«Ústimizdegi jyly teńge baǵamy turaqty bolady» - respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

***

«Keshe Premer-Mınıstr Kárim Másimovtiń tóraǵalyǵymen selektorlyq rejimde Úkimettiń 2011 jylǵy alǵashqy otyrysy ótti. Premer-Mınıstr atap kórsetkendeı, 2010 jyly elimizdiń ekonomıkasy salasyndaǵy jumys birshama jaqsy atqaryldy. Alǵashqy boljamdy málimetter boıynsha, elimizde ishki jalpy ónim kólemi 7 paıyzǵa ósti», dep jazady «Egemen Qazaqstan» gazeti búgingi nómirindegi «Іshki jalpy ónim ósimi - 7 paıyz» degen maqalasynda. Basylymnyń atap ótýinshe, aldyn ala alynǵan derekter kórsetip otyrǵanyndaı, ótken jyly ónerkásip óndirisi 10 paıyzǵa artqan. Qurylys salasynyń ósimi 101 paıyz, saýda 112 paıyz boldy. Kólik salasy boıynsha ósim 7,4 paıyzǵa, baılanys 5 paıyzǵa ósti. Elimizdegi ınflıatsııa deńgeıi belgilengen dálizden aýytqymaı, 7,8 paıyz kóleminde qalǵan. Alqaly jıyn barysynda sonymen qatar azyq-túlik qaýipsizdigi, jylytý maýsymynda túıtkildi jaıttar qaralǵan. Mınıstrler kabınetiniń aǵymdaǵy jylǵy birinshi otyrysyn qorytyndylaǵan Úkimet basshysy: «2011 jyly eń basty másele azyq-túlik baǵalaryn turaqtandyrý, onyń ishinde áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik túrleri baǵasynyń qymbattaýyna jol bermeý bolyp tabylady», - dep atap kórsetken.

Osy basylymnyń jazýynsha, keshe Premer-Mınıstr Kárim Másimovtiń qatysýymen Ulttyq ǵarysh agenttiginiń keńeıtilgen alqa otyrysy bolyp ótti. Onda negizgi baıandamany atalǵan agenttik tóraǵasy Talǵat Musabaev jasady. Óz baıandamasyn vedomstvo basshysy 2010 jyly atqarylǵan jumystar jóninde bastap, aldaǵy jyldary atqarylýy tıis sharýalar jaıynan da maǵlumattar berdi. «Báıterek» ǵaryshtyq keshenin iske qosý merzimi 2015 jylǵa qaıta shegerilgen. Buǵan sebep Reseı jaǵy «Angara» atty zymyran ushyrǵyshty ushyrý synaqtaryn 2013 jylǵa aýystyryp jatqandyqtan bolyp otyr. Osy rette agenttik tóraǵasy alqa májilisine qatysyp otyrǵan Úkimet basshysynan atalǵan jobany qarjylandyrý jumystaryn jalǵastyrýdy surady. Osydan keıin T. Musabaev «KazSat-2» jer serigin, buıyrtsa, bıylǵy jyldyń naýryzynda kókke kóterýdi josparlap otyrǵandaryn da aıtty. Atalǵan spýtnıkti iske qosý kezinde onyń basqarý apparatýrasynda birqatar aqaýlar anyqtalǵan. Qazirgi tańda osy kemshilikterdi joıý jumystary júrgizilýde», - dep jazady basylym. Jarııalanymnyń tolyq nusqasyn oqyǵyńyz kelse, sársenbilik nómirdegi «Ǵarysh salasynyń damýy el damýynyń belgisi» degen maqalaǵa nazar salyńyz.

