Únzıla Shapaq Konstıtýtsııanyń preambýlasyna qandaı ózgerister enetinin aıtty

ASTANA. KAZINFORM — Parlament Májilisiniń depýtaty, zań ǵylymdarynyń doktory Únzıla Shapaq Konstıtýtsııalyq reforma komıssııasynyń úshinshi otyrysynda Konstıtýtsııanyń preambýlasy (kirispe) jáne 33-babyna engizilgen ózgerister jóninde pikirin bildirdi. 

Onyń aıtýynsha, Konstıtýtsııanyń «Biz, Qazaqstannyń birtutas halqy» dep bastalýy — ulttyq kelisim formasy, jekelegen toptar men óńirler emes, búkil halyqty teń quqyqtar men ortaq jaýapkershilik arqyly biriktirýin bildiretin óte utymdy paıym.

— Preambýla mátininde «mádenıet jáne bilim qundylyqtaryn, ǵylym men ınnovatsııa jetistikterin baǵdarǵa ala otyryp» dep jazylýy Konstıtýtsııanyń saıası-quqyqtyq jáne baǵdarlamalyq qujat ekenin dáıekteı túsedi. Osylaısha Konstıtýtsııa zańdarmen ǵana shektelmeı, bilimge, ǵylymǵa, ınnovatsııaǵa, mádenıet pen ulttyq rýhqa da baǵdar beretindeı bolýy kerek. Bilim men ǵylym — adam áleýetin damytýǵa, ınnovatsııa — tehnologııalyq táýelsizdikti qamtamasyz etýge, mádenıet pen rýh — halyqty biriktirýge qyzmet etedi, — dedi Konstıtýtsııalyq komıssııa múshesi.

Únzıla Shapaq osy qundylyqtardy Konstıtýtsııaǵa engizý Qazaqstandy tek zańdyq emes, órkenıetti memleket retinde kórsetýge, Konstıtýtsııalyq reformanyń rýhyn tolyq ashyp kórsetýge múmkindik beretinin aıtyp otyr.

Konstıtýtsııa preambýlasynan bólek, Únzıla Shapaq 33-bapqa engizilgen azamattardyń saılaý jáne saılaný quqyǵyn shekteýge qatysty qoldaý baǵytynda jeke oıyn bildirdi.

— Saılaý jáne saılaný quqyǵy — azamattyń memleket isine tikeleı qatysýyn qamtamasyz etetin eń mańyzdy demokratııalyq quqyqtardyń biri. Bul quqyqtar qazirgi Konstıtýtsııada da bekitilgen. Ásirese, saılanýshylarǵa qoıylatyn shekteýlerdi Konstıtýtsııada emes, tek qoldanyp júrgen zańdarmen retteý bıliktiń saıası konıýnktýrasyna táýeldilikti týyndatýy múmkin. Bul Ádiletti memleket qaǵıdatyna saı emes, — deıdi Májilis depýtaty.

Depýtattyń pikirinshe, Konstıtýtsııadaǵy shekteýler azamattardyń quqyqtaryn negizsiz qysqartpaıdy: olar tek sot sheshimi arqyly jáne qoǵam múddesin qorǵaý maqsatynda qoldanylady.

Mysaly, áreketke qabiletsiz nemese aýyr qylmys pen sybaılas jemqorlyq úshin sottalǵan adamdardy memlekettik bılikke kelýden shekteý — qoǵamdy qorǵaýdyń konstıtýtsııalyq tetigi ekenin aıtady.

— Shekteýsiz quqyq — erkindik emes, ol jaýapkershilikpen úıleskende ǵana demokratııalyq qoǵamǵa saı bolady. Memlekettik bılikke qoıylatyn moraldyq jáne quqyqtyq talaptar demokratııalyq qoǵam úshin qajet. Kimniń saılanýǵa quqyǵy bar, al kimniń saılanýǵa quqyǵy joq ekeni ashyq belgilense, qoǵamdaǵy senim artyp, saılaý protsesiniń ádildigi kúsheıedi. Saılaný quqyǵyna shekteýlerdi Konstıtýtsııada naqty bekitý bılikke keletin adamdarǵa qoıylatyn talapty naqtylaý arqyly quqyqtyq aıqyndyq beredi. Osylaısha, saılaý quqyqtary men shekteýlerdi Konstıtýtsııada bekitý demokratııany álsiretpeı, kerisinshe ony nyǵaıtady. Usynylyp otyrǵan 33-baptyń úshinshi tarmaǵyn jańa redaktsııada qoldaımyn, — dedi Únzıla Shapaq.

Buǵan deıin depýtat Serik Egizbaev qorshaǵan ortany qorǵaý boıynsha Konstıtýtsııanyń eki babyn ózgertýdi usynǵan edi.