Ul balalardy APV-ǵa qarsy egý ne úshin qajet
ASTANA. KAZINFORM – Adam papıllomasy vırýsy (APV) tek áıelderdegi jatyr moıny obyryna ǵana emes, er adamdar arasynda kezdesetin birqatar qaterli isik túrine de sebep bolýy múmkin. Mamandardyń aıtýynsha, erlerde mundaı aýrýlardy erte anyqtaıtyn skrınıngtik júıeniń bolmaýynan dert kóbine asqynyp ketken kezde anyqtalady.
Bul týraly mamandar Jibek Joly telearnasynyń «Búgin LIVE» baǵdarlamasynda málimdedi.
Aınagúl Qýatbaıqyzy keıingi jyldary APV men kóptegen qaterli isik túriniń arasyndaǵy baılanys ǵylymı túrde dáleldengenin aıtady.
– APV er adamdarda da birqatar onkologııalyq aýrýdyń damýyna sebep bolyp otyr. Onyń ishinde anýs nemese tik ishektiń obyry, er azamattardaǵy jynys múshesiniń obyry, aýyz qýysy men jutqynshaq obyry bar. Árıne, munyń barlyǵy erlerde de, áıelderde de bolýy múmkin. Ásirese bir otbasydaǵy adamdardyń arasynda turmystyq qatynas arqyly bul vırýstyń teriden terige tikeleı juǵý múmkindigi bar. Teri men silekeı qabaty arqyly, jalpy turmystyq qatynas arqyly juǵý joly jynystyq qatynas kezindegi berilý jolynan birneshe ese basym bolyp otyr. Ári ártúrli gıgıenalyq protsedýralar arqyly vırýsty deneniń bir jerinen ekinshi jerine juqtyrý yqtımaldyǵy da joǵary, - dedi «SES jáne monıtorıng ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵy» fılıalynyń dırektory.
Spıkerdiń aıtýynsha, ul balalardy vaktsınatsııalaý vırýstyń taralýyn azaıtyp, ujymdyq ımmýnıtet qalyptastyrýǵa kómektesedi.
– Adamdardyń ımmýnıteti osy vırýsqa qanshalyqty tótep bere alsa, qorshaǵan ortamyzdaǵy bul vırýstyń tsırkýlıatsııasy da tómendeıdi. Soǵan baılanysty 15 jyldan beri paıdalanyp kele jatqan bul vaktsınalardyń tıimdiligi kóptegen memlekette júrgizilgen ǵylymı jumystar arqyly óte joǵary deńgeıde dáleldenip otyr. ıAǵnı bul bizde kóptegen obyr túrin jeńýge múmkindik bar degen sóz. Biz obyr túrlerin aıtqanda jatyr moıny obyryna shaldyqqan áıelderdi ǵana aıtamyz. Al basqa obyr túrlerin, ókinishke qaraı, ekinshi orynǵa qoıyp kelemiz, - dedi Aınagúl Qýatbaıqyzy.
Ol halyqaralyq tájirıbe de bul baǵyttaǵy jumystyń tıimdiligin kórsetkenin atap ótti.
– Biz kóptegen halyqaralyq tájirıbege súıendik. Onyń ishinde Aýstralııa, Anglııa, Kanada, AQSh sııaqty elderde bul vaktsına birneshe jyldan beri joǵary nátıje kórsetip, ózge memleketterge de engizilýine negiz boldy. Búgingi tańda 80-nen astam elde ul balalar papılloma vırýsyna qarsy ulttyq baǵdarlama aıasynda vaktsınatsııamen qamtylǵan, - dedi maman.
Sondaı-aq ol Qazaqstandaǵy vaktsınatsııa nátıjesine toqtaldy.
– Ózderińiz biletindeı, biz 11–13 jastaǵy qyz balalarǵa ekpe egemiz. Vaktsınatsııa bastalǵaly beri 250 myńnan astam qyz bala birinshi dozasyn aldy, al 150 myńnan astam qyz bala ekinshi dozasyn alyp jatyr. Oǵan qosa bıyldan bastap 14-17 jastaǵy qyzdar arasynda da bul vaktsınatsııa keńeıtildi, - dedi ol.
Al pedıatr Aıjan Baqytbekqyzy ul balalardy vaktsınatsııalaý týraly sheshimniń negizgi sebebi APV-nyń er adamdar densaýlyǵyna da aıtarlyqtaı qaýip tóndirýimen baılanysty ekenin aıtty.
– Ózderińiz biletindeı, bizde 2024 jyldan beri qyz balalardy adam papıllomasy vırýsynan qorǵaý úshin vaktsınatsııalaý ulttyq kúntizbege engizilgen. Endi 2028 jyldan bastap ul balalarǵa da egý týraly sheshim qabyldandy. Sebebi biz adam papıllomasy vırýsynyń saldarynan qorqamyz. Sanamyzda bul vırýs tek qyz balalarda jatyr moıny obyryna alyp keledi degen túsinik qalyptasqan. Alaıda onyń zııany bul ǵana emes. Zertteýlerge súıensek, bul vırýs ul balalarda da asa qaterli isikterge alyp kelýi múmkin, - dedi dáriger.
Onyń aıtýynsha, APV-men baılanysty eń keń taralǵan aýrýlardyń biri – kómeı men tamaq obyry.
– Ol adam papıllomasy vırýsynyń 16 jáne 18 tıpterimen shaqyrylady. Odan bólek, jynys músheleriniń obyryna, er adamdardaǵy tik ishek obyryna da alyp keledi. Ári er adamdarda áıelderdegideı erte anyqtaıtyn skrınıngtik test joq. Sol úshin olar kóbine aýrýy ábden asqynyp, emdeýge kelmeıtin jaǵdaıǵa jetkende baryp bizge júginedi. Ol kezde biz bul aýrýdyń aldyn ala almaı qalamyz. Sol úshin er balalarǵa da bul vaktsınany alý asa mańyzdy, - dedi Aıjan Baqytbekqyzy.
Aıta keteıik, Qyzylordada adam papıllomasy vırýsyna qarsy 2 myńǵa jýyq ekpe salyndy.
