Ulttyq jobalar negizgi salalardaǵy nátıjelerdi qamtamasyz etip otyr - Úkimet

Osy jumys sheńberinde «Keleshek mektepteri» jáne «Aýylda densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» ulttyq jobalaryn júzege asyrý aıaqtaldy, «Qoljetimdi ınternet» pen «Energetıkalyq jáne kommýnaldyq sektorlardy jańǵyrtý» jobalary boıynsha jumystar jalǵasýda, sondaı-aq «Kómir generatsııasyn damytý» jańa ulttyq jobasy bastalýda.

Óńirlerde árbir baǵyt boıynsha naqty nátıjeler kórinis tabýda. Búginde shamamen 6,3 mln adam neǵurlym senimdi jáne turaqty jylýmen qamtamasyz etilgen. Medıtsınalyq kómek shalǵaı aýyldardyń 1 mln turǵynyna qoljetimdi bolsa, mamandandyrylǵan jáne joǵary tehnologııalyq medıtsınalyq kómek 4 mln-nan astam aýyl turǵyndaryna kórsetiledi. Sapaly joǵary jyldamdyqty Internet jáne 4G jáne 5G baılanysy mıllıondaǵan azamattar men aýyldyq jerlerdiń turǵyndaryn qamtıdy, qazirgi zamanǵy jańa mektepterde 217 myńnan astam oqýshy bilim alýda.

2 Ulttyq jobany júzege asyrý aıaqtaldy:

• «Keleshek mektepteri» – 217 mektep salyndy.
• «Aýylda densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» – 655 MSAK nysandary salyndy.

2 Ulttyq joba qarqyndy júzege asyrylyp jatyr:

• «Energetıkalyq jáne kommýnaldyq sektorlardy jańǵyrtý»;
• «Qoljetimdi ınternet».

Jańa ulttyq joba bastalýda:

• «Kómir generatsııasyn damytý».

«Keleshek mektepteri»: oqýshylarǵa arnalǵan jańa oryndar jáne zamanaýı mektep ınfraqurylymy

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasy boıynsha sapaly bilim berý, oqýshy oryndarynyń tapshylyǵyn, úsh aýysymdy oqytý men apatty mektepterdi joıý arqyly teń jaǵdaı jasaýǵa baǵyttalǵan «Keleshek mektepteri» ulttyq jobasy júzege asyryldy.

Úsh jyl ishinde joba aıasynda 460 myń oqýshyǵa arnalǵan jańa formattaǵy 217 mektep salyndy: 2024 jyly 105 mektep, 2025 jyly 112 mektep paıdalanýǵa berildi. Nátıjesinde 54 úsh aýysymdy jáne 12 apatty mektep máselesi tolyǵymen sheshildi, sondaı-aq 100-den astam mektepte oqýshy oryndarynyń tapshylyǵy qysqardy. Nysandardyń edáýir bóligi Astana, Almaty jáne Shymkent qalalarynda, sondaı-aq Almaty, Túrkistan, Mańǵystaý jáne Qyzylorda oblystarynda júzege asty.

Aýyldyq jerlerde mektep ınfraqurylymyn damytýǵa erekshe nazar aýdaryldy. Aýyldyq jerlerde jańa formattaǵy 84 mektep salyndy, sonyń arqasynda 130 myńnan astam aýyl balalary zamanaýı jáne jaıly bilim berý ortasyna qol jetkize alady.

«Keleshek mektepteriniń» aýdany burynǵy tıptik jobalar boıynsha salynǵan mektepterden orta eseppen alǵanda 15–20%-ǵa úlken, al tehnıkalyq jabdyqtaý deńgeıi 4 eseden astam joǵary.

Mektepter zamanaýı fızıka, hımııa, bıologııa kabınetterimen, zerthanalarmen, kompıýterlik synyptarmen, STEM-zerthanalarmen jáne robototehnıka kabınetterimen jabdyqtalǵan. Oqýshylarǵa jyljymaly transformer-partalar men jeke shkaftar beriledi, sanıtarlyq normalarǵa sáıkes ár qabatta aýyz sý burqaqtary ornatylady. Shyǵarmashylyq áleýet pen kásibı daǵdylardy damytý úshin tolyq jaraqtandyrylǵan ámbebap sheberhanalar, stýdııalar men bastaýysh kásiptik oqytý kabınetteri qarastyrylǵan.

