyptylardyń ortaq menshigi bolyp sanalady. Bul rette múliktiń kimniń atyna rásimdelgeni jalǵyz ózi sheshýshi mánge ıe emes.
Sondyqtan nekede alynǵan ıpotekalyq baspana da ortaq múlik retinde qaralady. Ajyrasý kezinde taraptar ony ózara kelisimmen bóle alady nemese másele sot arqyly sheshiledi.
– Eger ıpoteka nekede alynǵan bolsa, ol da ortaq bolady. Praktıkada erli-zaıyptylar úıdi satyp, túsken qarjynyń bir bóligine ıpotekany jabady da, qalǵan somany ózara bólip alýy múmkin. Keı jaǵdaıda jubaılardyń biri úıdi ekinshi tarapqa jáne balalaryna qaldyryp, sotqa jetkizbeı kelisedi. Mundaı máseleni ózara kelisimmen sheshýge bolady, – dedi Aqtóre Orazaeva.
Al nekege deıin alynǵan úı, negizinen, ony satyp alǵan adamnyń jeke menshigi bolyp qalady. Degenmen bul múlikke ekinshi jubaı da qarjy salǵan bolsa, jaǵdaı kúrdelenýi múmkin.
– Eger úı nekege deıin alynǵan bolsa, ol bóliske jatpaıdy jáne jeke menshik bolyp qalady. Biraq keıin oǵan ortaq qarajat jumsalǵanyn dáleldeıtin jaǵdaı bolsa, daý týyndaýy múmkin. Mysaly qolda chek, bank tólemderi nemese basqa da dálelder bolsa, sotqa júginýge bolady. Mundaı jaǵdaıda múliktegi úles máselesi qaralýy múmkin, – dedi zańger.
Bir jubaı jumys istemese, ortaq múlikten úlesi bola ma?
Zańgerdiń aıtýynsha, erli-zaıyptylardyń biriniń dekrettik demalysta otyrýy nemese ýaqytsha jumys istemeýi onyń nekede alynǵan múlikke quqyǵyn joımaıdy.
Demek jubaılardyń biri jumys istep, ekinshisi bala tárbıesimen aınalysqan jaǵdaıda, nekede satyp alynǵan múlik báribir ortaq múlik retinde qaralady.
Jubaıynyń jasyryn alǵan nesıesi úshin jaýap bere me?
Nesıeniń de quqyqtyq mártebesi onyń qandaı maqsatta alynǵanyna baılanysty. Sondyqtan bir jubaıdyń qaryzyn ekinshisi avtomatty túrde tóleýge mindetti dep aıtýǵa bolmaıdy. Bul rette qaryzdyń otbasynyń ortaq qajetine jumsalǵan-jumsalmaǵany mańyzdy.
Múlikti ajyrasar aldynda basqa adamǵa rásimdep qoısa she?
Zańger ajyrasý aldynda ortaq múlikti bóliske túsirmeý úshin ony basqa adamnyń atyna rásimdep qoıý áreketi daýǵa sebep bolýy múmkin ekenin aıtty.
Mysaly, erli-zaıyptylardyń biri kóligin úshinshi adamǵa óte tómen baǵaǵa satyp jiberse, mundaı mámileniń shynaıylyǵy sotta tekserilýi múmkin.
– Keıde ajyrasýǵa az ýaqyt qalǵanda múlikti basqa adamnyń atyna rásimdep qoıady. Mysaly kólikti myń teńgege satyp jibergendeı mámile jasalýy múmkin. Mundaı jaǵdaıda sot tólemniń qalaı júrgizilgenin, qandaı soma tólengenin, kólikti satyp alǵan adamnyń ony júrgizýge quqyǵy bar-joǵyn, salyqty sońǵy ret kim tólegenin anyqtaı alady. Eger mámileniń shynaıy bolǵany dáleldenbese, sot ony jalǵan mámile retinde tanyp, múlikti qaıtadan erli-zaıyptylardyń ortaq menshigine qaıtarýy múmkin, – dedi Aqtóre Orazaeva.
Onyń aıtýynsha, neke shartynyń da shegi bar. Oǵan balalardyń quqyqtary men taǵdyryna qatysty talaptardy engizýge bolmaıdy. Neke sharty eń aldymen erli-zaıyptylardyń múliktik qatynastaryn retteýge arnalǵan.
Aıta keteıik, buǵan deıin, elimizde jas jubaılarǵa arnalǵan nekege deıin keńes berý ortalyqtary jumys isteıtinin jazǵan edik.
