Úndi shtamy qanshalyqty qaýipti jáne odan qalaı saqtanýǵa bolady
ALMATY. QazAqparat - Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý ulttyq ortalyǵy basqarma tóraǵasynyń orynbasary, medıtsına ǵylymdarynyń kandıdaty Aınagúl Qýatbaeva QazAqparat tilshisine koronavırýstyń úndi shtamy qanshalyqty qaýipti ekenin jáne odan qalaı qorǵaný kerektigin aıtyp berdi.
- Densaýlyq saqtaý mınıstrligi úndi shtamy Qazaqstannyń barlyq óńirinen anyqtalǵanyn aıtty. Aıtyńyzshy ol qalaı anyqtalady?
- Bizde koronavırýs ınfektsııanyń klınıkalyq kórinisi men boljamdary bar. «Delta» (úndi) shtamyn anyqtaý úshin PTR skrınıng júrgiziledi. Bul ár aımaqta iriktelip tekseriledi. Sodan keıin vırýstyń ózgerýin kórsetetin fragmentterdi anyqtaý úshin barlyq oń zerthanalyq úlgilerdi qaıta tekseremiz. 1 shildedegi jaǵdaı boıynsha Qazaqstanda úndi shtamyn anyqtaý úshin 414 synama alyndy. Bul degenimiz atalǵan shtamm elimizdiń barlyq aımaqtarynan, sonyń ishinde Nur-Sultan, Almaty jáne Shymkent qalalarynan anyqtaldy degen sóz. Bul zertteýler búkil respýblıka boıynsha vırýstyń sol nemese basqa nusqalarynyń aınalym belsendiligin bilý úshin júıeli túrde júrgiziledi. Buryn biz Ońtústik Afrıka jáne Brıtan shtamdarynyń belsendi aınalymy júretindigin aıtqanbyz, al qazir álemniń basqa elderinde tanymal bola bastaǵan jańa shtamdar paıda bolǵan kezde, bizdiń el jańa shtamdy anyqtaıtyn arnaıy testterdi satyp aldy.
- «Delta» shtamy qanshalyqty qaýipti?
- Ońtústik Afrıka men brıtanııalyq shtamdar aýyrlyǵymen erekshelenbedi, ıá, keıbir patsıentterde aýyr ótti. Biraq, «delta» shtammy aýyr bolady. Sondyqtan naýqastardyń basym bóligi aýrýhanaǵa jatqyzylady. Aýrý asqynǵan saıyn, ólim soǵurlym kóp bolýy yqtımal. Ásirese, júrek-qan tamyrlary, tynys alý júıesiniń sozylmaly aýrýlary bar adamdar saq bolýy kerek. Sondaı-aq ımmýndyq júıe aýrýlary bar adamdarda qant dıabeti jáne taǵy basqalary qozady. Bul shtamm usaq tamyrlardy zaqymdap, trombtardyń paıda bolýyna ákelýi múmkin. Úndi shtamy bir adamnan ekinshi adamǵa tez juǵady. Aýrýdyń ınkýbatsııalyq kezeńi qazir 7-den 5 kúnge deıin qysqardy. Úndi shtamynyń belgileri: ishtiń aýyrýy, tábettiń tómendeýi, qusý, júrek aınýy.
- Mamandardyń aıtýynsha, úndi shtammymen balalar aýyra bastady, solaı ma?
- Iá, biz jastar arasyndaǵy aýrýshańdyqtyń ósý dınamıkasyn kórip otyrmyz. Balalar men júkti áıelder arasynda da juqtyrǵandar tirkelip jatyr. Turǵyndarǵa aıtarymyz qazir elde úndi shtamy anyqtaldy. Barynsha abaı bolýǵa shaqyramyz. Dárigerlerge ýaqytynda júginý kerek. Eshbir jaǵdaıda ózin-ózi emdeýge bolmaıdy, dárigerdi úıge shaqyrtý qajet.
- Qaı vaktsınany egýge keńes berer edińiz ?
- Qazirgi kezde ǵylym Qazaqstanda bar barlyq vaktsınalardyń joǵary tıimdiligin (88-90%) dáleldeıdi - bul QazVac, Sputnik V, Hayat-Vax jáne CoronaVac. Biz qazir barlyq turǵyndarǵa qysqa merzimde vaktsına egý maqsatynda belsendi jumys istep jatyrmyz. Vaktsınalar barlyq medıtsınalyq uıymdarda bar.
Vaktsına alǵan adamdardyń sany artqan saıyn vırýstardyń mýtatsııasynyń damý yqtımaldyǵy tómendeıdi. Osy mýtatsııanyń aldyn alý úshin biz qysqa merzimde ujymdyq ımmýnıtet qalyptastyrýymyz kerek. Álemde vaktsınatsııalanǵan adamdar arasynda ólim tirkelgen joq. Vaktsınatsııa – qorǵanýdyń jalǵyz joly.
– Suhbatyńyzǵa raqmet!