Jobany júzege asyrý kezinde bilim berý ortasynyń fýnktsıonaldyǵy men qaýipsizdigine erekshe nazar aýdarylǵan. Mektepterdegi keńistikter oqýshylardyń jas erekshelikterin eskere otyryp uıymdastyrylǵan: bastaýysh jáne joǵary synyptar úshin bólek bloktar qarastyrylǵan. Joǵary qaýipsizdik sharalary zamanaýı tehnıkalyq sheshimderdi engizý esebinen qamtamasyz etiledi. Mektepter erekshe bilim berý qajettilikteri bar balalardyń qajettilikterin eskere otyryp jabdyqtalýda.

Qazirgi zamanǵy ınfraqurylym muǵalimderdiń tıisti daıyndyǵyn talap etedi. Osyǵan baılanysty osy jyly 1,6 myńnan astam pedagog STEM-bilim berý, jaratylystaný-ǵylymı pánder, robototehnıka jáne tsıfrlyq tehnologııalar boıynsha NZM, RFMM jáne «Bilim-ınnovatsııa» lıtseıleri bazasynda tájirıbege baǵdarlanǵan semınarlardan ótti. 5 myńnan astam pedagog «Órleý» BAUO-men birlesip pándik daıarlyq, tsıfrlyq tehnologııalar, jasandy ıntellekt, ınklıýzıvti bilim berý jáne «Adal azamat» baǵdarlamasy boıynsha oqytýmen qamtyldy.

Sonymen qatar mektep basshylarynyń basqarýshylyq quzyretterin damytý boıynsha jumystar júrgizilýde. Y. Altynsarın atyndaǵy Ulttyq bilim akademııasy 200-ge jýyq dırektorǵa arnalǵan «Keleshek mektepteri» maýsymdyq akademııasyn, sondaı-aq 200-ge jýyq dırektordyń tárbıe jónindegi orynbasarlaryna arnalǵan oqytý semınaryn ótkizdi.

«Aýylda densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý»: MSAK-tyń jańa nysandary jáne joǵary tehnologııalyq kómekke qol jetkizý

Memleket basshysynyń tapsyrmasy aıasynda ınfraqurylymdy keshendi damytý men jańartýdy, sondaı-aq aýyldaǵy kadrlyq áleýetti nyǵaıtýdy qamtıtyn birneshe negizgi mindetterdi sheshýge baǵyttalǵan «Aýylda densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» ulttyq jobasy júzege asyryldy.

Aýyldyq eldi mekenderdi medıtsınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómek uıymdarymen qamtamasyz etý boıynsha 655 MSAK nysanynyń, onyń ishinde 260 medıtsınalyq pýnkttiń, 235 feldsherlik-akýsherlik pýnkttiń jáne 160 dárigerlik ambýlatorııanyń qurylysy tolyq aıaqtaldy.

Jalpy nysandardyń ishinen 427 jańa ǵımarat tozǵan jáne apatty ǵımarattardyń ornyna salyndy. Sondaı-aq, 208 nysan buryn úı-jaılardyń bolmaýyna baılanysty turǵyndarǵa úılerine baryp medıtsınalyq qyzmetter kórsetilgen eldi mekenderde boı kóterdi, al taǵy 20 nysan buryn medıtsına qyzmetkerleri men ınfraqurylymy múldem bolmaǵan aýyldarda paıda boldy.

Nátıjesinde barlyq 655 MSAK nysanyn iske qosýdyń arqasynda medıtsınalyq qyzmetterge qosymsha 1 mln-ǵa jýyq aýyl turǵyny qol jetkizdi.

Sonymen qatar jedel medıtsınalyq kómektiń ýaqtyly kórsetilýin arttyrý maqsatynda 32 aýdandyq aýrýhana kúrdeli jóndeý, qaıta jańǵyrtý jáne joǵary tehnologııalyq medıtsınalyq jabdyqtarmen jaraqtandyrýdyń arqasynda zamanaýı kópbeıindi ortalyq aýdandyq aýrýhanalarǵa (budan ári - KOAA) aınaldy. Onyń ishinde KT, MRT apparattary, angıograftar, sondaı-aq reanımatsııalyq jáne hırýrgııalyq tehnıkalar ornatyldy. Bul 4 mln-nan astam aýyl turǵynyna mamandandyrylǵan jáne joǵary tehnologııalyq medıtsınalyq kómekti qoljetimdi etýge múmkindik beredi.

Aýylda densaýlyq saqtaý salasyn kadrlarmen qamtamasyz etý aıasynda jańa jáne jańǵyrtylǵan nysandarda jumys isteý úshin 1,1 myń medıtsına mamany daıarlandy.

