Ulttyq taǵamdarymyz 2028 jylǵa qaraı eksportta 50-80 mln dollarǵa jetýi múmkin
ASTANA. KAZINFORM – Qazaq halqy úshin ulttyq taǵamdar tek merekelik dastarqanmen shektelmeıdi. Qazy, qymyz, qurt, baýyrsaq sııaqty dástúrli ónimder kúndelikti turmystyń ajyramas bóligi. Búginde bul gastronomııalyq mádenıet birtindep el shekarasynan asyp, Qazaqstannyń eksporttyq áleýetiniń mańyzdy baǵyttarynyń birine aınalyp keledi. Bul týraly Saýda jáne ıntegratsııa mınıstrligi jazdy.
QazTrade sarapshylarynyń baǵalaýynsha, júıeli qoldaý kórsetilgen jaǵdaıda 2028 jylǵa qaraı qazaqstandyq ulttyq taǵamdardyń eksporty 50–80 mln AQSh dollaryna deıin jetýi múmkin.
Negizgi naryqtar – Reseı men Qytaı
Qazaqstannyń ulttyq ónimderi úshin negizgi syrtqy naryqtardyń biri – Reseı men Qytaı. Bul elderde 2 mıllıonnan astam qazaq dıasporasynyń ókilderi turady. Osy faktor dástúrli taǵamdarǵa turaqty suranys qalyptastyryp otyr.
Reseı naryǵynda ásirese qurt pen qymyz keńinen tanymal.
Al Qytaıda, ásirese Shyńjań-Uıǵyr avtonomııalyq aýdanynda, 10 mıllıonnan astam musylman turady. Bul óńirde halal ónimderge turaqty suranys bar. Munda et delıkatesterine degen qyzyǵýshylyq ta artyp keledi. QazTrade deregine sáıkes, búginde álemdik halal et pen delıkatester naryǵynyń kólemi shamamen 2,1 trıllıon dollardy quraıdy jáne jyl saıyn shamamen 7 paıyzǵa ósip keledi.
Dástúrli sút ónimderiniń eksporty ósip keledi
Qazaqstannyń dástúrli sút ónimderiniń eksporty sońǵy jyldary turaqty túrde artyp otyr.
Máselen, qymyz, shubat jáne aıran kiretin ónimderdiń eksporty 2024 jyly – 13,4 mln dollar, al 2025 jyly – 17,3 mln dollar boldy. ıAǵnı ósim 29,4 paıyzdy qurady.
Qymyzdy eksporttaýdaǵy negizgi qıyndyq – onyń saqtaý merziminiń qysqalyǵy. Tabıǵı salqyndatylǵan qymyz nebári 3–5 kún ǵana saqtalady, sondyqtan ony alys naryqtarǵa jetkizý ońaı emes. Ónim basqa elge jetkenshe óz qasıetin joǵaltyp alýy múmkin.
Sondyqtan qazirgi tańda óndirýshiler men tehnologtar bul máseleniń túrli sheshimderin izdestirip jatyr. Sonyń biri – 30 kúnge deıin saqtalatyn pasterlengen qymyz, sondaı-aq lıofılızatsııalanǵan qymyz untaǵy, ıaǵnı qurǵaq saýmal. Mundaı ónimder qazirdiń ózinde Qytaıǵa eksporttalyp jatyr, alaıda kólemi ázirge kóp emes.
«Kóshpeli gastronomııa» – jańa eksporttyq brend
Keıingi ýaqytta «kóshpeli gastronomııa» dep atalatyn baǵyt jıi aıtylyp júr. Bul – tabıǵı et jáne sút ónimderine negizdelgen dala mádenıetiniń ashanasy.
Osy baǵyttyń aıasynda Qazaqstannyń dástúrli taǵamdary sheteldik naryqtarda birtindep óz ornyn taba bastady. Qazaq halqy úshin kúndelikti ómirdiń bir bóligi sanalatyn bul taǵamdar sheteldik tutynýshylar úshin jańa gastronomııalyq jańalyqqa aınalýda.
– Álemde fýnktsıonaldy taǵamdar men sýperfýdtarǵa suranys artyp keledi. Al qazaqtyń dástúrli ratsıony bul qajettilikti tolyq qanaǵattandyra alady. Máselen, qurt – paıdaly mıkroelementterdiń kózi, al tary men talqan saýda mıssııalary men halyqaralyq kórmeler kezinde sheteldik tutynýshylar arasynda barǵan saıyn tanylyp keledi.
Dástúrli dala taǵamdary sheteldegi qazaq meıramhanalary men kofehanalar jelisi arqyly da jaqsy satylyp jatyr. Mysaly, tary qosylǵan kapýchıno – bir jaǵynan «untaqtalǵan dala kofesi» ispetti sýsyn – búginde AQSh-ta da paıda bola bastady. Bul – qarapaıym, qoljetimdi ári paıdaly ónim, - deıdi QazTrade bas dırektory Aıtmuhamed Aldajarov.
Eske salsaq, budan buryn qazaqtyń ulttyq taǵamdary Malaızııadan kelgen tóreshini tańǵaldyrǵanyn jazǵan edik.