***

Keshe elordada Qazaqstanda, sondaı-aq TMD sheńberindegi basqa elderde táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyndaǵy damý nátıjelerin paıymdaý, jańa baǵdar qalyptastyrý maqsatynda «Nur Otan» Halyqtyq Demokratııalyq partııasy «Postkeńestik damýdyń 20 jyldyǵy: nátıjeler men jańa úrdister» taqyrybyna arnalǵan Eýrazııalyq sarapshylar jıynyn ótkizýge bastamashy boldy. Oǵan partııa Tóraǵasynyń Birinshi orynbasary Nurlan Nyǵmatýlın, Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti depýtattary, azamattyq qoǵam ınstıtýty ókilderi jáne Ázerbaıjan, Izraıl, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Reseı, Ýkraına elderinen tanymal ǵalymdar men sarapshylar qatysty. Osy alqaly jıyn jaıynda egjeı-tegjeıli búgingi nómirinde baıandaǵan «Aıqyn» gazeti sheteldik sarapshylardyń Elbasy N.Nazarbaevtyń ókilettiligin uzartý týraly referendýmǵa qatysty pikirlerin de jarııalap otyr. Atap aıtqanda, Elektoraldy júıeler jónindegi halyqaralyq saraptaý ortalyǵynyń (ІCES) prezıdenti, Shyǵys Eýropa jáne TMD elderi ınstıtýtynyń dırektory, ızraıldik A.Tsınker: «Referendým ótkizý - keń qoldanylatyn demokratııalyq úrdis bolyp sanalady. Álemde Memleket basshysynyń ókilettigin uzartý boıynsha referendým ótkizgen 30-dan astam oqıǵa bar. Referendým plebıstsıtarlyq demokratııa teorııasy aıasynda saıası akt retinde negizge alynady. Ol shyndyǵynda, Batys jáne Shyǵys Eýropa elderiniń barlyǵynda paıdalanylǵan», - deıdi.

Al M.V.Lomonosov atyndaǵy MMÝ Postkeńestik keńistiktegi qoǵamdyq-saıası protsesterdi zerdeleý jónindegi aqparattyq-taldaý ortalyǵynyń dırektory A.Vlasov: «Ótpeli kezeńde mańyzdy saıası sheshim qabyldaýda referendým sııaqty demokratııalyq qural ǵana, ásirese, az ýaqyt buryn táýelsizdikke ıe bolǵan jas memleketter úshin eń tıimdi tásil bolyp sanalady. Al prezıdenttik ókilettikti uzartý máselesi boıynsha referendým ótkizý bastamasy kóterilgen Qazaqstan jaǵdaıyna keletin bolsaq, bul tolyqtaı qoldanystaǵy Konstıtýtsııamen, eń bastysy - halyqtyń qalaýymen sáıkes keledi», - dep óz oıyn bildiripti. Budan basqa da sheteldik sarapshylardyń pikirin bilgińiz kelse, basylymnyń sársenbilik sanyn jiberip almańyz.

Ótken barys jyly Qazaqstan úshin qarqyndy jyl boldy dep aıtýǵa tolyq negiz bar. Árıne, bul oraıda qoǵamdaǵy ózgeristerdi eń aldymen Elbasymen baılanystyrý zańdylyq. Sondyqtan 2010 jyl Memleket basshysy úshin jemisti saparlar jyly men tyń bastamalar jyly boldy. Prezıdenttiń el ishi men halyqaralyq kezdesýleri jurtshylyqtyń kóz aldynda ótti. Bul jóninde «Aıqyn» gazetine suhbat bergen Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti keńsesiniń bastyǵy Mahmut Qasymbekov óziniń oılarymen bólisken. Basylym tilshisiniń barlyq saýaldaryna tuşymdy jaýap bergen ol: «Qazaqstannyń EQYU-daǵy mıssııasynyń baıypty baǵdarlamasyn Qazaqstan Prezıdenti elimizdiń EQYU-ǵa tóraǵalyǵy qyzmetine kirisýine baılanysty EQYU Turaqty keńesiniń 2010 jylǵy 14 qańtardaǵy otyrysynda baıandap berdi. Soǵan sáıkes, qazaqstandyq tóraǵalyqtyń barysynda negizgi kúsh-jiger postkeńestik keńistiktegi «súrlenip qalǵan» dep atalatyn daý-janjaldardy retteýge baǵyttaldy. Osy oraıda N.Nazarbaev Taýly-Qarabaq janjalyna baılanysty Ázirbaıjan jáne Armenııa prezıdentterimen, sondaı-aq Prıdnestrove máselesi boıynsha Reseı Federatsııasynyń, Ýkraına men EO-nyń prezıdentterimen kelissózder uıymdastyrdy, solardyń barysynda osylardy retteý jónindegi kelissózderdi qalpyna keltirýge qatysty ekijaqty mańyzdy kelisimderge qol jetkizildi», - deıdi. Suhbat gazettiń búgingi nómirinde «2010 jyl elimiz úshin de, Elbasy úshin de qyzý eńbek jyly boldy» degen taqyryppen berilgen.

