Úsh ákimniń tusynda kóterilgen másele: Atyraýda jańa ortalyq kópir salyna ma
ATYRAÝ. KAZINFORM – Atyraý qalasyndaǵy Jaıyq ózeni arqyly ótetin ortalyq kópirdiń janynan jańa avtomobıl kópirin salý jóninde túpkilikti sheshim qabyldanǵan joq. Buǵan deıin onyń jobasymen qytaılyq PowerChina kompanııasy aınalysty. Alaıda ákimdik qytaılyq kompanııamen ázirge eshqandaı kelisimge qol qoımaǵan.
Ortalyq kópirdiń jaǵdaıy atyraýlyqtardy kópten alańdatyp júr. Óıtkeni, 2020 jyldyń qańtarynda jylý qubyry tirekteriniń yǵysýyna baılanysty kópirde kólik qozǵalysy ýaqytsha toqtatyldy.
Ákimdik 2022 jyly kúrdeli jóndeýden ótkizýdi josparlaǵan edi. Bul úshin qazynadan 920 mln teńge qaralatynyn da habarlaǵan. Alaıda bul jospar kúıinde qaldy. Bıyl qala ákimi bolǵan Shákir Keıkın álemdegi úzdik 500 kompanııanyń qataryna jatatyn qytaılyq mekeme ortalyq kópirdiń qasyna jańa kópir salý jobasyn jasap jatqanyn málimdedi. Joba boıynsha olar qoldanystaǵy kópirden 10 metr qashyqtyqta jańasyn salýdy josparlap, onyń qurylysy aıaqtalǵannan keıin eskisin qoldaný joldaryn qarastyrmaq bolǵan edi.
Osy jyly sheteldik kompanııa ókilderi ákimderge jobanyń jaı-japsaryn tanystyryp ketipti. Qurylystyń Jaıyq ózeniniń qos jaǵalaýyna qalaı júrgiziletinin kórsetken. Shákir Keıkın jobaǵa ózgerister engizilip, jetildirilip jatqanynda da aıtty. Alaıda búginde jobadan da, ony istep jatqan qytaılyq kompanııadan da habar joq.
Bıyl qalalyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary bólimi ortalyq kópirdi kúrdeli jóndeýden ótkizip, 10 kúnge japqan edi.
Qarashada ortalyq kópirdiń kólik júretin bóliginde jáne jaıaý júrginshiler jolynda jaryqtar paıda boldy.
Birneshe aı buryn jóndelgen kópirdiń deformatsııalyq jikteri áli aýystyrylǵan joq.
Bul jumys úshin qajetti materıaldar Reseıden óńirge jospardaǵy ýaqytta jetkizilgenniń ózinde qurylys jumysyn júrgizý úshin kúnniń jylynǵanyn kútý kerek. ıAǵnı, bul jumys 2027 jyldyń kóktemine qalyp otyr.
Qazir qaladaǵy Jaıyq ózeni arqyly ótetin 6 kópirdiń tehnıkalyq jaǵdaıyna mamandar zertteý júrgizip jatyr. Onyń qorytyndysy osy aıdyń sońynda belgili bolmaq.
Bul zertteýge deıin «QazjolǴZI» AQ mamandardy kópirdi keshendi tekseristen ótkizýge kirisken. Atyraý oblysy ákimdigi taratqan málimetke súıensek, «QazjolǴZI» qyzmetkerleriniń aldyn ala qorytyndysynda kópir apatty jaǵdaıda emes, biraq jóndeýdi qajet etetindigi jazylǵan. Buǵan qosa, konstrýktsııalarǵa shaqtalǵan júkteme búgingi talaptarǵa sáıkes kelmeıdi.
- Mamandar deformatsııalanǵan jikterdi qalpyna keltirýdiń tómen temperatýrada qoldanýǵa bolatyn tehnologııalaryn zerdeleý ústinde. Bul olardyń germetıkalyq qasıetin qalpyna keltirip, qonstrýktsııalardyń odan saıyn búlinýine jol bermeıdi,-delingen oblys ákimdiginiń aqparatynda.
