Ulttyń ulylyǵyn ulyqtaýǵa uıystyrady- professor
ASTANA. QazAqparat - Biz synaptaı syrǵyǵan ýaqytta, jańalyǵy jelmen jarysqan kezeńde ómir súrip jatyrmyz. Jahandaný hám buralańy kóp zaman ımmýnıteti myqty, tini berik, maqsaty zor ulttyń ǵana ózindik bolmys-bitimin saqtaıdy. Bul - dáleldeýdi qajet etpeıtin aksıoma. Mundaı pikirdi Elbasynyń «Uly dalanyń jeti qyry» maqalasynda oraı Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń rektory, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, professor Gaýhar Aldambergenova bildirdi, dep habarlaıdy QazAqparat.
«Myńjyldyqtar ótip, qoǵamdyq qundylyqtar men qaǵıdattar almassa da ózgermeıtin, ýaqyt sheńberinen ólshenbeıtin nárse bar. Ol - babadan balaǵa mıras bolyp kele jatqan ulttyq mura, tasqa basylǵan tól tarıh. Ózindik dara tarıhyn ulyqtaý - túbegeıli jańǵyrýǵa bet alǵan qoǵam úshin úlken mańyzǵa ıe. Bul turǵyda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti - Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly dalanyń jeti qyry» atty maqalasynda keltirilgen derekter men dáıekter, qundylyqtar men mádenı muralar ultymyzdyń álem órkenıetindegi ornyn aıshyqtaýǵa baǵyttalǵan aýqymdy qadam boldy dep oılaımyz», - dedi ol.
Onyń paıymynsha, Memleket basshysynyń qoǵamda úlken pikirtalas týdyrǵan «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty baǵdarlamalyq maqalasynyń zańdy jalǵasy ispettes bolyp otyrǵan bul maqala - aýqymdy tarıhymyzdy durys túsinip, qabyldaı bilýimizge serpin beredi. Bul maqala - keshegi álem órkenıetinde ózindik ornyqty orny bar kóshpendilerdiń salt-dástúrin, dara mádenıetin búgingi kún turǵysynan qaıta jańǵyrtýǵa negiz bolady.
«Maqalada túrki áleminiń genezısi týraly jazylǵan. Osyǵan baılanysty, «Túrki órkenıeti: túp tamyrynan qazirgi zamanǵa deıin» atty jobany qolǵa alý qajettigin atap ótti Elbasy. Atalǵan joba aıasynda Túrkologtardyń dúnıejúzilik kongresin jáne ártúrli elder mýzeıleriniń ekspozıtsııalaryna ejelgi túrki jádigerleri qoıylatyn Túrki halyqtarynyń mádenı kúnderin uıymdastyrý qarastyrylmaq. Sonymen qatar, Túrki halyqtaryna ortaq týyndylarynyń biryńǵaı onlaın kitaphanasyn ashý da kózdelip otyr», - dedi ýnıversıtet rektory.
Osy oraıda Gaýhar Aldambergenova munyń barlyǵy da jaıdan-jaı qolǵa alynyp otyrǵan sharalar emestigine basa nazar aýdardy.
«Tarıhtyń tereńine úńiler bolsaq, asqaq Altaı men Anadolynyń arasyndaǵy keń-baıtaq aımaq - túbi bir túrki balasynyń qasterli qonysy, qasıetti mekeni bolǵanyn ańǵaramyz. Qazaqstan Prezıdentiniń bastamasymen qaıta dúnıege kelgen «Máńgilik el» muratynyń da negizgi ózegi - Uly dala elin túrki halyqtarynyń ata jurty retinde qabyldaýǵa negizdeý, tamyry tereń ulttyq mádenıettiń saqtalýyn jáne damýyn qamtamasyz etý. Búginde Qazaqstan týysqan halyqtar yntymaqtastyǵynyń nyǵaıýyna negizgi uıytqy bolyp keledi. Buǵan negiz de joq emes. Óıtkeni, Qazaq jeri - ejelden Shyǵys pen Batysty, Eýropa men Azııany jalǵaıtyn altyn kópir sanalyp kelgen. Qurlyqtar men qundylyqtar toǵysqan Uly dala eli - túrki áleminiń altyn besigi, qasterli qonysy», - dedi professor.
Onyń aıtýynsha, Túrki halqynyń máńgi maqsat-murattaryn kózdeıtin Kúlteginniń «Tutas túrik eli» ıdeıasy búginde jańa beleske kóterildi. Buǵan joǵary bilikti pedagog kadrlardy daıarlaıtyn irgeli joǵary oqý orny, bilim men ǵylymnyń qarashańyraǵy - Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıteti de ózindik súbeli úlesin qosýda. Bilim ordasynyń bastamasymen dástúrli túrde uıymdastyrylyp kele jatqan Halyqaralyq túrki álemi zertteýleri sımpozıýmy - túrki áleminiń ádebıeti men mádenıetiniń damýyna, dáýirler jalǵastyǵyna altyn arqaý bolyp keledi.
«Túrki dúnıesi áli syry ashylmaǵan asyl muraǵa baı. Osyǵan oraı týystas elder ǵalymdary men zertteýshileri túrki halqynyń baı rýhanı murasyn, ádebıeti men mádenıetin, tarıhy men tilin zerttep-zerdeleýge, babalar dástúrin jalǵastyrýǵa Sımpozıým aıasynda óz úlesterin qosýda. Sondaı-aq, Qyzdar ýnıversıtetiniń oqý baǵdarlamasyna bıylǵy oqý jylynan bastap «Uly dala tarıhy» atty tańdaý páni engizildi. Maqsat - kıiz týyrlyqty qazaq halqynyń asa baı rýhanı qazynasyn óskeleń jas urpaqtyń sanasyna sińirý, jastardy naǵyz otanshyldyq sezimde tárbıeleý, olardyń tarıhı sanasyn jańǵyrtý. Tarıhty taný - taǵylymdy is. Tarıhy taný - ulttyń rýhyn kóteredi, mereıin tasytady. Uly dalanyń maqtan tutarlyq tól tarıhy, mádenıeti men ónegesi bar. Ony ulyqtaý - ultty uıystyrýǵa bastaıdy. Bul oraıda Memleket basshysynyń «Uly dalanyń jeti qyry» atty maqalasy basty baǵdar bolmaq», - dep túıindedi oıyn Gaýhar Aldambergenova.
