Ulttyq Banki bankter aktıvteriniń sapasyna táýelsiz baǵalaý júrgizbekshi
ASTANA. QazAqparat - Qazaqstan Ulttyq Banki bıyl respýblıka bankteri aktıvteriniń sapasyna táýelsiz baǵalaý júrgizbekshi. Saladaǵy jaǵdaıdyń naqty jaı-kúıin rastaý retteýshige bankterdiń problemalaryn tıimdirek sheshýge múmkindik beredi. Bul týraly «Ulttyq Bank habarlaıdy, túsinikteme beredi, túsindiredi» arnaıy jobasynyń sheńberinde «Egemen Qazaqstan» gazetine bergen suhbatynda QR UB tóraǵasynyń orynbasary Oleg Smolıakov málimdedi.
«Bankter portfelderiniń sapasy - elimizdiń qarjy naryǵynyń jáne onyń qatysýshylarynyń bolashaǵy táýeldi bolatyn negizgi jaılardyń biri», - dep atap ótti O.Smolıakov. Ol Ulttyq Banktiń derekterin keltirdi, olarǵa sáıkes 2017 jylǵy naýryzdyń basyndaǵy jaǵdaı boıynsha jumys istemeıtin qaryzdar (tólem merzimi 90 kúnnen asqan) deńgeıi bankterdiń retteýshige usynatyn eseptiligine sáıkes 7,32%-dy nemese 1,1 trln. teńgeni qurady, bul 2014 jylǵy eń joǵarǵy deńgeıden 3,8 trln. teńgege tómen. «HQES-ke sáıkes jasalatyn bankterdiń eseptiligi bank menedjmenti men onyń aýdıtorlarynyń qaryzdardy jumys istemeıtin qaryzdar sanatyna jatqyzý máselesindegi paıymdarynyń bir-birinen aıtarlyqtaı alshaq ekenin boljaıdy, - dep túsindirdi ol. - 2015 jyly edáýir makroekonomıkalyq kúızelister boldy, bul bankterdiń qaryz alýshylarynyń qarjylyq jaı-kúıine jáne tólem qabiletine jaǵymsyz áser etti. Alaıda bankter tólemder jasaý merzimin keıinirek merzimge aýystyra otyryp, qaryzdar boıynsha zııandy tanýdy, onyń ishinde qaryzdardy «jasandy» qaıta qurylymdaý esebinen tanýdy keıinge qaldyrýǵa tyrysýda. Mundaı qaryzdardy qarjylyq ortada «máńgi jasyl» qaryzdar dep ataıdy. Sonyń nátıjesinde is júzinde tólemderi joq qaryzdar banktiń eseptiligi boıynsha jumys istemeıtin qaryzdar sanatyna jatqyzylmaıdy. Sondyqtan da Ulttyq Bankte tutastaı alǵanda júıe boıynsha jumys istemeıtin qaryzdardyń áleýetti kólemi bankterdiń eseptiliginde kórsetilgen aǵymdaǵy deńgeıden asyp ketedi dep paıymdaýǵa negiz bar».
Osylaısha, O. Smolıakov atap ótkendeı, bankter aktıvteriniń naqty sapasy qaryz alýshylardyń qarjylyq jaı-kúıiniń tómen bolýynan, «senimdi emes» kepilderdi, mysaly, bolashaqta túsetin aqshany jáne múlikti, úlestes kompanııalardyń saqtandyrý polısterin, jeke tulǵalardyń kepildikterin jáne taǵy basqalardy paıdalaný praktıkasynan, sondaı-aq aktsıonerlerdiń jáne olarmen baılanysty tulǵalardyń bıznesti qaıtarymsyz kredıtteýden qosymsha baǵalaýdy talap etedi.
«Mundaı jaǵdaı Qazaqstanǵa tán bolyp tabylmaıdy, - dep túsindirdi O. Smolıakov. - Álemniń kóptegen retteýshileri mundaı jaǵdaıǵa ushyraıdy. Ony sheshý úshin Ulttyq Bank te, basqa elderdiń retteýshileri de aktıvter sapasyn keshendi baǵalaýdy josparlap otyr, ol ádette stress-testileý júrgizýmen qatar júredi».
