Ulttyq sport - jarystar jıi uıymdastyrylǵanda ǵana damıdy -maman

Buryn jıi kóship, yńǵaıly jer izdep júrgen sport mektebi 3-4 jyldan beri ıppodromnyń janyna turaqty ornyqty. Bul jerde at qora, arnaıy ákimshilik ǵımaraty, jabyq manej, kúres ǵımaraty bar. Sport mektebi oblystyq dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasyna qarap, bıyl qalalyq sport bólimine berildi. Qujattamadaǵy ózgerister áli de jetildirýdi qajet etedi. Ulttyq sportty damytý úshin mamandandyrylǵan degen sanat alý kerek. Ol úshin aýdandarda fılıaldary ashylyp, sol jerde de at sportyn damytýǵa múmkindik berilý tıis. Ázirge bul sportshylardyń armany ǵana.



«Sport mektebinde 500-ge jýyq bala bar. Bizde qazaq kúresi, at sporty túrlerinen aýdaryspaq, teńge ilý, kókpar, jamby atý bar. Toǵyzqumalaq úıirmesi ashylǵan. Asyq oınaý resmı túrde tirkelmegen, biraq balalar oınaıdy. Armanymyz - ulttyq sport túrleri boıynsha mamandandyrylǵan sport mektebin qurý. Ol úshin aýdaryspaq, teńge ilý, kókpardyń árqaısysyna 4 jattyqtyrýshy qajet. Al qazirgi kezde barlyǵyn tórt jattyqtyrýshy daıyndaıdy. Bir taǵashy, bir at jaılaýshy ǵana tıesili. Sondyqtan ulttyq sportty damytýǵa usynystar berildi. Máselen, polıtsııa qyzmetkerleri minetin atty baptaý kezinde 30 atqa bir taǵashy dep jazylǵan. Al bizde mundaı sandyq kórsetkish anyqtalmaǵan. Másele kóterilip, Ulttyq sport federatsııasynyń prezıdenti Bekbolat Tileýhanǵa hat joldandy», - dedi mektep dırektory Bahtııar Tóleýov.
Atty baptaýǵa bir adam jetpeıdi. Sondyqtan jattyqtyrýshylar men oqýshylar onyń kútimine tikeleı aralasady. ıAǵnı, ár oqýshy at ústine minbes buryn onyń kútimin jasaýdy meńgerý kerek. Oqýshylar úshin bul qyzyq jumystyń biri. Sebebi, olar bar ýaqytyn qany tasyǵan jylqynyń janynda ótkizýge qushar.



«Balalardy mektepke 9-10 jastan bastap alamyz. Balalar mektepte attyń janyna barý, ony tazalaý, ertteý, miný sekildi tehnıkalyq qaýipsizdik tásilderin úırenedi. Qalanyń balalaryn aıaqqa turǵyzyp, kásibı deńgeıin shyńdap, QR chempıonattaryna alyp shyǵamyz. Sonymen nátıje jasaımyz. Qazirgi kezde teńge ilýden elimizdiń 9 dúrkin jeńimpazy Berdiǵalı Jákishev bar. Aýdaryspaqtan QR jastar arasyndaǵy jeńimpazy, sport sheberi Shyńǵys Erjanov bizdiń maqtanyshymyzǵa aınaldy. Al ótken jyly Arman Saǵymbaev «Úzdik aýdaryspaqshy» atandy. Balýan, QR sport sheberi Azamat Serǵazın de bar. Mektepke atty biletin, óziniń biletinin balalarǵa úıretetin jattyqtyrýshy kerek. Sondyqtan jarystarǵa qatysyp, úzdik atanǵan osy jigitter jattyqtyrýshy retinde jumysqa alyndy. Qazir balalardy daıyndap jatyr. Olar arnaýly oqý oryndaryn bitirip, sportshy mamandyǵyn alǵan»,- dedi mektep dırektory.



Ulttyq sport jarystary jıi uıymdastyrylsa ǵana damıdy. Mektep dırektory Bahtııar Tóleýov sońǵy jyldary jergilikti qaltaly azamattar birigip, aýdanda kókpar komandasynyń qurǵanyn aıtyp berdi. ıAǵnı, kásipker at berip, aýyl balalaryn daıyndaıdy, oblys ortalyǵynda ótetin jatystarǵa qatystyrady. Qazaq jigitteriniń márttigi kópshilikke úlgi bolyp, qazir oblystyń Shalqar, Muǵaljar, Temir, Baıǵanın, Alǵa aýdandarynda at ustap, balalardy daıyndap otyrǵan kásipkerler bar. Oıyl aýdanynda aýdaryspaq jaqsy damyǵan.