«Qoljetimdi ınternet»: tsıfrlyq ınfraqurylymdy keńeıtý

«Qoljetimdi ınternet» ulttyq jobasy halyq pen bıznesti keminde 100 Mbıt/s jyldamdyqtaǵy joǵary jyldamdyqty ınternetpen qamtamasyz etýdi kózdeıdi. Josparlanǵan 31 is-sharanyń búgingi kúnge deıin 21-i sátti oryndaldy. Atap aıtqanda, 2025 jyly spýtnıktik baılanys arqyly 362 aýyl ınternetpen qamtamasyz etildi, mobıldi baılanys operatorlary 12 qosarly maqsattaǵy tirek ornatty, Qazaqstan boıynsha 743 «aqtańdaq» joıyldy. Sonymen qatar baılanys salasyn retteýdi jetildirýge, telekommýnıkatsııalyq ınfraqurylymdy damytýǵa qolaıly jaǵdaı jasaýǵa, talshyqty-optıkalyq baılanys jelileri men mobıldi baılanys jelileriniń qurylysyn jedeldetýge, sondaı-aq ınfraqurylymdyq jobalardy júzege asyrý kezindegi ákimshilik kedergilerdi azaıtýǵa baǵyttalǵan QR zańdary men normatıvtik-quqyqtyq aktilerine tıisti ózgerister engizildi.

«Qazaqtelekom» AQ-men 2025 jyldyń maýsym aıynda qol qoıylǵan, bıýdjetten tys 239 mlrd teńge somasyna jasalǵan kelisim sheńberinde 2027 jyldyń sońyna deıin 1,2 mln adamdy jáne 5,8 myń memlekettik nysandy qamtı otyryp, 3 myńnan astam aýyldy joǵary jyldamdyqty ınternetpen qamtamasyz etý josparlanýda. Búgingi tańda 12 aýylda talshyqty-optıkalyq baılanys jelileri salyndy, 340 aýylda spýtnıktik baılanys arqyly ınternetke qoljetimdilik qamtamasyz etildi.

Sonymen qatar Dúnıejúzilik banktiń qoldaýymen 83,9 mlrd teńge kóleminde 1 123 aýyldaǵy 2,3 mln adamdy ınternetpen qamtý úshin «sońǵy» tutynýshy sýbsıdııalaý jobasy júzege asyrylýda. Ol 1 123 aýylda tikeleı eldi mekender men úı sharýashylyqtaryna deıin talshyqty-optıkalyq baılanys jelilerin salýdy kózdeıdi, bul shamamen 2,3 mln adamdy joǵary jyldamdyqty ınternetpen qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Qazirgi ýaqytta úı sharýashylyqtaryna deıin talshyqty-optıkalyq baılanys jelilerin salý jumystary bastaldy.

Uıaly baılanys sektory 5G jelilerin ornalastyrý boıynsha mindettemelerin merziminen buryn oryndap, eldiń 20 qalasynda 3 618-den astam bazalyq stansa ornatty. Halyq sany 250 adamnan asatyn barlyq aýyldar, ıaǵnı 3 807 aýyl operatorlarǵa salyq preferentsııalaryn berý esebinen 4G standartyna kezeń-kezeńimen aýystyrylady, onyń ishinde 2026 jylǵy І jartyjyldyqtaǵy jaǵdaı boıynsha 4G-ǵa 566 aýyl kóshti.

Halyqaralyq ınfraqurylymdy damytý bóliginde Ázerbaıjan – Qazaqstan baǵyty boıynsha (syıymdylyǵy 6 Tbıt/s deıin) Kaspıı teńiziniń túbimen sýasty TOBJ tóseý jumystary bastaldy, Freedom Telecom kompanııasy «Batys — Shyǵys» gıpermagıstraliniń qurylysyn 58%-ǵa oryndady (2 341 shaqyrym tóseldi), al «Qazaqtelekom» AQ Astanada 256 tirekke arnalǵan Tier III deńgeıindegi jańa DÓO qurylysynyń 99%-yn aıaqtady.