***

«Ústimizdegi jyly teńge baǵamy turaqty bolady». «Alash aınasy» gazetiniń búgingi sanynda osyndaı taqyryppen jarııalanǵan maqalaǵa Ulttyq banktiń keshegi baspasóz máslıhatynda aıtylǵan dúnıeler arqaý bolǵan. Ulttyq Bank tóraǵasy Grıgorıı Marchenko aldaǵy ýaqytta qarjy naryǵyndaǵy turaqtylyq saqtalatynyn, sondyqtan da 20 naýryzda «valıýtalyq dáliz» tájirıbesi aıaqtalatynyn atap ótken. «2010 jyl el ekonomıkasy úshin barynsha jaıly boldy. Inflıatsııa kólemi josparlanǵan 6-8 paıyz shamasynan asqan joq. Teńge baǵamy turaqty, baǵam terbelisi 1,6 paıyz tóńireginde turaqtady. Eger Ulttyq Banktiń valıýtalyq ınterventsııasynyń kólemi shamamen 2 mıllıard dollardy quraǵanyn eskersek (bırjadaǵy jalpy kólemniń 9 paıyzy), baǵam ózin-ózi rettedi dep aıtýymyzǵa tolyq negiz bar. Eger eksporttalatyn shıkizat baǵasy byltyrǵy jyldyń deńgeıinde qalyptassa, 2011 jyly da osy jaı qaıtalanady. Nomınaldy túrde baǵam turaqty saqtalsa, naqty jaǵdaıda - teńge kúsheıe túsetini anyq» - dep málimdegen Ulttyq Bank tóraǵasy.

«Qys ortasy aýmaı jatyp, sel qaýip tóndire bastady. Elimizdiń keıbir óńirinde ózender tasyp, jylǵalar arnasy qaıta tolyp jatyr. Aýa raıynyń kúrt jylynýy ásirese ońtústik aımaqtarda qatty baıqalýda. Tabıǵattyń tosyn minezi turǵyndarǵa ońaı tıip jatqan joq. Kúni keshe Almaty oblysy Uıǵyr aýdanynyń aýmaǵynda Sharyn ózeniniń tasýy saldarynan ondaǵan úıdi sý basyp, júzedegen adam qaýipsiz jerge kóshirildi. Aıtyp kelmegen apat aýdan tuǵryndaryn ábiger men ýaıymǵa saldy», - dep jazady «Alash aınasy» gazeti sársenbi kúngi nómirindegi «Uıqyly-oıaý ákimder selden de selt etpeıtin boldy» degen maqalasynda. Basylymnyń atap ótýinshe, 10 qańtar kúni Sharyn ózeniniń sol jaq jaǵalaýy tasyǵan. Arnasynan asyp tógilgen sý ózenge jaqyn ornalasqan úsh kósheniń boıyndaǵy úılerdi alyp ketken. Aldyn ala belgili bolǵan málimetterge qaraǵanda sý 250 aýlany, onyń ishinde 100 úıdi alyp ketken.

***

«Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev keshe Joǵarǵy Sot tóraǵasy Musabek Álimbekovty qabyldady», - dep jazady «Kazahstanskaıa pravda» gazeti búgingi nómirinde. Basylymnyń atap ótýinshe, M.Álimbekov Memleket basshysyn Qazaqstandaǵy sot júıesiniń jaǵdaıy týraly habardar etken. «Men Prezıdentke sot júıesiniń 2010 jyldaǵy jumysynyń qorytyndylary týraly, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasy sýdıalarynyń V sezinde berilgen Elbasy tapsyrmalaryn júzege asyrý jónindegi sharalar týraly baıan ettim», - dep atap kórsetken M.Álimbekov qabyldaýdan keıingi brıfıngte.

Sondaı-aq osy basylymnyń jazýynsha, sol kúni Elbasy Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń Tóraǵasy Nurtaı Ábiqaevty da qabyldady. N.Ábiqaev Memleket basshysyna Komıtettiń qyzmeti jaıynda baıandaǵan.