Ulybrıtanııada mı isigin anyqtaý merzimi eki aıdan eki saǵatqa deıin qysqarmaq
ASTANA. KAZINFORM – Ulybrıtanııanyń Ulttyq densaýlyq saqtaý qyzmeti (NHS) mı isiginiń túrin dál anyqtaýǵa ketetin ýaqytty eki aıdan eki saǵatqa deıin qysqartýǵa múmkindik beretin jańa tehnologııany pılottyq rejımde engize bastady, dep habarlaıdy BBC.
Ulybrıtanııada jyl saıyn mıdyń bastapqy isiginiń 12 myńnan astam jaǵdaıy anyqtalady. Mı isikteriniń shamamen 150 túri bar. Olardyń arasynda baıaý ósetin isikter de, qaterli ári agressıvti túrleri de kezdesedi. Árqaısysynyń emge reaktsııasy ártúrli bolýy múmkin.
Buǵan deıin isiktiń naqty túrin molekýlalyq jáne genetıkalyq taldaý arqyly anyqtaýǵa alty-segiz aptaǵa deıin ýaqyt ketetin. Jańa ádis dárigerlerge nátıjeni naýqasqa operatsııa jasalyp jatqan kezde alýǵa múmkindik beredi.
Jańa tehnologııa alǵash qoldanylǵan patsıentterdiń biri – Nottıngemde turatyn 55 jastaǵy Stıv Palmer. Ol sport zalynda esinen tanyp qalǵannan keıin dárigerler mıynan isik anyqtaǵan. Operatsııa kezinde júrgizilgen jedel taldaý onyń tórtinshi dárejeli glıoblastoma ekenin kórsetken.
– Osyndaı jyldam dıagnozdyń arqasynda birneshe apta boıy alańdap kútýden qutyldym. Árıne, bul men estigim kelgen jańalyq emes. Biraq naqty dıagnoz qoıylǵan soń emdeý men ońaltýdyń kelesi kezeńine ótip, aýrýmen kúresti jalǵastyra alamyn, – dedi Stıv Palmer.
Operatsııany basqarǵan Nottıngemdegi «Kýıns» medıtsınalyq ortalyǵynyń neırohırýrgi Stıýart Smıt jańa ádisti «sıqyrǵa uqsaıtyn» tehnologııa dep sıpattady.
Onyń aıtýynsha, isiktiń túrin patsıent operatsııa ústelinde jatqan kezde anyqtaý hırýrgterdiń ári qaraıǵy áreketine tikeleı áser etýi múmkin. Emdeýge keletin keıbir isikterdi barynsha tolyq alyp tastaý qajet. Al tym agressıvti jáne hırýrgııalyq jolmen tolyq alyp tastaý múmkin emes isik túrlerinde mıǵa zaqym keltirý qaýpin azaıtý úshin dárigerler saqtyqpen áreket etedi.
Jańa test úshin isikten alynǵan tinniń shaǵyn úlgileri patologııalyq zerthanaǵa jiberiledi. Odan keıin olar Oxford Nanopore kompanııasynyń sekvenırleý qurylǵysyna salynady. Onda Nottıngem ýnıversıteti aýrýhana dárigerlerimen birlesip ázirlegen arnaıy baǵdarlamalyq jasaqtama paıdalanylady.
Aıaqkıim qorabynyń kólemindeı qurylǵyda DNQ molekýlalary nanopora – óte kishkentaı sańylaý arqyly ótkiziledi. Sonyń nátıjesinde isiktiń biregeı genomdyq beıinin anyqtaýǵa bolady.
Stıv Palmerge jasalǵan operatsııa kezinde qurylǵy 20 mınýt jumys istegennen keıin nevropatologtar operatsııa bólmesine habarlasyp, isiktiń glıoblastoma bolýy yqtımal ekenin aıtqan.
Nottıngem ýnıversıtettik aýrýhanalar júıesiniń nevropatologi Saımon Peın bul genomdyq testti mıkroskop arqyly júrgiziletin dástúrli zertteýmen salystyrǵanda úlken jetistik dep baǵalady.
– Kún saıyn men belgili bir deńgeıde boljam jasaýǵa májbúrmin jáne keı kúnderi ony jaqsy jasaı alamyn. Biraq bul isiktiń tolyq molekýlalyq jiktemesin beretin nanoporalyq analızatordyń dáldigimen salystyrýǵa kelmeıdi, – dedi ol.
Ulybrıtanııa Ulttyq densaýlyq saqtaý qyzmetiniń medıtsınalyq dırektory, professor Frenkı Svordstyń aıtýynsha, mı isigine kúdik týyndaǵan adamdar úshin durys dıagnozdy jyldam qoıý asa mańyzdy.
Ol jyldam dıagnostıkanyń arqasynda patsıentter qajetti emdi erterek bastaı alatynyn nemese klınıkalyq synaqtarǵa qatysý múmkindigine ıe bolatynyn atap ótti. Keıbir jaǵdaıda hırýrgter operatsııa kezinde ómirlik mańyzy bar sheshimderdi birden qabyldaı alady.
Frenkı Svords BBC Breakfast baǵdarlamasynda pılottyq jobany «álemdik premera» dep atap, mundaı tehnologııany birneshe aýrýhanada bir ýaqytta engizip jatqan ózge densaýlyq saqtaý júıesi joq ekenin aıtty.
Pılottyq joba buǵan deıin Nottıngem men Bırmıngemde qoldanylyp kelgen ázirlemelerge negizdelgen. Endi oǵan Anglııanyń iri qalalaryndaǵy taǵy bes mamandandyrylǵan ortalyq qosylady.
Aıta keteıik, Aýstralııa balalardyń qaterli isigine qarsy vaktsınany synaqtan ótkizetin alǵashqy el bolmaq.
