Úkimette ózin-ózi jumyspen qamtyǵan azamattardyń áleýmettik tólem máselesi talqylandy

SÁAJ jáne EShF: aqaýlar sebebi jáne sheshimder

Salyqtyq ákimshilendirýdiń aqparattyq júıesi (SÁAJ) men elektrondyq shot-faktýralar (EShF) júıesiniń jumysy negizgi taqyryptardyń biri boldy. Qarjy vıtse-mınıstri Áset Turysovtyń aıtýynsha, bir jarym jyl ishinde SÁAJ arqyly 3,6 mln esep qabyldanyp, memlekettik organdarmen jáne ekinshi deńgeıli banktermen 75 ıntegratsııa júzege asyrylǵan. EShF júıesinde 1,6 mln paıdalanýshy tirkelip, 1,7 mlrd elektrondyq shot-faktýra jazylǵan jáne 95,8 mln ilespe júkqujat resimdelgen.

Fly Arystan áýe kompanııasynyń bas býhgalteri Aleksandra Dorohova derbes shottardy qalyptastyrý jáne derekterdi kórsetý barysynda týyndaıtyn máselelerdi atap ótti.

Áset Turysov olardyń salyq tóleýshiniń eski jáne jańa kabınetteriniń qaıtalanýymen baılanysty ekenin túsindirdi. Bul derbes shottardyń turaqsyz jumys isteýi jáne derekterdiń durys túsirilmeýi týraly shaǵymdar túsken júıeler arasynda derekterdi únemi sınhrondaý úshin qajet boldy.

Onyń aıtýynsha, eski kabınet ótken jylǵy eseptilikti tapsyrý múmkindigi úshin bıznestiń ótinishi boıynsha ýaqytsha saqtalǵan. Alaıda mamyr aıynda eski salyq tóleýshiniń kabıneti men OBDSh tolyǵymen óshiriledi, bul tehnıkalyq máselelerdiń edáýir bóligin joıady.

Burynǵy júıelerde bolmaǵan, biraq qazir Qarjy mınıstrliginiń barlyq júıesinde engizilgen formatty-logıkalyq baqylaý (FLB) jumysy da talqylandy. Áset Turysov atap ótkendeı, salyq eseptiliginde kóptegen qatelik FLB-niń iske qosylýynan týyndaıdy. Bul rette paıdalanýshylar onyń jumys isteý prıntsıpterin áli tolyq túsinbeıdi.

Týyndaǵan máselelerdi sheshý úshin MKK call-ortalyǵynyń bazasynda Qarjy mınıstrliginiń barlyq aqparattyq júıeleri boıynsha biryńǵaı tehnıkalyq qoldaý ortalyǵyn qurý josparlanyp otyr.

Serik Jumanǵarın Qarjy mınıstrligi men MKK-ge bıznesti jańa júıelermen jumys isteýge qosymsha oqytýdy tapsyrdy jáne tehnıkalyq irkilisterge baılanysty salyq tóleýshiler aıyppuldarmen, ósimpuldarmen jáne basqa da jaǵymsyz saldarmen betpe-bet kelmeýi tıis ekenin bólek atap ótti.

Negizin qalaýshy Uchet.kz Maksım Baryshev tsıfrlyq servısterdi odan ári damytý jóninde birqatar usynystar aıtty. Atap aıtqanda, bul salyqtyq eseptilikti tikeleı salyq tóleýshiden qalyptastyrýǵa jáne salyq tóleýshiniń kabıneti arqyly jumys istemeı-aq birden MKK serverlerine jiberýge múmkindik beretin býhgalterlik baǵdarlamalyq jasaqtamany ázirleýshilerge API usyný týraly. Bul bıznestiń jumysyn jeńildetýge jáne qyzmet kórsetý qýatyna júktemeni azaıtýǵa múmkindik beredi.

Sondaı-aq ol ártúrli memlekettik organdarǵa birdeı derekterdi qaıta tapsyrýdy boldyrmaıtyn biryńǵaı memlekettik derekter bazasyn qurýdy usyndy. Eger aqparat EShF nemese salyq eseptiligi túrinde kelip túsken bolsa, ony basqa memlekettik júıeler, sonyń ishinde statıstıkalyq organdar avtomatty túrde paıdalana alady.

Áset Turysov óz tarapynan Data lake Smart Data Finance júıesi negizinde qurylǵanyn jáne qujattardy tapsyrý rásimderin jeńildetýdi onyń negizinde iske asyrýǵa bolatynyn habarlady.

Usynystar jobalyq keńseniń jumysyna qabyldandy.

Ózin-ózi jumyspen qamtyǵandardyń áleýmettik tólemderi

Indrive ókili Dıas Asanov 1 qańtardan bastap onlaın-platformany salyq agenti dep tanyǵanyn habarlady. Qazir Indrive platformasy arqyly 180 myńǵa jýyq ózin-ózi jumyspen qamtyǵandar jumys isteıdi.

Onyń aıtýynsha, alǵashqy úsh aıda ǵana 700 mln teńgege jýyq áleýmettik tólem aýdarylǵan. Bul rette jeńildikti mártebesi bar ózin-ózi jumyspen qamtyǵandarmen qıyndyqtar týyndady. Zeınetkerler men basqa da jeńildikti sanattar boıynsha derekterdiń ýaqtyly jańartylmaýyna baılanysty naýryz aıynda ǵana birneshe myń adamǵa áleýmettik tólemder qaıtaryldy.