«Ulttyq sport jaqsy deńgeıge kóterilip jatyr. Eýrazııa barysy, Elbasymyzdyń atynda ótetin Qazaqstan barysy bar. Kókpardan Azııa, Álem birinshilikteri ótip jatyr. Bizdiń elimizde Ońtústik Qazaqstan, Jambyl, Qyzylorda oblystary bıik nátıjege qol jetkizip júr. Úzdik úshtikte júrgen komandalar osy. Sebebi, olarda toılarda, as bergende kókpar oınatylady. Jappaı kókpar bar. Ár úı uly úshin aıǵyr ustaıdy. Aýyl, er azamattar belsendi, jarysqa qatysady. Ári jarys salymdy bolady. ıAǵnı, júldege kólik, apta saıyn 6-10 mıllıon teńge tigedi. Kókparǵa 2-3 myń atqa deıin qatysady. Myń attyń ishinen myqty shabandozdy tańdap, Qazaqstan chempıonatyna alyp shyǵady. Bári daıyn. Olarǵa irikteý de kerek emes. Myńnan júz, júzden ony shyǵady. Bizder 9 jastan alyp, ony kúndiz-túni daıyndaımyz. Mektepten kim shyǵady, sony ǵana aparamyz»,- dedi Bahtııar Tóleýov.



Al Aqtóbede báıge jaqsy damyǵan. Qaltaly azamattar Alaman báıge, ushqyr, qunan jarys, toq báıge ótkizýge yntaly. Olar Polsha, Reseı, AQSh, Germanııadan ákelgen qymbat attaryn daıyndap, keıin mektepte tálim alyp júrgen shabandozdarǵa senip tapsyrady. Ulttyq at sporty mektebinde tárbıelenip jatqan shabandozdar árdaıym úzdikter qatarynan kórinip júr. Óńirde ulttyq sport jarystary da oblys ákiminiń kýbogymen ashylyp, saıys maýsymy qala ákiminiń kýbogymen aıaqtalady. Bári báıge uıymdastyrady, qomaqty utys tigedi.

Aqtóbe qalalyq ulttyq at sporty mektebinde barlyǵy 40 at bar. Kókparǵa 12 at berilgen. Kókpardyń aralas qandy attary qazir jarysqa baptalyp jatyr. Olardy bógde adam kóre almaıdy, kútimimen de tek bilikti maman aınalysady.



«At ta adammen birdeı. Tek tili joq. Olar aýyrsa adamǵa beriletin dári-dármekti satyp alamyz. Atty baptaý kezinde qatelikke jol berýge bolmaıdy. Jem berip, sýarsa, attyń ishi kebedi, aıaǵyna jem túsip ketedi. Sábizin beremiz. Jońyshqa, suly, arpa, bıdaıy, tuzy bar. Astyn qalyń etip salamyz, tynyshtyǵyn kúzetemiz, bóten adamdy kirgizbeıdi. Uıqysyn tynysh bolýy shart. Olar da bala sııaqty, kóz tıip qalady. Oǵan kúmán keltirmeımiz. Sebebi, kórsetip, aýyryp qalǵan jaǵdaı kezdesti. Olardyń daıyndyq deńgeıi jetilgen saıyn kúshi qalady. Qosymsha júkteme berildi. Júris, búlkil, shoqytý, shabys. Osylaısha kókpar tartýǵa arnaǵan at baptalady»,- dedi Bahtııar Tóleýov.

Kókparǵa arnalǵan atty baptaýǵa Jambyl oblysynan maman shaqyryldy. Sonymen qatar, atasy at baptaǵan, jylqy baqqan adamdar da attyń kútimin jaqsy biledi. Dál osy jolmen sport sheberi Meırambek Álıev te jumysqa alynǵan. Qazirgi kezde bilikti sportyshlar da jalaqy alyp otyr. Olarǵa aı saıyn 40-70 myń teńge aralyǵynda jalaqy beriledi.



«Balalar atty jaqsy kóredi, bir kelse janynan shyqpaıdy. Bul qazaqtyń qanynda bar. Atamyz bilektiń kúshimen, naızanyń ushymen ulan-baıtaq jerdi qorǵap qalǵan. Qala balasy bolǵanymen, bizde de attyń ár qadamyn biletin, tańerteń kelip, sabaǵyna baryp, qaıtyp keletin atsúıer balalar bar. Olar minip, keıin ketip qalmaıdy. Attyń kútimin jasaıdy. Jasy 18-ge tolǵannan keıin de júredi. Jabyq manej úzdiksiz jattyǵýǵa múmkindik berip otyr. Buryn qysta balalar az keletin. Qazir ata-analary esh qoryqpaı, sýyq tıedi dep qaýiptenbeı, balasyn jattyǵýǵa jiberedi. Jattyǵý, eńbektiń arqasynda nátıje bolady. Eńbek etip, ter tógý arqyly eńbegiń qaıtady. Bári qystaı jattyǵyp, jazda jarysqa qatysady», - dedi Bahtııar Tóleýov.



Naýryzda Aqtóbe qalasynda kókpar ótedi. Qazirgi kezde balalar jarysqa arnaıy daıyndalyp jatyr. Al 7 mamyrda elimizdiń batys aımaǵyndaǵy kókparshylar jarysqa túsedi. Bul jarys Aqtóbede ótedi. Jospar boıynsha aqtyq syn Astana qalasynda bolady.