Úkimet jańa Konstıtýtsııa normalaryn júzege asyrý joldaryn talqylaıdy

Aıta keteıik, keshe Ortalyq referendým komıssııasy 15 naýryzda ótken jańa Konstıtýtsııa jobasyna qatysty referendýmnyń túpkilikti qorytyndysyn shyǵardy.

Komıssııa málimetinshe, referendýmǵa qatysýǵa quqyǵy bar respýblıka azamattarynyń jalpy sany 12 mln 482 myń 613 adam boldy. Onyń ishinde daýys berýge qatysqan azamattardyń sany — 9 mln 127 myń 192 adamdy nemese referendýmǵa qatysýǵa quqyǵy bar azamattar sanynyń 73,12 paıyzyn qurady. Jańa Konstıtýtsııany qabyldaý týraly máseleniń oń sheshimin jaqtap, 7 mln 954 myń 666 adam nemese 87,15 paıyzy daýys berdi.

Ortalyq referendým komıssııasynyń tóraǵasy Nurlan Ábdirovtiń aıtýynsha, Respýblıkalyq referendým týraly kostıtýtsııalyq zańnamanyń normalaryna sáıkes, eger referendýmǵa qatysý quqyǵy bar azamattardyń jartysynan kóbi daýys berýge qatysqan bolsa, referendým ótkizilgen dep sanalady. Respýblıkalyq referendýmǵa shyǵarylǵan másele boıynsha, atap aıtqanda jańa Konstıtýtsııany qabyldaý boıynsha sheshim eger ony jaqtap oblystardyń, respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń jáne astananyń úshten ekisinde daýys berýge qatysqan azamattardyń jartysynan astamy jaqtap daýys berse, qabyldandy dep eseptelinedi. Bul rette ár óńirde osy sheshimdi jaqtap azamattardyń basym kópshiligi daýys berdi.

— Osylaısha, Respýblıkalyq referendým týraly zańnamadaǵy eldiń 20 óńiriniń úshten ekisinde daýys berýge qatysqan azamattardyń jartysynan astamynyń oń sheshimdi jaqtap daýys berýi týraly talap saqtaldy. Sondyqta jańa Konstıtýtsııa qabyldandy dep tanylady, — dedi Nurlan Ábdirov.

Onyń málimetinshe, jalpyhalyqtyq is-sharany 38 shet memleket pen 11 halyqaralyq uıymnyń 359 halyqaralyq baıqaýshysy, sheteldik BAQ-tyń 206 ókili qadaǵalady. Daýys berý kúni referendým ýchaskelerinde 256 akkredıttelgen qoǵamdyq birlestikterdiń, kommertsııalyq emes uıymdardyń 45 myńnan asa ókili, Qazaqstannyń buqaralyq aqparat quraldarynyń 1 817 ókili qatysty. Baıqaýshylar daýys berýshi jastar sanynyń artqanyna jáne múgedektigi bar azamattardyń daýys berýi úshin komıssııa músheleriniń barlyq uıymdastyrýshylyq, tehnıkalyq jaǵdaımen qamtamasyz etkenin, daýys berý ýchaskelerinde jaqsy ahýal qalyptasqanyna nazar aýdardy.

— Osy rette alǵash ret daýys berýge qatysqan 18 jasqa tolǵan azamattardyń sany — 137 093. Referendýmda daýys berýge qatysqan erekshe jaǵdaılardy qajet etetin múgedektigi bar azmattardyń sany — 46 624, — dedi komıssııa tóraǵasy.

Esterińizge sala ketsek, ótken aptadaǵy Úkimet otyrysynda turǵyn úı qurylysyn damytý men tsıfrlandyrý máselesi qaraldy. Kún tártibine shyǵarylǵan másele boıynsha negizgi baıandama jasaǵan Ónerkásip jáne qurylys mınıstri Ersaıyn Naǵaspaevtyń málimetinshe, ótken jylǵy jospar 19,2 mln sharshy metr boldy.

Jyl qorytyndysy boıynsha atalǵan jospar asyra oryndalyp, rekordtyq kólemde, ıaǵnı 20,1 mln sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Jalpy, josparly kórsetkish on segiz óńirde artyǵymen oryndaldy. Bıyl turǵyn úı qurylysynyń boljamdy kólemi 18,5 mln sharshy metr jáne qosymsha sharalar qoldanǵan jaǵdaıda bul kórsetkishti arttyrýǵa múmkindik bar.