Platforma áleýmettik tólemderdi 4% stavka boıynsha avtomatty túrde tóleıdi. Alaıda MKK men Eńbek mınıstrliginiń júıelerin salystyrý kezinde aýdarymdardyń jekelegen túrlerinen bosatylǵan azamattar anyqtalady. Nátıjesinde júıe aqshany qaıtarýdy tirkeıtin jáne áleýmettik tólemder boıynsha qaryzdy kórsetetin jaǵdaı týyndaıdy.

Indrive ókili durys mólsherlemeni birden qoldaný úshin tólem kezeńinde jeńildikti mártebeni avtomatty túrde kórsetýdi usyndy.

Ulttyq ekonomıka birinshi vıtse-mınıstri Azamat Ámrın osyndaı problema tek taksı júrgizýshilerine ǵana emes, platformalyq jumyspen qamtý arqyly jumys isteıtin basqa da ózin-ózi jumyspen qamtyǵandarǵa qatysty ekenin atap ótti. Ulttyq ekonomıka, qarjy jáne eńbek mınıstrlikterine máseleni sheshýdi pysyqtaý tapsyryldy.

Sondaı-aq Indrive platformanyń kirisin rastaý máselesin kóterdi. Qazir bul úshin árbir jeke tulǵamen oryndalǵan jumystar aktilerine qol qoıý talap etiledi, bul is júzinde jappaı platformalyq jumyspen qamtý kezinde múmkin emes. Serik Jumanǵarın beıindi mamandarǵa birlesip sheshim tetigin ázirleýdi tapsyrdy.

Málimetterdiń tizilimge ýaqytyly berilmeýine baılanysty ózin-ózi jumyspen qamtyǵandarǵa ósimpul esepteý máselesi jeke kóterildi. Vıtse-premer Memlekettik kirister komıtetine máseleni jedel joıýdy jáne ózin-ózi jumyspen qamtyǵan azamattardy osy ósimpuldy esepteý saldarynyń joqtyǵy týraly habardar etýdi tapsyrdy.

Eńbekaqy tóleý qorynan biryńǵaı tólem

Ulttyq ekonomıkanyń birinshi vıtse-mınıstri Azamat Ámrın Jobalyq keńse otyrysyna qatysýshylarǵa eńbekaqy tóleý qorynan tólemder júıesin ońaılatý jóninde usynystar usyndy.

Búginde jumys berýshiler áleýmettik jáne zeınetaqy tólemderiniń alty túrin júzege asyrady, sondaı-aq jeke tabys jáne áleýmettik salyqtardy bólek aýdarady. Nátıjesinde segiz túrli tólem tapsyrmasy qalyptasady.

Máseleni Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligimen pysyqtaǵannan keıin biryńǵaı tólemge, ıaǵnı segizdiń ornyna bir tólem tapsyrmasyna kóshý usynylady. Tólem ekinshi deńgeıdegi bankter men Eńbek mınıstrliginiń aqparattyq júıeleri arqyly júzege asyrylady, sodan keıin BJZQ, MÁSQ, medıtsınalyq saqtandyrý qory jáne MKK arasynda avtomatty túrde bólinedi.

Bastamany aldymen pılottyq rejımde iske asyrý usynylady, bul mehanızmdi pysyqtaýǵa, barlyq júıelerdiń ózara is-qımylyn tekserýge jáne qajet bolǵan jaǵdaıda núktelik túzetýler engizýge múmkindik beredi.

Azamat Ámrınniń aıtýynsha, bastama jumys berýshilerdiń kóptegen usynystary boıynsha júzege asyrylady jáne bıýrokratııalyq júktemeni qysqartýǵa, qoldan jasalǵan jumys kólemin azaıtýǵa jáne bank komıssııalaryn azaıtýǵa múmkindik beredi.

Ol sondaı-aq jalaqy qoryna jalpy júkteme ózgermeıtinin atap ótti. Bul rette jumys berýshige tikeleı júkteme 41% - ne quraıdy, bul aqparattyq óriste jıi qabyldanady, biraq 17,5% - 1 quraıdy, óıtkeni tólemderdiń bir bóligi qyzmetkerdiń óz mindettemelerine jatady jáne jumys berýshi shegerim retinde eskeredi.

1990 jyldary eńbekaqy tóleý qoryna jıyntyq júkteme 60-70% - ǵa deıin jetkeni bólek atap ótildi. Alaıda keıingi jyldary ol jumyspen qamtýdy yntalandyrý jáne bıznesti qoldaý boıynsha júrgizilip jatqan saıasat sheńberinde dáıekti túrde tómendedi.

Bul rette EYDU derekteri boıynsha, Ekonomıkalyq yntymaqtastyq uıymynyń elderimen ETQ-ǵa tıimdi júktemeni salystyrsaq, Qazaqstan júktemeniń ortasha kórsetkishinen tómen: 32,7% (EYDU elderi boıynsha ortasha kórsetkish – 35,1%)

Serik Jumanǵarın tsıfrlandyrý sózsiz júıelerdi tehnıkalyq baptaýmen qatar júretinin, alaıda bıznes osy protsesterge baılanysty shyǵyndardy kótermeýi tıis ekenin atap ótti. Onyń aıtýynsha, salyq organdary men bıznes arasynda týyndaıtyn máselelerdi jedel sheshýge baǵyttalǵan ózara is-qımyldyń neǵurlym syndarly formaty qalyptasyp jatyr.

Mınıstrdiń aıtýynsha, Qarjy mınıstrligimen birlesip 24/7 onlaın rejımde salyq eseptiligin tapsyrý jáne salyq normalaryn qoldaný boıynsha keńes beretin AI-kómekshi iske qosylǵanyn jazǵan edik.