Úsh ushqyshtyń taǵdyry: Iran men Qatar nege daýlasyp jatyr

Irannyń Syrtqy ister mınıstrligi joǵalǵan úsh áskerı ushqysh tabylǵanǵa deıin olardy Qatarda tutqynda otyr dep esepteıtinin málimdedi. Dohanyń taǵylǵan aıypty joqqa shyǵarǵanymen, qarsy tarap raıynan qaıtar emes.

– Olardyń qazirgi jaǵdaıyna qatysty naqty aqparat alý asa mańyzdy. Ushqyshtardyń taǵdyry anyqtalǵanǵa deıin biz olardy tutqynda dep esepteımiz jáne olardyń qaıda ekenin, qandaı jaǵdaıda ekenin anyqtaý úshin bar kúshimizdi salamyz, – dedi Iran SІM resmı ókili Esmaıl Bagaı kezekti brıfıngte.

Bul málimdeme sońǵy kúnderi Tegeran men Doha arasynda ýshyqqan daýdyń jalǵasy. Iran óziniń úsh áskerı ushaǵy apatqa ushyraǵannan keıin ushaqtaǵy áskerıler aman qaldy dep sanaıdy. Keıin olardy Qatar qarýly kúshteri qolǵa túsirgen dep otyr. Al Qatar memleketi ushqyshtardyń tutqynǵa alynǵanyn rastaıtyn eshqandaı málimet joq ekenin birneshe ret habarlaǵan bolatyn.

Oqıǵanyń mán-jaıy

Bıyl 2 naýryzda Iran AQSh-tyń áskerı bazalaryn joıý maqsatynda Qatar aýmaǵynda arnaıy operatsııa ótkizdi. Áskerı áreket barysynda Irannyń eki Sý-24 bombalaýshy ushaǵy Qatar jerinde atyp túsirilgen edi. Bul – AQSh pen Izraıldiń Iranǵa qarsy áýe shabýyldary bastalǵannan keıin úshinshi kúni bolǵan oqıǵa.

Tegerannyń túsindirýinshe, ushaqtar AQSh-tyń Ál-Ýdeıd áskerı áýe bazasyna soqqy jasaýǵa qatysqan, keıin olarmen baılanys úzilipti. Qatar tarapy Iran ushaqtary eldiń áýe keńistigin buzǵanyn aıtyp, olardy atyp túsirgenin moıyndady.

Dohanyń aıtýynsha, soqqy jasar aldynda ushaq ekıpajymen baılanys ornatýǵa áreket jasalǵan.

– Soqqy jasaý erejesin saqtap, ekıpajdarmen baılanysýǵa áreket jasadyq. Alaıda olardan jaýap bolmaǵan soń, jerimizdi qorǵaý úshin qajetti sharalar qabyldandy, – dedi Qatar Syrtqy ister mınıstrliginiń resmı ókili Madjed ál-Ansarı.

Eki ushaqtyń bortynda Irannyń tórt áskerı ushqyshy bolǵan. Keıin Qatardyń izdeý-qutqarý qyzmetteri ushqyshtardyń birin – brıgada generaly Madjıd Kazemıdiń máıitin tapty. Generaldyń jeke basy anyqtalǵannan keıin marqumnyń denesi Iran tarapyna berilgen. Shilde aıynda onyń denesi týǵan jerinde jer qoınyna tapsyryldy.

Tegerannyń nusqasy boıynsha, Kazemı basqarǵan ushaq Ál-Ýdeıd áskerı bazasyna jasaǵan soqqydan keıin keri qaıtyp kele jatqan kezde atyp túsirilgen. Ekıpajdyń qalǵan úsh múshesi – Djavad Salehı, Abdolmádjıd Dashtıanı jáne Imran Behrýshıannyń taǵdyry ázirge belgisiz.

Irannyń ustanymy

Birneshe aı boıy Iran qalǵan úsh ushqyshty resmı túrde habar-osharsyz ketkenderdiń qataryna qosyp kelgen. Alaıda 15 tamyzda Tegeran alǵash ret olardyń aman qalýy múmkin ekenin jáne Qatarda tutqynda bolýy yqtımal dep aıtty.

Sonymen qatar Irannyń habar-osharsyz ketkenderdi izdeý komıtetiniń tóraǵasy, general Mohammad Bagerzade Halyqaralyq Qyzyl Krest komıtetiniń prezıdenti Mırıana Spolıarıchke hat joldaǵan. Hatta ushqyshtar ushaqtan katapýlt arqyly sekirip aman qalǵany jazylǵan jáne Qatar tarapy olardy qolǵa túsirip, shamamen alty aıdan beri tutqynda ustap otyr dep jazylǵan.

