Únzıla Shapaq: Konstıtýtsııa jobasy halyqaralyq sharttardy qoldanýda quqyqtyq aıqyndyq engizedi
ASTANA. KAZINFORM — Parlament Májilisiniń depýtaty, zań ǵylymdarynyń doktory Únzıla Shapaq Konstıtýtsııalyq reforma jónindegi komıssııasynyń jetinshi otyrysynda Qazaqstan ratıfıkatsııalaǵan halyqaralyq sharttardy qoldaný tártibine qatysty usynylǵan ózgeristerge toqtaldy.
Onyń aıtýynsha, konstıtýtsııalyq quqyq pen halyqaralyq quqyqtyń araqatynasy quqyqtyq ǵylymda eki negizgi baǵyt arqyly túsindiriledi.
— Birinshiden, memleket óz Konstıtýtsııa mátinine halyqaralyq quqyqtyń negizgi qaǵıdattaryn, jalpyadamzattyq qundylyqtardy, sondaı-aq halyqaralyq qujattarda bekitilgen adam quqyqtary men bostandyqtaryn engizedi. Solaı, Konstıtýtsııa el aýmaǵyndaǵy eń joǵary zańdy kúshke ıe bolady. Ekinshiden, keıbir memleketter ulttyq quqyqqa qatysty halyqaralyq quqyqtyń basymdyǵy qaǵıdatyn ustanady. Bul tásil memleketter arasyndaǵy beıbitshilik pen ózara tıimdi yntymaqtastyqty qamtamasyz etýdiń quqyqtyq kepili retinde qarastyrylady, — dedi Únzıla Shapaq.
Depýtattyń túsindirýinshe, halyqaralyq jáne ulttyq quqyqtyń araqatynasy ústemdik pen baǵynyshtylyqqa emes, ózara yqpaldasý, úılestirý jáne sáıkestendirý qaǵıdattaryna negizdeledi. Bul eki quqyqtyq júıeniń derbes ekenin kórsetedi.
Komıssııa otyrysynda usynylǵan jańa Konstıtýtsııa jobasynda halyqaralyq sharttarǵa qatysty úsh negizgi ereje kózdelgen.
— Birinshi ereje boıynsha, Qazaqstan Respýblıkasynyń halyqaralyq sharttardan týyndaıtyn mindettemeleri elde qoldanylatyn quqyqtyń quramdas bóligi retinde aıqyndalady. Jobanyń 5-babynyń 1-tarmaǵynda qoldanylatyn quqyqtyń quramyna Konstıtýtsııa, soǵan sáıkes zańdar, Konstıtýtsııalyq sot pen Joǵarǵy sottyń normatıvtik qaýlylary, ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilermen qatar halyqaralyq sharttyq mindettemeler de kiretini naqty kórsetilgen, — dedi ol.
Onyń aıtýynsha, bul norma Qazaqstannyń halyqaralyq mindettemelerden bas tartpaıtynyn, kerisinshe olardy qoǵamdyq qatynastardy retteıtin mańyzdy quqyqtyq negiz retinde moıyndaıtynyn bildiredi. Bul qaǵıdat burynnan qoldanylyp keledi jáne aldaǵy ýaqytta da saqtalady.
— Ekinshi ereje halyqaralyq sharttardyń el aýmaǵynda qoldaný tártibi zańdarmen aıqyndalatynyn kózdeıdi. Bul olardyń zańdy kúshi men mindettiligine kúmán keltirý emes, kerisinshe qoldaný mehanızmin naqtylaý. Úshinshi ereje boıynsha, Qazaqstan ratıfıkatsııalaǵan barlyq halyqaralyq shart mindetti túrde jarııalanatyn bolady, — dep atap ótti Májilis depýtaty.
Únzıla Shapaqtyń aıtýynsha, halyqaralyq sharttardy jarııalaý azamattardyń memleket qabyldaǵan mindettemelermen erkin tanysýyna múmkindik beredi, óıtkeni bul qujattar qoǵamdyq qatynastar sýbektileri úshin mindetti júris-turys erejelerin belgileıdi.
— Usynylyp otyrǵan Konstıtýtsııa normalary quqyqtyq aıqyndyqty qamtamasyz etýge, konstıtýtsııalyq quqyqtardy qorǵaýǵa jáne quqyqtyq retteýdiń turaqtylyǵyn nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan. Osylaısha, Qazaqstan Konstıtýtsııasy men halyqaralyq quqyq arasyndaǵy qatynasty naqtylaıtyn norma Konstıtýtsııanyń tutas quqyqtyq irgetasy ekenin kórsetedi jáne barlyq qoldanylatyn quqyqqa qatysty eń joǵary zań kúshi bar ekenin kórsetedi, — dep túıindedi ol.
Buǵan deıin Erlan Qarın jańa Konstıtýtsııa jobasyndaǵy egemendik pen táýelsizdik uǵymdarynyń ornyna toqtaldy.
Al Artýr Lastaev Konstıtýtsııada adam quqyqtary men sóz bostandyǵy tolyq saqtalǵanyn atap ótti.