– Qurylys salasy tsıfrlyq tehnologııalardy engizý arqyly jobalaýdan bastap paıdalanýǵa berý jáne qaıta óńdeýdi qamtıtyn jańa deńgeıge ótýde. Osy jańalyqtardy bekitý jáne salany ári qaraı damytý úshin jańa Qurylys kodeksi qabyldanyp, bıyl 9 qańtarda qol qoıyldy. Ol 1 shildeden bastap kúshine enedi. Qurylys sapasy men qaýipsizdigin arttyrý úshin salaǵa qatysýshylarǵa qoıylatyn talaptar kúsheıtilip, lıtsenzııalardy elektrondy tekserý jáne ınjenerlerdi kezeń-kezeńimen sertıfıkattaý engiziledi, - dedi mınıstr.

Al Premer-mınıstrdiń orynbasary — Jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damý mınıstri Jaslan Mádıev qurylys salasyn tsıfrlyq transformatsııalaý kartasy iske asyrylyp jatqanyn aıtady.

Qujat protsesterdi tsıfrlandyrý arqyly salanyń tıimdiligin arttyrýǵa jáne qala qurylysy josparlaý júıesin jetildirýge baǵyttalǵan. Qazirgi tańda 20 bıznes-protsess tsıfrlandyryldy. Vıtse-premerdiń aıtýynsha, qurylystaǵy biryńǵaı tsıfrlyq tásil 3 baǵytqa negizdelgen.

Derekterdi ortalyqtandyrý barlyq júıelerdi birtutas tsıfrlyq ekojúıege biriktiredi. Sáıkestendirýdiń ashyqtyǵy nysandarǵa tsıfrlyq pasporttar berýdi qamtamasyz etedi. Ózara is-qımyldy avtomattandyrý adamı faktordyń áserin tómendetedi. Bul qurylys salasyn basqarý tıimdiligin arttyrady.

– Obektilerdiń ómirlik tsıkliniń barlyq kezeńinde biryńǵaı derekter negizinde tsıfrlyq basqarý modeli engizilip jatyr. Tsıfrlyq quraldar protsesterdiń ashyqtyǵyn arttyryp, shyǵyndar men táýekelderdi azaıtady jáne aldyn ala basqarýǵa múmkindik beredi. Bul memlekettik basqarýdyń tıimdiligin arttyryp, salanyń turaqty damýyna yqpal etedi, - dedi ol.

Otyrysty qorytyndylaǵan Premer-mınıstr Oljas Bektenov iri qalalarda, ásirese Astana men Almatyda qurylys jumystary artqanyn, monoqalalar men aýyldyq jerlerdegi turǵyn úı qurylysyn damytýǵa da kóńil bólý kerektigin aıtty.

– Mınıstrlikke jáne «Báıterek» holdıngine ákimdiktermen birlesip, azamattardy qoljetimdi baspanamen qamtamasyz etý boıynsha óńirlik baǵdarlamalardy iske asyrýdy jandandyrýdy tapsyramyn, – dedi ol.

Sonymen qatar Premer-mınıstr Ónerkásip jáne qurylys mınıstrligine Ulttyq bankpen jáne basqa da múddeli memlekettik organdarmen birlesip, ekinshi deńgeıdegi bankterdiń kommertsııalyq ıpotekasyn jáne turǵyn úımen qamtamasyz etý quraldaryn odan ári jetildirý boıynsha jańa tásilderdi ázirleýdi tapsyrdy.

Munan bólek, Ónerkásip jáne qurylys mınıstrligine 1 shildege deıin qabyldanǵan Qurylys kodeksi aıasynda normatıvtik aktilerdi ýaqytyly jańartyp, qabyldaýdy, olardy iske asyrý kezinde úzdiksiz baqylap otyrýdy júktedi.

– Tapshylyq pen baǵanyń ósýine jol bermeý, sondaı-aq otandyq óndiristi qoldaý maqsatynda qajetti qurylys materıaldary men jabdyqtaryn shyǵarý júzege asyrylyp jatyr. Bıyl elimizde osyndaı 38 jańa jobany iske qosý josparlanǵan. Ónerkásip mınıstrligi «Báıterek» holdıngimen birlesip, olardyń ýaqytyly iske qosylýyn qamtamasyz etsin, – dedi Oljas Bektenov.