Alǵashqy AES Qazaqstanǵa álemdik naryqtaǵy básekelestigin arttyrýǵa kómektespek
ALMATY. KAZINFORM — Alǵashqy AES Qazaqstannyń elektr energııasynyń shamamen 20%-yn qamtamasyz etip, álemdik naryqta otandyq ónimniń básekege qabilettiligin arttyra alady. Bul týraly «Rosatom» korporatsııasynyń ókilderi habarlady.
«Álemdik atom kúnderi — 2026» halyqaralyq forýmy aıasynda Kazinform tilshisiniń suraǵyna jaýap bergen «Rosatom» memlekettik korporatsııasy bas dırektorynyń birinshi orynbasary — damý jáne halyqaralyq bıznes bóliminiń dırektory Kırıll Komarov atom energetıkasynyń damýy Qazaqstan ekonomıkasyn qanshalyqty mańyzy ekenin túsindirdi.
Onyń aıtýynsha, Ortalyq Azııa búginde «Rosatom» úshin basty naryqtardyń birine aınalǵan. Bul — aımaqtyń qarqyndy ekonomıkalyq damýyna, halyq sanynyń ósýine jáne elektr energııasyna degen qajettiliktiń artýyna baılanysty.
— 2025 jyly Ortalyq Azııanyń barlyq elderi boıynsha ortasha JІÓ ósimi 7%-dan asty. Bul jalpyálemdik qarqynan aıtarlyqtaı joǵary. Kórsetkish halyqtyń kóbeıip jatqanyn, ekonomıkanyń ósip jatqanyn, sol sebepti energııaǵa degen qajettiliktiń artyp kele jatqanyn kórsetedi. Al energııa — ekonomıkalyq ósý, órkendeý jáne adamdardyń ómir súrý deńgeıin jaqsartýdyń bastaýy, — dedi Kırıll Komarov.
Sondaı-aq ol Qazaqstan men Ózbekstan álemdegi eń iri ýran qoryna ıe ekenine nazar aýdardy. Aıtýynsha, bul atalǵan elderde ózindik atom energetıkasyn damytý úshin qosymsha múmkindikter beredi.
AES múmkindikteri
«Rosatomnyń» aımaqtaǵy eń iri jobalarynyń biri — Qazaqstanda alǵashqy atom elektr stansasyn salý bolmaq. Joba qýaty árqaısysy 1 200 MVt bolatyn eki energobloktyń qurylysyn qarastyrady.
— Qazaqstanda árqaısysy 1 200 megavatt bolatyn eki bloktan turatyn AES salý jobasy júrip jatyr. Osy eki blok Qazaqstannyń barlyq elektr energııasynyń shamamen 20%-yn óndiretin bolady. Bul ekologııa jáne adam densaýlyǵy turǵysynan ǵana emes, eń aldymen ártúrli taýar túrlerin shyǵaratyn qazaqstandyq óndirýshiler úshin mańyzdy, — dedi Kırıll Komarov.
Onyń aıtýynsha, atom energetıkasyn damytý qazaqstandyq ónimniń halyqaralyq naryqtardaǵy básekege qabilettiligin arttyratyn sebepterdiń biri bolady.
Búgingi tańda sheteldik tutynýshylar ónimniń, sonyń ishinde metaldardyń, ónerkásiptik jabdyqtardyń jáne basqa da taýarlardyń kómirtek izine jıi talaptar qoıady. Osyndaı jaǵdaıda tómen kómirtekti elektr energııasyn paıdalaný qazaqstandyq kásiporyndarǵa qosymsha artyqshylyqtar bere alady.
— Qazaqstan búginde álemniń kóptegen memleketterimen jumys isteıdi, óz ónimin Eýropaǵa da, AQSh-qa da, Azııa naryqtaryna da eksporttaıdy. Al ondaǵy tutynýshylar mynadaı talap qoıady: kómirtek izin kórsetińiz, metall óndirý nemese qandaı da bir jabdyqty jasaý úshin qandaı energııany paıdalanǵanyńyzdy kórsetińiz, — deıdi spıker.
Atom salasy úshin óz kadrlaryn daıarlaý
Ózara yntymaqtastyqtyń taǵy bir mańyzdy baǵyty — mamandardy daıarlaý. Qazaqstan men Ózbekstanda Ulttyq zertteý ıadrolyq ýnıversıtetiniń (MIFI) fılıaldary jumys isteıdi.
Kırıll Komarovtyń aıtýynsha, búginde osy eki fılıalda 500-ge jýyq stýdent oqyp jatyr. Sonymen qatar Ortalyq Azııa elderiniń ókilderi reseılik joǵary oqý oryndarynda ıadrolyq jáne oǵan sabaqtas mamandyqtar boıynsha bilim alyp jatyr.
— MIFI fılıaldarynda oqyp 500-ge jýyq jas óz elderiniń bolashaq ıadrolyq elıtasyna aınalady. Bul óz elderiniń ıgiligi úshin ıadrolyq tehnologııalardy paıdalanýǵa qabiletti ulttyq kadrlar, — dep atap ótti ol.
Qazaqstan úshin óz mamandaryn daıarlaý atom energetıkasyn damytý josparyna baılanysty erekshe mańyzǵa ıe. Bul bolashaq AES-terde jumys isteıtin mamandar ǵana emes, sondaı-aq ıadrolyq fızıka, ǵylymı zertteýler jáne atom tehnologııalaryn ártúrli salalarda qoldanatyn kadrlar bolmaq.
Ortalyq Azııada qandaı jobalar júzege asyrylyp jatyr
Qazaqstannan basqa, iri energetıkalyq joba Ózbekstanda júzege asyrylyp jatyr. Kırıll Komarov sózinshe, bolashaq AES eki VVER-1000 energoblogyn jáne shaǵyn qýatty eki energoblokty biriktiredi. Onyń baǵalaýy boıynsha, stantsııa el elektr energııasynyń shamamen 15%-yn qamtamasyz ete alady. Sondaı-aq óńirdegi yntymaqtastyq ıadrolyq medıtsına men ekologııalyq jobalardy da qamtıdy.
Sondaı-aq «Rosatom» Qyrǵyz eliniń astanasy Bishkekte onkologııalyq ortalyqty iske qosý jumystaryna qatysyp jatyr. Reseılik korporatsııa onkologııalyq, júrek-qan tamyrlary jáne nevrologııalyq aýrýlardy dıagnostıkalaý men emdeý úshin qoldanylatyn medıtsınalyq ızotoptardy jetkizedi. Taǵy bir baǵyt — Qyrǵyzstan men Tájikstandaǵy ýran qaldyqtary qoımalarymen jumys isteý, sondaı-aq qaýipti ónerkásiptik qaldyqtarmen jumys isteý tehnologııalaryn qoldaný.
Eske salaıyq, buǵan deıin «Rosatom» memlekettik korporatsııasynyń bas dırektory Alekseı Lıhachev Qazaqstandaǵy alǵashqy AES-tiń qurylysy qashan bastalatynyn aıtyp berdi.
