Ulttyq bank Qazaqstandaǵy ınflıatsııany 2028 jyly 5%-ǵa deıin tómendetpek

ALMATY. KAZINFORM - Qazaqstan bankteri kásipkerlerge beretin jańa kredıt kólemin 20%-ǵa jýyq arttyrsa, halyqqa tutynýshylyq nesıe berý kórsetkishi tómendegen. Bul úrdisti odan ári nyǵaıtý, «Halyqtyq qurylys» ınfraqurylymdyq bastamasyn qarjylandyrý jáne qor naryǵyn jańǵyrtý maqsatynda Kapıtal naryǵy týraly jańa zań jobasy ázirlendi. Sonymen qatar 2028 jylǵa qaraı ınflıatsııany 5%-ǵa deıin tómendetý josparlanyp otyr.

Natsbank Kazahstana, QR Ulttyq banki
Foto: Soltan Jeksenbekov / Kazinform

Almatyda ótken Qazaqstan qarjygerleriniń XIV kongresinde Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń tóraǵasy Mádına Ábilqasymova men Ulttyq bank tóraǵasy Tımýr Súleımenov nesıe kólemi jóninde aıtty.

2026 jyldyń toǵyz aıynyń qorytyndysy boıynsha kásipkerlerge berilgen kredıt kólemi ótken jylmen salystyrǵanda 19,5 % ósip, 16,6 trıllıon teńgege jetti. Al halyqqa berilgen kredıt kólemi 4,3% qysqarǵan.

Bul ózgeriske salyqtyq jáne prýdentsııalyq retteý sharalary yqpal etken. Endi bankterdiń bızneske kredıt berýden túsetin kirisine 25%-dyń ornyna 20%-dyq jeńildetilgen mólsherleme qoldanylady. Sonymen qatar mindetti rezerv talaptarynyń qaıta qaralýy bankter úshin bos qarajatty saqtap, odan tabys tabýdy tıimsiz ete tústi. Osylaısha, bankterdiń qarjyny bızneske nesıe retinde berýine ynta artty.

Endigi kezekte bankterdi óńirlerdegi áleýmettik nysandardy, kólik jáne ınjenerlik ınfraqurylymdy jańartýǵa arnalǵan «Halyqtyq qurylys» jobasyn uzaq merzimdi qarjylandyrýǵa tartý josparlanyp otyr.

Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń tóraǵasy Mádına Ábilqasymovanyń aıtýynsha, bul úshin birqatar jańa tetik qarastyrylyp jatyr. Jospar boıynsha, energetıka jáne kommýnaldyq ınfraqurylymdy jańartýǵa beriletin nesıelerge bolashaqta túsetin kirister kepil bolady. Sonymen qatar birneshe banktiń birlesip nesıe berýi jáne iri jobalardy qarjylandyrýy qarastyrylyp otyr. Keıin bankter bul qaryzdardy oblıgatsııa shyǵarý arqyly qaıta qarjylandyra alady.

Sondaı-aq «Damý» qory arqyly paıyzdyq mólsherlemelerdi sýbsıdııalaý tetigi saqtalyp, ınvestıtsııalyq jobalarǵa basymdyq beriledi. Buǵan qosa baǵdarlamalardyń sharttaryn Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qorynyń qarajaty esebinen jetildirý kózdelgen.

Kongress aıasynda Abu Dhabi Commercial Bank enshiles bankine «ıslamdyq tereze» tetigi bar ámbebap banktik lıtsenzııa berilgeni de habarlandy. Bul ekonomıkaǵa ıslamdyq qarjylandyrý tartýdyń jańa múmkindikterin ashady.

Bank zańnamasyn jańartqannan keıin Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi men Ulttyq bank Kapıtal naryǵyn damytý baǵdarlamasy men 2030 jylǵa deıingi jańa zań jobasyn ázirledi. Baǵdarlama jeti baǵyt boıynsha 35 bastamany qamtıdy.

Sońǵy bes jylda aktsııalar men oblıgatsııalar naryǵynyń jıyntyq kólemi eki esege jýyq ósip, 100 trıllıon teńgege jetken. Alaıda onyń odan ári damýy úshin jańa qarjy quraldary men naryqtaǵy ótimdilikti arttyrý qajet.

Jańa zań jobasy kapıtal naryǵyn retteý talaptaryn Eýropalyq odaq pen Baǵaly qaǵazdar jónindegi halyqaralyq komıssııalar uıymynyń (IOSCO) standarttaryna sáıkestendirmek. Qujatta birqatar mańyzdy jańashyldyq qarastyrylǵan. Atap aıtqanda:

* baǵaly qaǵazdardy qysqa satý (short selling) jáne olardy ortalyqtandyrylǵan qaryzǵa berý tetikterin engizý;
* qazaqstandyq aktsııalardy halyqaralyq depozıtarıılerge qosý;
* ıslamdyq oblıgatsııalar (sýkýk) shyǵarýǵa qoıylǵan bıýdjettik shekteýlerdi alyp tastaý;
* shaǵyn jáne orta bıznestiń aktsııalar naryǵyna shyǵý múmkindigin keńeıtý jáne oblıgatsııa shyǵarý rásimderin jeńildetý;
* zeınetaqy aktıvteriniń bir bóligin jeke basqarýǵa berý.

Aıta keteıik, bıyl azamattarǵa zeınetaqy jınaqtarynyń 100 paıyzyna deıingi bóligin jeke basqarýshy kompanııalarǵa berý quqyǵy usynyldy.

Sonymen qatar Qarjy naryǵyn damytýdyń biryńǵaı strategııasy aıasynda qarjy quraldaryn ózara taný jáne eldegi úsh negizgi alań – KASE, AIX jáne Alatau City-di halyqaralyq deńgeıde birlesip tanytý josparlanyp otyr.

Qurylymdyq reformalar aıasynda Qazaqstan ekonomıkasy 2026 jyldyń toǵyz aıynda 4,2%-ǵa ósti. Taý-ken óndirisi salasyn esepke almaǵanda, ósim 5,4% boldy. Al qurylys, kólik jáne óńdeý ónerkásibindegi jeke ınvestıtsııalar 25% artqan.

Ulttyq bank tóraǵasy Tımýr Súleımenovtiń aıtýynsha, eldegi ınflıatsııa 12 aı qatarynan tómendep keledi. Qazir bul kórsetkish 9,2%-ǵa teń. Baǵa ósimin kezeń-kezeńimen baıaýlatý kózdelip otyr. 2027 jylǵa arnalǵan ınflıatsııa boljamy 6,5–8,5% aralyǵynda belgilense, 2028 jyly ony 5 %-ǵa deıin tómendetý josparlanǵan.

Memlekettik rezervter de ekonomıkanyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etetin mańyzdy faktorlardyń biri sanalady. Ulttyq banktiń basqarýyndaǵy aktıvterdiń jıyntyq kólemi shamamen 205 mıllıard dollarǵa jetken. 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha Ulttyq qordyń kiristiligi búkil tarıhyndaǵy rekordtyq kórsetkishke jetip, 15,1% boldy.

Budan bólek, jyl basynan beri Qazaqstannyń memlekettik baǵaly qaǵazdaryna sheteldik ınvestorlardyń salǵan qarajaty shamamen 1 trıllıon teńgege ósip, 2,8 trıllıon teńgege jetken.

Eske salaıyq, Qazaqstan qarjygerleriniń XIV kongresinde qarjy qyzmetterin tutynýshylardyń quqyǵyn qorǵaý salasyndaǵy negizgi ózgerister týraly aıtylǵan edi.