Energetıkalyq jáne kommýnaldyq sektorlardy jańǵyrtý: jelilerdi jańartý jáne apattyq jaǵdaılardy azaıtý

Prezıdent tapsyrmalary aıasynda 2024 jylǵy jeltoqsanda qabyldanǵan «Energetıkalyq jáne kommýnaldyq sektorlardy jańǵyrtý» ulttyq jobasy aýqymdy jóndeý naýqany men ınfraqurylymdy jańartýdyń negizgi bastaý núktesine aınaldy. Qujat jeńildetilgen qarjylandyrýdy tartýǵa baǵyttalǵan jáne 200-den astam ınfraqurylymdyq kásiporyndardy qamtıdy. 2025–2029 jyldarǵa josparlanǵan ınvestıtsııalardyń jalpy kólemi 13 trln teńgeni quraıdy. Onyń ishinde 6,8 trln teńge kommýnaldyq sektorǵa, 6,2 trln teńge energetıka salasyna baǵyttalady. Jobanyń negizgi kórsetkishi – jelilerdiń tozý deńgeıin 40%-ǵa deıin tómendetý, bul apattar sanyn 20%-ǵa qysqartýǵa múmkindik beredi.

2025 jyly jobany júzege asyrýǵa 547 mlrd teńge baǵyttaldy. Osy qarajat esebinen 6,6 myń shaqyrym ınjenerlik jeli jóndelip, bul 8 tabıǵı monopolııa sýbektisin jelilerdiń tozýy boıynsha «qyzyl aımaqtan» shyǵarýǵa múmkindik berdi. Qaraǵandy, Pavlodar, Soltústik Qazaqstan, Túrkistan oblystary men Shymkent qalasynda 5 iri jobany júzege asyrý aıaqtaldy. Rásimderdi avtomattandyrý jáne ınvestıtsııalyq is-sharalardy irikteý úshin Elektrondyq satyp alý platformasy iske qosylyp, Úkimet janynan Jobalyq ofıs quryldy.

Infraqurylymdy jańartý jumystarynyń jalǵasy retinde elektrmen jáne jylýmen jabdyqtaý salalaryndaǵy naqty jobalardy júzege asyrýǵa erekshe nazar aýdarylyp otyr. Búginde Energetıka mınıstrligi jalpy quny 990,9 mlrd teńge bolatyn 393 jobany júzege asyrýdy qoldady. Olardyń jalpy uzyndyǵy shamamen 12 myń shaqyrymdy quraıdy. Onyń ishinde:

– elektrmen jabdyqtaý salasynda jalpy quny 541,7 mlrd teńge bolatyn, jalpy uzyndyǵy 11 714 shaqyrymdy quraıtyn 256 joba júzege asyrylýda;

– jylýmen jabdyqtaý salasynda jalpy quny 449,2 mlrd teńge bolatyn, jalpy uzyndyǵy 314 shaqyrymdy quraıtyn 137 joba júzege asyrylýda.

2026 jylǵa 1,1 trln teńge kóleminde qarjylandyrý kólemi bekitildi. Josparda – 12 myń shaqyrym jelini jóndeý, taǵy 8 kásiporyndy táýekel aımaǵynan shyǵarý jáne Smart Turmys tsıfrlyq platformasyn tolyq aýqymda engizý.

Budan bólek, otandyq taýar óndirýshilerdi qoldaýǵa da basymdyq berildi: 2029 jylǵa deıin olardyń ónimderine degen qajettilik 2 trln teńge kóleminde baǵalanady, al E-Ondiris platformasynda búginde 492 otandyq kásiporyn tirkelgen.

Kómir generatsııasyn damytý: jańa nysandardy iske qosý jáne qoldanystaǵy stansalardy jańǵyrtý

Memleket basshysynyń Ulttyq quryltaıdyń V otyrysy barysynda bergen tapsyrmalaryn júzege asyrý sheńberinde Úkimet 2026-2030 jyldarǵa arnalǵan «Kómir generatsııasyn damytý» ulttyq jobasyn bekitti.

Baǵdarlama bes jyldyq kezeńge eseptelgen jáne energııany kóp qajet etetin salalardy damytýǵa, sondaı-aq esepteý qýattaryna ósip kele jatqan suranysty qamtamasyz etýge berik negiz qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan. Joba aıasynda qarjylandyrýdyń bes tetigin qoldaný arqyly keminde 7,5 trln teńge kóleminde tek bıýdjetten tys ınvestıtsııa tartý kózdelgen. Onyń ishinde «Qazaqstannyń Damý banki» AQ, halyqaralyq qarjy uıymdary, ekinshi deńgeıdegi bankter jáne «Báıterek» holdınginiń damý ınstıtýttary arqyly kredıt berý tetikteri qarastyrylǵan.

Ulttyq jobany júzege asyrýdyń negizgi mindetteri – energııa óndirýshi jańa nysandardy salý, qoldanystaǵy energetıkalyq nysandardy jańǵyrtý, saladaǵy kadrlyq áleýettiń turaqtylyǵyn qamtamasyz etý, turaqty ári qoljetimdi qarjylandyrý tetigin qalyptastyrý, sondaı-aq kómirmen isteıtin energetıka úshin uzaqmerzimdi jáne teńgerimdi otyn-logıstıka júıesin qurý.

