Ulybrıtanııa premer-mınıstri Grenlandııa máselesi boıynsha halyqqa úndeý jasady
ASTANA.KAZINFORM - Ulybrıtanııa premer-mınıstri Kır Starmer úkimettiń Grenlandııa máselesi boıynsha ustanymyn túsindiretin málimdeme jasady, dep habarlaıdy Kazinform agenttiginiń menshikti tilshisi.
Starmer Grenlandııanyń bolashaǵy týraly talqylaýlar odaqtastar arasyndaǵy dıalog aıasynda tynysh jaǵdaıda júrgizilýi kerek dep sanaıdy. Ol Arktıkadaǵy klımattyń ózgerýi aıasynda aral qaýipsizdiginiń mańyzdylyǵy arta túsetinin atap ótti.
– Grenlandııa máselesinde mundaı kúrdeli máselege durys kózqaras odaqtastar arasyndaǵy baısaldy talqylaý bolady. Anyǵyraq aıtsaq: Grenlandııanyń qaýipsizdigi mańyzdy jáne onyń mańyzdylyǵy – klımattyń ózgerýi Arktıkany ózgertken saıyn arta túsedi, - dedi Ulybrıtanııa premer-mınıstri.
Ol jańa teńiz joldarynyń ashylýy jáne Arktıkadaǵy básekelestiktiń artýy ujymdyq qorǵanys pen ınvestıtsııany kúsheıtýdi talap etetinin jáne AQSh bul kúsh-jigerde mańyzdy ról atqaratynyn atap ótti.
- Teńiz joldary ashylyp, strategııalyq básekelestik kúsheıgen saıyn, Soltústiktiń taýly aımaǵy kóbirek kóńil bólýdi, kóbirek ınvestıtsııa salýdy jáne kúshti ujymdyq qorǵanysty qajet etedi. Amerıka Qurama Shtattary bul kúsh-jigerde ortalyq ról atqarady. Al Ulybrıtanııa NATO arqyly odaqtastarymen birge tolyq úles qosýǵa daıyn, - dedi Starmer.
Sonymen qatar AQSh prezıdenti Donald Tramptyń araldy basyp alý nıeti týraly málimdemelerge túsinik bere otyryp, Premer-Mınıstr Grenlandııanyń bolashaq mártebesine qatysty kez kelgen sheshimdi tek Grenlandııa halqy men Danııa Koroldigi qabyldaýy kerek ekenin atap ótti.
– Alaıda turaqty jáne senimdi halyqaralyq yntymaqtastyq bar bolǵandyqtan, joqqa shyǵarýǵa bolmaıtyn qaǵıdalar bar. Sondyqtan Grenlandııanyń bolashaq mártebesi týraly kez kelgen sheshim tek Grenlandııa halqy men Danııa Koroldigine baılanysty. Bul quqyqtyń irgesi berik jáne biz ony qoldaımyz, - dedi Premer-Mınıstr.
Premer-Mınıstr Danııanyń senimdi odaqtas jáne NATO múshesi retindegi rólin erekshe atap ótip, kúshti odaqtar qysymǵa emes, ózara qurmetke negizdelgenin atap ótti.
– Danııa – Ulybrıtanııa men AQSh-tyń jaqyn odaqtasy, sońǵy onjyldyqta bizben ıyq tirese, sonyń ishinde naqty adamı shyǵyndarmen birge turǵan NATO-nyń múshesi. Odaqtardyń turaqtylyǵy qysymǵa emes, qurmet pen seriktestikke negizdelgendikten saqtalady, - dedi Starmer.
Odaqtastar arasyndaǵy qarym-qatynas taqyrybyn jalǵastyra otyryp, Ulybrıtanııa premer-mınıstri AQSh prezıdentiniń Vashıngtonnyń Grenlandııaǵa qatysty talaptaryn moıyndaýdan bas tartqany úshin eýropalyq elderge tarıf engizý týraly qorqytýlaryna túsinik berdi. Ol mundaı sharalar odaq ishinde qabyldanbaıtynyn jáne qaýipsizdik máselelerimen aqtalmaıtynyn málimdedi.
- Sondyqtan men aıtamyn: odaqtastarǵa qarsy tarıf qoldaný múldem durys emes. Bul odaq ishindegi kelispeýshilikterdi sheshýdiń joly emes. Grenlandııanyń qaýipsizdigin nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan kúsh-jigerdi ekonomıkalyq qysymdy aqtaý retinde usyný da paıdasyz, - dedi ol.
- Saýda soǵysy eshkimniń múddesine saı kelmeıdi, al meniń jumysym árqashan Ulybrıtanııanyń ulttyq múddesinde áreket etý. Sondyqtan keshe men prezıdent Tramppen, eýropalyq kóshbasshylarmen jáne NATO-nyń bas hatshysymen seriktestikke, faktilerge jáne ózara qurmetke negizdelgen sheshim tabý úshin sóılestim, - dedi Starmer.
Sóziniń kirispe bóliminde Premer-Mınıstr Ulybrıtanııa men AQSh odaqtastyǵy Ulybrıtanııanyń qaýipsizdigi men ekonomıkalyq turaqtylyǵynyń kilti bolyp qala beretinin qaıtalady.
Pragmatıkalyq tásil men muqııat tekserilgen dıplomatııanyń arqasynda London avtomobıl, metallýrgııa jáne aeroǵarysh sııaqty strategııalyq mańyzdy salalarda qolaıly saýda sharttaryn qamtamasyz etti. AQSh júz mıllıardtaǵan fýnt sterlıng ınvestıtsııa saldy, al qorǵanys, ıadrolyq áleýet jáne barlaý salasyndaǵy yntymaqtastyq úzilmeıdi.
Buǵan deıin Grenlandııa men Danııa turǵyndary Trampqa qarsy narazylyq bildirgen bolatyn.