Endi kóptiń kókeıinde júrgen jańa kópir salý jobasynyń taǵdyryna toqtalaıyq. Jolǵa jaýapty bólimniń bergen resmı jaýabyna súıensek, jańa kópir salý máselesi buǵan deıin yqtımal tehnıkalyq sheshimder men jobany iske asyrýdyń jekelegen máselelerin aldyn ala talqylaý kezeńinde bolǵan. ıAǵnı, áli kúnge naqty sheshim qabyldanǵan joq.
- Jobany ázirleýge tartylǵan kompanııa, sharttyq mindettemeler jáne qarjylandyrý týraly Jańa avtomobıl kópirin salý máselesin aldyn ala talqylaý barysynda qytaılyq PowerChina kompanııasynyń qatysý múmkindigi qarastyrylǵan. Alaıda atalǵan kompanııamen eshqandaı sharttyq mindettemeler jasalǵan joq. Sondaı-aq jobany ázirleýge jáne iske asyrýǵa bıýdjet qarajaty bólinbegen,-dep habarlady qalalyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary bólimi.
Jańa kópirdiń tehnıkalyq sıpattamasy aldyn ala qarastyrylǵan nusqa boıynsha, uzyndyǵy - 263,5 metr, júris bóliginiń eni - 13 metr.
- Avtokólikterdiń tórt jolaqty qozǵalysy kózdelgen. Jaıaý júrginshiler trotýarlarynyń eni 2,4 metrdi quraıdy. Kópirdiń tómengi gabarıti I sanattaǵy ózenderge qoıylatyn talaptardy eskere otyryp qarastyrylǵan. Sonymen qatar atalǵan tehnıkalyq parametrlerdiń túpkilikti bekitilgen jobalyq sheshimder bolyp tabylmaıtynyn atap ótemiz,-dep jaýap berdi bólim.
Jaıyq ózeni arqyly ótetin avtojol kópiri 1965 jyly «Gıprokommýndortrans» jobasy boıynsha salyndy. Metall aralyq qurylystary «Lengıprotransmost» jobasyna sáıkes ázirlengen. Ortalyq kópirge sońǵy kúrdeli jóndeý jumysy 1999 jyly júrgizilipti. Búginde ortalyq kópirdiń astynan 400 dıametrlik jylý qubyry ótip jatyr. Bul qubyr oń jaǵalaýdaǵy kópqabatty úıler men áleýmettik nysandarǵa jylý berip otyr. «Nursaıa» yqshamaýdanynda salynyp jatqan jańa áleýmettik nysandarǵa osy qubyrdyń jylý berý múmkindigi jetpeıdi.
- Dıametri 700 mm jylý jelilerin aýystyrý nemese kóshirý máselesi jańa kópir salý ne qoldanystaǵy ortalyq kópirge kúrdeli jóndeý júrgizý týraly túpkilikti sheshim qabyldanǵannan keıin qarastyrylatyn bolady. Tıisti jumystar qabyldanǵan tehnıkalyq sheshimder men ınjenerlik kommýnıkatsııalardyń úzdiksiz jumysyn qamtamasyz etý qajettiligin eskere otyryp aıqyndalady,-dep tolyqtyrdy jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary bólimi.
Qazirgi ýaqytta jańa avtomobıl kópiriniń naqty baǵyty men qurylys aýmaǵynyń shekarasy bekitilmegen. Sondaı-aq jobalyq-smetalyq qujattama ázirlenbegendikten, Jaıyq ózeniniń eki jaǵalaýyndaǵy joldar men ınjenerlik ınfraqurylymdy qaıta josparlaý qajettiligi áli anyqtalǵan joq. Jer ýchaskelerin memlekettik muqtajdyq úshin alyp qoıý máselesi de qarastyrylmaǵan.
Buǵan deıin Mahambet aýdanyndaǵy Atyraý – Oral jáne Atyraý – Inder avtomobıl joldaryn baılanystyratyn kópirde aýyr júk kólikteriniń qozǵalysyna ýaqytsha shekteý engizilgenin jazǵan edik.