Joba aıasynda segiz jańa energııa kózin salý jáne qoldanystaǵy 11 energııa kózin jańǵyrtý qarastyrylǵan. Atap aıtqanda, Kókshetaýda (240 MVt), Semeıde (360 MVt), Óskemende (360 MVt), Jezqazǵanda (500 MVt) jylý elektr ortalyqtaryn, Qaraǵandyda (180 MVt) jáne Ekibastuzda (350 MVt) jylý elektr stansalaryn, sondaı-aq Kýrchatovta (700 MVt) jáne Ekibastuzda (2 640 MVt) kondensatsııalyq elektr stansalaryn salý josparlanǵan.

Jekelegen jobalardy júzege asyrý jumystary bastalyp ta ketti. Kókshetaýda elektr energııasy boıynsha qýaty 240 MVt jáne jylý qýaty 520 Gkal/saǵ bolatyn jańa JEO salynyp jatyr. Ol qalanyń jylý energııasyna ósip kele jatqan qajettiligin tolyq óteýge múmkindik beredi. Semeıde 2026 jylǵy sáýirde JEO-3 qurylysy bastaldy. Bul joba jylý energııasynyń qazirgi tapshylyǵyn, onyń ishinde qalanyń oń jaǵalaý bóligindegi tapshylyqty joıýǵa jáne shamamen 320 myń turǵyndy jylýmen senimdi jabdyqtaýdy arttyrýǵa múmkindik beredi.

Jalpy alǵanda, Kókshetaý men Semeıdegi jańa jylý kózderi eki qaladaǵy shamamen 500 myń turǵyndy aıtarlyqtaı senimdi jylýmen qamtamasyz etedi.

Budan bólek, 2025-2026 jyldary jańadan paıdalanýǵa beriletin generatsııa qondyrǵylaryn salý boıynsha ótkizilgen tender nátıjesinde Ekibastuz qalasynda,y GRES-3 qurylysynyń jobasyn, Kýrchatov qalasyndaǵy GRES qurylysynyń jobasyn júzege asyrýshylar aıqyndaldy. Qazirgi ýaqytta jobalar boıynsha qurylysty bastaýǵa qajetti tehnıkalyq qujattardy ázirleý jumystary júrgizilip jatyr.

Sonymen qatar qoldanystaǵy energııa kózderin jańǵyrtý kózdelgen. Jańǵyrtý jumystary «Aqsý» GRES-in, Ekibastuz GRES-2-ni, sondaı-aq Shahtınsk, Topar, Qaraǵandy qalalaryndaǵy stansalardy jáne birqatar basqa nysandy qamtıdy. Ekibastuz GRES-2-de árqaısysynyń qýaty 550 MVt bolatyn №3 jáne №4 energobloktardy salý josparlanǵan (qazirgi ýaqytta energobloktardy tıisinshe 2028 jáne 2030 jyldardan keshiktirmeı paıdalanýǵa berýdi kózdeıtin ınvestıtsııalyq kelisimder jasaldy).

Ozyq tehnologııalardy engizý jabdyqtardyń tozýyn aıtarlyqtaı azaıtýǵa, ekologııalyq shyǵaryndylardy tómendetýge jáne salanyń turaqty kadrlyq ári otyn bazasyn qalyptastyrýǵa múmkindik beredi.

Osylaısha, Úkimettiń ulttyq jobalardy keshendi túrde júzege asyrýy ınfraqurylymdyq jáne áleýmettik salanyń jańarýyn qamtamasyz etedi. Qazaqstan óńirlerinde densaýlyq saqtaý jáne bilim berý salalaryndaǵy júzdegen nysandy paıdalanýǵa berý, kommýnaldyq jelilerdi jańartý, energetıka salasyna bıýdjetten tys ınvestıtsııalar tartý jáne telekommýnıkatsııalyq ınfraqurylymdy damytý azamattarǵa kórsetiletin qyzmetterdiń sapasy men qoljetimdiligin arttyrýǵa, energetıkalyq jáne tsıfrlyq qaýipsizdikti nyǵaıtýǵa jáne ekonomıkalyq ósýdi odan ári qamtamasyz etýge berik negiz qalyptastyrady.

Osyǵan deıin Úkimettiń JI negizindegi memlekettik qyzmetterdi damytýǵa nazar aýdaratyny týraly jazdyq.