Iran tarapynyń málimetinshe, ushqyshtarǵa otbasymen jáne Tegeran ókilderimen baılanysýǵa múmkindik berilmepti. Iran Halyqaralyq Qyzyl Krest komıtetinen áskerılerdiń qaıda ekenin anyqtaýǵa ári olardy elge qaıtarýǵa járdemdesýdi surady.

Kelesi kúni Bagerzade Iran áskerıleri men arnaıy sarapshylar birneshe aıdan beri Qatarǵa kirýge ruqsat ala alamaı otyrǵanyn jetkizdi. Onyń paıymdaýynsha, Qatar tarapy tergeýdi ádeıi sozyp otyrǵan syńaıly. Sondyqtan oqıǵa ornyn tekserý úshin mamandardy elge kirgizýdi talap etti.

Qatardyń jaýaby

Doha barlyq aıypty teriske shyǵaryp, tórt ekıpaj múshesiniń biriniń máıiti tabylǵanyn ǵana rastaǵan. Olardyń nusqasy boıynsha ushaqtar atyp túsirilgennen keıin izdeý-qutqarý bólimderi izdeý operatsııasyn dereý qolǵa alǵan kórinedi. Іzdeý barysynda tek general Madjıd Kazemıdiń máıiti tabylypty. Keıin ushqyshtyń denesin otanyna jetkizý úshin Tegeranmen baılanys ornatqan.

Degenmen oqıǵaǵa qatysty eki eldiń taratqan málimetinde mańyzdy qaıshylyq bar.

Tegeran óz sarapshylar toby birneshe aıdan beri Qatarǵa kirýge ruqsat ala almaı otyr degen bolatyn. Doha, kerisinshe, sáýir aıynda-aq ırandyq delegatsııany elge shaqyryp, izdeý-qutqarý operatsııasynyń nátıjesi týraly aqparat berýge daıyn bolǵanyn aıtyp otyr. Bul usynysqa Iran tarapynan jaýap bolmaǵan.

– Irandyq ushqyshtardyń ustalǵany týraly taralyp jatqan málimetterdi úzildi-kesildi joqqa shyǵaramyz. Aımaqtaǵy shıelenisti báseńdetýge baǵyttalǵan dıplomatııalyq bastamalar jalǵasyp jatqan ýaqytta mundaı jańsaq málimdemeniń aıtylǵany tańǵaldyryp otyr, — dedi Katar Syrtqy ister mınıstrliginiń resmı ókili.

Osylaısha, oqıǵaǵa qatysty qos taraptyń tek bir pikiri ortaq: Irannyń tórt ushqyshynyń bireýi qaza tapqan, onyń máıiti Iranǵa qaıtaryldy.

Daý nelikten dál qazir ýshyqty?

Qazir Qatar memleketi Tegeran men Vashıngton arasynda araaǵaıyndyq jasap otyr. Doha aımaqtaǵy shıelenisti sheshýge qadam jasalǵan sátte mundaı aıypty quptamaýda.

17 tamyzda Iran Syrtqy ister mınıstrligi ushqyshtardyń taǵdyryn anyqtaý Qatarmen qarym-qatynasqa, onyń deldaldyq róline áser etpeýi kerek ekenin aıtty.

– Biz turaqty baılanystamyz, Qatar tarapynyń AQSh-pen bastalǵan kelissózderde úlesi bar. Alaıda óz kúdigimiz ben ustanymymyzdy da bildirýge tıispiz, – dedi Iran Syrtqy ister mınıstrliginiń resmı ókili Esmaıl Bagaı.

Esmaıl Bagaı Tegeran alty aıǵa jýyq ýaqyt ótkesin ǵana ushqyshtardy izdedi degen pikirge qarsy. Dıplomattyń aıtýynsha, bul taqyryp Qatar tarapymen soǵystyń alǵashqy kúnderinde-aq talqylanǵan. Al Iran Syrtqy ister mınıstrliginiń Halyqaralyq Qyzyl Krest komıtetine alǵashqy resmı ótinishi naýryz aıynyń ortasynda joldanǵan kórinedi. Sonymen qatar eki eldiń Doha men Tegerandaǵy elshilikteri arqyly baılanystar júrgizilgen.

Sonymen, Iran úsh ushqyshtyń taǵdyry belgili bolmaıynsha, olardy tutqynda dep esepteıtinin ańǵartty. Tegeran olardyń qaıda ekenin anyqtaý úshin kópjaqty kelissózder men quqyqtyq tetikterdi paıdalanýǵa nıetti.

Aıta keteıik, buǵan deıin Iran AQSh-ty Parsy shyǵanaǵyn lastady dep aıyptady.

Pákistan AQSh pen Irandy kelissóz ústeline oralýǵa shaqyrdy